Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin, hizmet alım sözleşmesinden doğan Covid-19 test kiti ihracatı gümrük sorunları alacak davası gerekçeli kararı.
Özet: Bu alacak davası, davacı şirketin Amerikaya ihraç ettiği COVID-19 test kitlerinin, davalı şirketin gerekli onay belgelerini sağlayamaması nedeniyle gümrükte takılarak imha edilmesi sonucu uğradığı zararın tazmini talebiyle açılmış olup; davacı, davalının taahhüt ettiği gümrük geçiş garantisini yerine getirmediğini iddia ederek ödenen ürün bedeli, navlun ve ardiye masraflarının iadesini talep ederken, davalı ise gümrük ve onay süreçlerinin davacının sorumluluğunda olduğunu ve ürünlerin iade edilemediği için bir sorumluluğu bulunmadığını savunarak davanın reddini istemektedir.

T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Dosya No: 2022/528 Esas - 2025/26 Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
T.C.
ANKARA
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/528
KARAR NO : 2025/26
HÂKİM : ...
KATİP : ...
...
VEKİLİ : ...
DAVA : Alacak (Hizmet Alım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 19/08/2022
KARAR TARİHİ : 15/01/2025
G.K. YAZIM TARİHİ : 04/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Alım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması neticesinde, aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.
I) İDDİA :
Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 01/02/2022 tarihinde ....'ya gönderilmek üzere 8550 adet ... test kiti için 1,05 Dolar değer ile toplam 8.977,00 Dolar üzerinden proforma düzenlendiği; söz konusu proformada malların ... gümrüklerinden geçememesi veya ithal edilememesi durumunda davalı şirketin ürünlerin iadesini alacağının davalı şirket tarafından teyit edildiği; davalı şirketin müvekkili firma ile yapmış olduğu e-posta yazışmaları ile test kitlerinin ... onay belgelerinin kabul edildiği ve sisteme girişinin 48 saat içerisinde yapılacağının, bu sebeple ürünlerin sevkinde sorun olmayacağının belirtildiği; ürünlerin gidinceye kadar ... evraklarının tamamlanmış olacağının belirtildiği; müvekkili şirket tarafından ticari akit kapsamında üzerine düşen sorumlulukların yerine getirildiği ve test kitlerinin Amerika'ya gönderildiği; davalı şirket tarafından garantisi verilen ... onay belgelerinin çıkmaması sebebiyle ürünlerin gümrükte takıldığı; davalı şirketin üzerine düşen sorumluluklarını yerine getirmemesinden dolayı ürünlerin deport edildiği ve imha edilecek ürünlere ayrıldığı; bu sebeple müvekkilinin maddi zarara uğradığı; müvekkili tarafından uğranılan zararlara ilişkin davalı şirkete .... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiği; davalı şirket tarafından ihtarnameye herhangi bir cevap verilmediği; müvekkili şirket tarafından davalı şirkete 16/03/2023 tarihinde navlun bedeli ile birlikte test kiti bedelleri olmak üzere toplam 11.277,50 Dolar iade faturasının gönderildiği beyan edilmiş olup; davanın kabulüne; müvekkili tarafından ödenen 16/03/2022 tarih ve .... nolu iade faturası ile bildirilen 11.277,50 Dolar tutarındaki alacağın ve söz konusu ürünlerin ...'de bekletilme süresi ile ilgili olarak davacı tarafından sarf edilen ardiye bedelinin davalı şirketten tahsiline ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
II) SAVUNMA :
Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin söz konusu ürünlerin satımı konusunda komisyon sözleşmeleri imzaladığı; davacı şirket ile yeni bir komisyoncu aracılığı ile ürün satışı konusunda anlaşıldığı; dava dilekçesinde söz konusu ürünlere ait ... onayının 2 gün içerisinde alınacağı ve sonrasında 1 hafta daha bekletilmesi hususları nedeniyle ürünlerin gümrükte kaldığının belirtildiği; müvekkili tarafından Amerika'da söz konusu başvurunun yapıldığı; orada bulunan şirket yetkilisi tarafından verilen bilgiler doğrultusunda davacıya bilgi verildiği; ... onayının alınmaması veya işlemlerin uzun sürmesinin müvekkilinin elinde olmayan bir husus olduğu; dava dilekçesinde ürünlerin gümrükten geçmediği takdirde iade alınacağının belirtildiği ancak ürünlerin davacı tarafından müvekkiline ulaştırılmadığından iade alınmasının ve ücret iadesi yapılmasının mümkün olmadığı; gümrük ve lojistik işlemlerinin tamamının davacı tarafın sorumluluğu altında olduğu ve davacının söz konusu masraflara ilişkin talebinin haksız olduğu belirtilmiş olup; davanı reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
III) DELİLLER :
... Sayılı Cevabi Yazı.
Gelir İdaresi Başkanlığı ....Sayılı Cevabi Yazı.
Bilirkişi Kök ve Ek Raporları.
....Talimat Sayılı Dosyasından Düzenlenen Bilirkişi Raporu.
IV) DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
a) Dava Konusu Uyuşmazlığın Tespiti :
Mahkememiz nezdinde ikame olunan davanın; davacı .... ("davalı şirket" olarak anılacaktır) yönelik açılan, 8550 adet CAT Covid 19 test kitinin Amerika Birleşik Devletlerine ("..." olarak anılacaktır) ihracı konulu "Hizmet Alım Sözleşmesinden Kaynaklanan Alacak Davası" olduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasında; dava konusu "8550 adet .... test kiti ile ilgili olarak davacı şirket tarafından, davalı şirkete ödeme yapılmış olduğu; söz konusu ürünlerin ... gönderiminin sağlanmış olduğu ancak ... onayının alınamaması nedeniyle ülkeye girişinin (ihracının) sağlanamadığı ve söz konusu ürünlerin ... gümrüğünde, davacı şirketin inisiyatifi ile imha edildiği" hususlarında, herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu doğrultuda uyuşmazlığın konusunun; taraflar arasında (test kitlerinin ...'ye ihracı hususunda) akdedilmiş hizmet sözleşmesine istinaden davacı ve davalı tarafından ihracatı kararlaştırılan ve neticeten ... onayının alınamaması nedeniyle ...'ye girişi (ihracı) sağlanamayan 8550 adet .... test kiti ile ilgili olarak davacı şirket tarafından (davalı şirkete) yapılan (ve davacı şirket tarafından düzenlenen 06/03/2022 tarih ve ....nolu 11.277,50 USD bedelli iade faturası ile davalı şirketten talep edilen) alacak ile ilgili olarak davalı şirketin ödeme/iade yükümlülüğü bulunup bulunmadığı; alacağın mevcudiyetinin tespiti halinde davalı şirketin temerrüdünün gerçekleşme zamanı ve uygulanacak faizin niteliği ve oranı ile (ıslah dilekçesi kapsamında talep edilen) hususlarından ibaret olduğu anlaşılmıştır.
b) Dava Şartları ve İlk İtirazların Değerlendirilmesi :
Mahkememizce yürütülen yargılama kapsamında; öncelikle "dava şartlarının" mevcut bulunup bulunmadığı hususunda yapılan incelemede; 6102 Sayılı TTK.'nın 5/A maddesi uyarınca taraflar arasındaki arabuluculuk görüşmelerinin, her iki tarafın katılımıyla usulüne uygun olarak gerçekleştirilmiş bulunduğu ve 6100 Sayılı HMK.'nın 114. maddesi kapsamında belirtilen dava şartlarında eksiklik bulunmadığı tespit edilmiştir.
Bunun yanı sıra "ilk itirazlar" hususunda yapılan incelemede; davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında "yetki" veya "tahkim" ilk itirazlarında bulunulmadığı anlaşılmakla, bu hususta Mahkememizce herhangi bir inceleme yapılmamıştır.
c) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Değerlendirme :
Mahkememiz nezdinde açılan alacak davası kapsamında; taraflar arasında 8550 adet ... kitinin ...'ye ihracı hususunda akdedilen Hizmet Alım Sözleşmesine istinaden, (dava konusu ürünlerin ...'ye gönderimi öncesinde, davacı şirket tarafından, davalı şirkete ödenen ürün bedelinin iadesi/tazmini ile ilgili olarak) davacı şirket tarafından düzenlenen 06/03/2022 tarih ve.... nolu 11.277,50 USD bedelli iade faturasına konu bedelin ve (söz konusu ürünlerin ... gümrüğünde bekletilmesi sürecinde davacı şirket tarafından karşılandığı belirtilen) ardiye bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Tensip zaptını ve davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesini içeren "ön inceleme duruşma davetiyesi"; (6100 Sayılı HMK.'nın 317, 318, 140/5, 141, 147 ve 320. maddeleri uyarınca ihtarat içerir şekilde) davalı şirkete 29/08/2022 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olup; davalı vekili tarafından (yasal cevap süresi içerisinde) 12/09/2022 tarihinde sunulan cevap dilekçesi kapsamında; dava konusu ürünlerin ...'ye ihracının, ... tarafından izin verilmemiş olması nedeniyle sağlanamaması ve bunun yanı sıra dava konusu ürünlerin davacı şirket tarafından Türkiye'ye getirilerek kendilerine iade edilmemiş olması nedenleriyle, müvekkili bulunan davalı şirketin (taraflar arasında akdedilen hizmet sözleşmesi uyarınca) ücret iadesi yükümlülüğünün bulunmadığı; ardiye bedelinin tahsili talebi ile ilgili olarak ise, davacı şirketin basiretli bir tacir gibi davranmayarak ardiye bedelinin artmasına sebebiyet verdiğinden bahisle müvekkili şirketin, ardiye bedelinin ödenmesi hususunda da sorumluluğu bulunmadığı belirtilmiş ve anılan hususlar doğrultusunda, davanın reddine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce, dava konusu uyuşmazlık hususunda yapılan nihai değerlendirmede;
Taraflar arasında; dava konusu "8550 adet ....est kiti ile ilgili olarak davacı şirket tarafından, davalı şirkete ödeme yapılmış olduğu; söz konusu ürünlerin ...'ye gönderiminin sağlanmış olduğu ancak ... onayının alınamaması nedeniyle ülkeye girişinin (ihracının) sağlanamadığı ve söz konusu ürünlerin ... gümrüğünde, davacı şirketin inisiyatifi ile imha edildiği" hususlarında, herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Mahkememiz nezdinde ikame olunan davada, davacı şirketin talepleri; dava konusu ürünlerin ...'ye sevki öncesinde, davalı şirkete ödemiş olduğu "ürün bedelinin" kendilerine iadesi amacıyla düzenledikleri 06/03/2022 tarih ve....nolu 11.277,50 USD bedelli iade faturasında belirtilen ücretin tahsili ve söz konusu ürünlerin ... onayının beklenilmesi sürecinde, kendileri tarafından sarf edildiği belirtilen "ardiye bedelinin" tahsili taleplerinden ibarettir.
Mahkememizce öncelikle dava konusu 06/03/2022 tarih ve... nolu fatura bedelinin tahsili talebi ile ilgili olarak yapılan değerlendirmede; dava konusu Covid kitlerinin imhası hususunda, (davacı tarafından dosyaya sunulan e-posta yazışmaları dikkate alındığında) davalı şirketin onayı bulunmadığı, aksine "ürünlerin iadesi" talebinde bulunduğu; buna karşılık, davacı şirket tarafından dosyaya "söz konusu imha işleminin, Amerikan yetkili kuruluşları tarafından gerçekleştirildiği" hususunda bir iddia veya delil sunulmadığı gibi dava dilekçesinde açıkça "söz konusu ürünlerin davacı şirketin inisiyatifi ile imha edildiği" hususunun belirtildiği tespit olunduğundan; söz konusu imha işleminin davalı şirket ile alınan bir mutabakat kapsamında gerçekleştirilmediği anlaşılmış ve dava konusu ürünlerin davalı tarafa iadesi yapılmaksızın, bedelin iadesinin de talep edilemeyeceği kanaatiyle, dava konusu fatura bedelinin tahsili hususundaki talebin reddine karar verilmiştir.
Davacı şirket tarafından talep edilen "ardiye bedeli" ile ilgili olarak yapılan değerlendirmede ise; Mahkememizce 29/05//2024 tarihinde gerçekleştirilen duruşmada, ardiye bedelinin ispatı hususunda davacı vekiline "ardiye bedelinin günlük bedeli olarak bildirilen 135 USD'lik miktarı ispatlar nitelikte belgenin" ve bunun yanı sıra "ardiye bedelinin, davacı şirket tarafından fiilen ödenmiş olduğunu gösterir nitelikte belgenin" Mahkememize sunulması için kesin süre verilmiş ve davacı vekili tarafından bu hususta dosyaya beyan ve ek evrak sunulmuş olup; davacı vekili tarafından sunulan belgeler kapsamında; Amerikan makamları tarafından düzenlenmiş ve ardiye günlük bedelini ispatlar nitelikte belge sunulmadığı, "..." başlığı altında teslim bileti sunulduğu; bunun yanı sıra "ödenmiş olduğu belirtilen toplam ardiye ücreti" ile ilgili olarak ise "taraflar arası e-posta yazışmalarının", "dava dışı.... unvanlı şirket tarafından düzenlenen bir faturanın" ve "anılan dava dışı şirkete '...ve İmha Ödemesidir' açıklamasıyla yapılan bir ödemeyi gösterir nitelikte dekont" sunulduğu anlaşılmıştır. Söz konusu delillerin münferiden incelemesinde; taraflar arasındaki e-posta yazışmalarının, ardiye günlük bedelini ve/veya ödenen toplam ardiye bedelini ispatlar nitelikte evrak niteliğinde olmadığı; "....başlıklı evrakın, teslim evrakı olduğu ve ardiye bedeli ile ilgili anılan hususları ispatlar nitelikte bulunmadığı; dava dışı .... unvanlı şirket tarafından düzenlenen bir faturanın, "dava konusu alacak ile ilgili olarak düzenlenmiş olup olmadığı hususunu" delillendirir mahiyette olmadığı ve son olarak, davacı şirket tarafından, dava dışı ...'ye yapılan ödemeyi gösterir nitelikte dekontun da yine "dava konusu alacak ile ilgili olarak ödenmiş olup olmadığı hususunu" delillendirir mahiyette olmadığı anlaşıldığından ve bu doğrultuda ödendiği belirtilen ardiye bedelinin, davacı tarafından ispatlanamadığı kanaatine varılarak, işbu talebin de reddine karar vermek gerekmiştir.
V) HÜKÜM : (Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle)
1) Davanın REDDİNE;
2) Karar ve İlâm Harcı :
a) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 615,40 TL peşin harç miktarı ile ilgili olarak; davacı tarafından 3.523,89 TL peşin harç ve 2.300,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 5.823,89 TL yatırılmış bulunduğu anlaşıldığından; fazla yatırıldığı tespit olunan 5.208,49 TL harcın, kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde yatırana İADESİNE,
b) Davacı tarafından yatırılmış bulunan 80,70 TL başvuru harcı ve 11,50 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 92,20 TL harcın; davacı üzerinde BIRAKILMASINA;
3) Yargılama Gideri ve Gider Avansı :
a) Davacı tarafından yatırılmış bulunan yargılama giderlerinin, davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
b) Davalı tarafından yatırılmış bulunan 1.000,00 TL bilirkişi ücreti ile 70,00 TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 1.070,00 TL yargılama giderinin; davacı taraftan tahsili ile davalıya ÖDENMESİNE,
c) Arabuluculuk faaliyeti neticesinde, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı anlaşıldığından; Arabuluculuk Yönetmeliği'nin 26/2. maddesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.300,00 TL arabuluculuk ücretinin, davacı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
d) Taraflarca yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın; kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde; HMK.'nın 333. maddesi uyarınca taraflara İADESİNE,
4) Vekâlet Ücreti :
Davalı tarafın, kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3, 13. maddeleri uyarınca (Mahkememizce reddine karar verilen -ve dava değerinin, dava tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden hesaplanan- 280.434,09 TL üzerinden) takdir edilen 44.869,45 TL. vekalet ücretinin, davacıdan tahsili ile davalıya ÖDENMESİNE,
Dair; davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren (2) hafta içerisinde; (Mahkememiz'e veya istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine dilekçe sunmak ya da tutanağa geçirilmek koşuluyla Zabıt Katibine sözlü beyanda bulunmak suretiyle) HMK'nın 345. maddesi uyarınca ... kanun yolu açık olmak üzere, yapılan açık yargılamada karar verildi. 15/01/2025
....
¸ ¸
Gerekçeli Karar