Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, miras yoluyla intikal eden eski banka hisse senedi ve kuponlarına ilişkin temettü ve anapara alacak talebi davası, davalı bankanın tasfiye ve zamanaşımı savunmalarıyla.
Özet: Davacı, vefat eden babasından miras kalan, 1910 yılında kurulup 1983te tüm aktif ve pasifleriyle davalı bankaya devredilen eski bir bankanın 26 adet kuponu ve 1 adet hisse senedine ilişkin işlemiş temettü gelirleri ve anapara karşılıklarının tarafına ödenmesini talep etmekteyken, davalı banka, devrin mali bünyesi güçlendirilemeyen bankanın tasfiye amacıyla yapıldığını, kararnamenin hissedarların pay almasını net aktif değerin ortaya çıkması koşuluna bağladığını, devir tarihinde net aktif değerin bulunmadığını, aksine pasif fazlasının mevcut olduğunu ve talebin zamanaşımına uğradığını iddia etmiştir.
T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/403 Esas - 2025/238
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ T.C. ANKARA GEREKÇELİ KARAR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2022/403 EsasKARAR NO : 2025/238HAKİM : ...KATİP : ......DAVA : Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 20/06/2022KARAR TARİHİ : 24/03/2025KARAR Y.TARİHİ : 28/03/2025Mahkememizde görülmekte olan Alacak davanın yapılan açık yargılaması sonunda aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir. I-İDDİALAR Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin müteveffa babası ... 1910 yılında kurulan, sonrasında isim değiştirerek "..." ismini alan, 1983 yılında ise ... devredilen ... ... seri nolu 26 adet kupon ve 1 adet hisse senedi almış olup; söz konusu kuponlar ve hisse senedi, muris ...'ın 11/06/1997 yılında vefat etmesi üzerine miras hukukundaki külli halefiyet ilkesi gereği miras yoluyla müvekkiline intikal ettiğini, müvekkilimce söz konusu kuponların ve hisse senedinin işlemiş temettü gelirlerinin ve anapara karşılıklarının tarafına ödenmesi talebiyle 18/07/2014 ve 13/02/2018 tarihlerinde ... başvurulmuş olup; söz konusu başvuruları ilgili kurumca 16/02/2018 tarihinde; "...Konuya ilişkin olarak yapılan inceleme sonucunda, sonradan "..." olarak adı değişen Bankanın 24.11.1983 tarih ve 18231 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27.10.1983 tarih ve ... sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile tüm aktif ve pasifleri ile ... devrolunduğu anlaşılmış olup; bahse konu hisse senedi ile ilgili olarak ... nezdinde girişimde bulunulmasının uygun olacağı değerlendirilmiştir..." şeklinde cevap verildiğini, müvekkilinin müteveffa babası ...'tan miras kalan, 1910 yılında kurulup sonrasında isim değiştirerek "..." ismini alan, 1983 yılında ise ... devredilen ... alınmış ... seri nolu 26 adet kupon ve 1 adet hisse senedinin bu güne kadar işlemiş bulunan temettü gelirleri ile anapara karşılıklarını davalı bankanın ödemesi gerektiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL alacağımızın belirsiz alacak davası olarak tahsiline, ... müteveffa babası ...'tan miras kalan, 1910 yılında kurulup sonrasında isim değiştirerek "..." ismini alan, 1983 yılında ise ... devredilen ... alınmış ... seri nolu 26 adet kupon ve 1 adet hisse senedinin bu güne kadar işlemiş bulunan temettü gelirleri ile anapara karşılıklarının davalı ... alınarak müvekkilime verilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II-SAVUNMALAR Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; 24.11.1983 tarih ve 18231 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve ... tüzel kişiliğine son veren 27.10.1983 tarih ve 83/7242 sayılı Kararname ile 70 Sayılı KHK.nin 63. maddesine istinaden yasada düzenlenen tedbirlerin alınmasına rağmen mali bünyesinin güçlendirilmesi mümkün olmayan ...müvekkili Bankaya devrine karar verildiğini, Kararnamenin; 11. maddesinde; "... bankaların devir bilançolarındaki aktif ve pasif hesaplar arasında gerekli mahsup işlemlerini yaparak aktif veya pasif fazlalarını özel bir hesapta izler." 13. maddesinde; "... bu görevlendirme sonucunda bir zararı husule gelirse, bu zararın 2929 sayılı Kanunun 33'üncü maddesindeki esaslara göre Hazine'ce karşılanır." Hükümlerine yer verilmiş olup, düzenleme kül olarak değerlendirildiğinde, her ne kadar bankaların müvekkili Bankaya devrinden bahsediliyor ise de esasen müvekkili Bankanın bir tasfiye görevlisi olduğunun açık olduğu, bu belirlemeyi teyit altına alacak şekilde tasfiye işlemlerinin bugüne kadar, Kararnamede hüküm altına alınan esaslar ve ...talimatları doğrultusunda yürütüldüğü, Hazine adına açılmış özel hesapların alacak bakiyesinin fazla olması sebebiyle Hazine tarafından müvekkili Banka zararlarının muhtelif dönemlerde karşılandığını, 27.10.1983 tarih ve 83/7242 sayılı Kararname eki Kararın; "Ancak bankaların devir tarihi itibariyle net aktif doğmuş ve doğacak alacaklarının tasfiyesinden sonra bakiye hisse alacakları üzerinden ortaklara ödenir" hükmünü amir 3/2. maddesi ile hissedarların tasfiyeden pay alabilmesinin "devir tarihi itibariyle net aktif değer ortaya çıkması" koşuluna bağlandığını, bankaların devir tarihinde net aktif değerlerinin bulunmadığı, bilakis pasif (borç) fazlasının mevcut olduğu, nitekim Kararnamenin 1. Maddesinde "70 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 63'üncü maddesinin uygulanmasına rağmen mali bünyelerinin güçlendirilmesine imkân bulunmayan..." ifadesi ile de bu hususun vurgulandığı ve tasfiyenin halen sonuçlanmadığını, kaldı ki, pasif fazlası sebebiyle, bugüne kadar Hazine tarafından Müvekkil Bankaya aktarılmış oldukça yüksek tutarların bulunduğu ve tasfiye sonucunun esasen ...tarafından tespit edebileceğinin dikkate alınması gerektiğini, davanın konusu talebin zamanaşımına uğradığı, kesinlikle kabul anlamına gelmemek şartıyla, ... onaylanan 07.08.2012 tarih ve ... yevmiye nolu belgenin tetkikinden,... ait 50 Türk Lirası tutarındaki 26 hisse kuponu ve 1 adet hisse senedinin kendisine ait olduğu beyanının onaylanmasına ilişkin olduğu, dilekçe ekinde yer verilen kupon ve hisse senetlerinin üzerinde ad-soyad yazılı olmadığı dikkate alındığında, noter tarafından sadece adı geçenin zilyetliğinin onaylanmış olup, söz konusu kupon ve hisse senetleri üzerinden işlediği iddia edilen temettü geliri ve anapara gelirini ispat etmediğini, savunmuş davanın reddini istemiştir. III-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER1.Tarafların arabuluculuk görüşmelerinin sonuçsuz kaldığına dair arabuluculuk son tutanağı.2.Dava Konusu Hisse Senedi ve Kuponlar İncelemelerimizde; ... ait 1 adet hisse senedinin metninde; "Beheri elli Türk lirası …onbin hisseye münkasemdir" ifadesine yer verildiği, 1123 seri nolu, 1974 - 1999 yıllarına ait, 15-40 numaraları 26 adet "Hissei Temmettü"nün ... ait olduğu, Hisse Senedinin arka kısmında "..." isminin yer aldığı anlaşılmıştır. ... ... müzekkere cevabı. 5. Bilirkişi raporları. a)Bilirkişi kurulu 21.12.2023 tarihli bilirkişi raporunun s onuç kısmında özetle; davacının 1983 ve sonrasına ilişkin temettü geliri talep edemeyeceği, 1974-1981 dönemi için ise dağıtılacak kar bulunmadığı şeklinde görüş bildirilmiştir. b)Davacı vekilinin bilirkişi raporuna itirazları üzerine dosya yeni bilirkişi heyetine tevdii edilmiştir. Bilirkişi heyeti 18/12/2024 tarihli raporlarının sonuç kısmında özetle; 1974-1981 yıllarına ilişkin taraflarca ibraz olunan belge bulunmadığından bu yıllara ilişkin temettü talep edilip edilemeyeceği hususunda herhangi bir değerlendirmenin yapılamayacağı, davacının davalı bankadan, 1982 yılında ... zarar ettiğinden 1982 yılına ilişkin temettü talep edemeyeceği, 27.10.1983 tarih ve 83/7242 sayılı Kararname ile ... Tasfiye edilmek üzere ... devredildiğinden 1983 ve sonrasına ilişkin temettü talep edemeyeceği, ancak... tasfiyesi sonucunda Banka borçları ödendikten sonra kalan bir bakiye bulunması halinde hissedarların alacak talep etmesi mümkün olmakla birlikte, kalan bir alacak bakiye bulunmadığından herhangi bir alacak talep edemeyeceği şeklinde görül bildirilmiştir. IV- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE Davacı, davacının babası müteveffa babası ...'tan miras kaldığını ileri sürdüğü, 1910 yılında kurulup sonrasında isim değiştirerek "..." ismini alan, 1983 yılında ise ... devredilen ... alınmış 1123 seri nolu 26 adet kupon ve 1 adet hisse senedinin işlemiş bulunan temettü gelirleri ile anapara karşılıklarının davalıdan tahsili istemine ilişkindir. Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller ile hüküm kurmaya ve denetime elverişli bilirkişi raporu hep birlikte değerlendirildiğinde; davacının müteveffa babası ...'tan miras kalan ... seri nolu 26 adet kupon ve 1 adet hisse senedinin, bugüne kadar işlemiş bulunan temettü gelirleri ile anapara karşılıklarının davalı bankadan tahsilini talep ettiği, Bankanın mali bünyesi, taahhütleri karşılayamayacak derecede zayıfladığından 15.03.1983 tarihinde geçici bir yönetim kurulu oluşturulduğu, Bakanlar Kurulunun 27.10.1983 günlü 83/7242 sayılı kararıyla da 24.11.1983 itibariyle bütün aktif ve pasifiyle birlikte ...devredilmesine karar verildiği dikkate alındığında, Bankanın 1983 ve sonrası dönemde kâr elde etmesinin söz konusu olamayacağı, bu nedenle davacının da 1983 ve sonrası için temettü geliri talep edemeyeceği, Bankanın dağıtılacak kârının olması ve Banka genel kurulunca kâr dağıtımına karar verilmiş olması durumunda, davacının 1974 - 1982 dönemine ait kâr payının talep edilmesinin mümkün olduğu, ancak kâr payının ödenmesi hisse sahibinin başvurusuna ve ilgili yıla ait kuponu ibraz etmesine bağlı olduğundan, faiz işletilemeyeceği,Dava konusu hisse senedini çıkartan Banka, "..." unvanı ile mahalli bir banka olarak kurulmuş, daha sonra 1926 yılında "... olarak unvanı değişmiştir. 1975'de statüsü değişerek özel sermayeli mevduat bankaları grubuna geçmiştir. 28 Haziran 1979'da unvanı bir kez daha değişerek "..." adını almış ve genel müdürlüğünü ... taşındığı, ..., ... sermaye egemenliğini elinde tutan ortak ya da yönetici sıfatı olan davalılar hakkında ... açılan davada; ... mali bünyesinin taahhütleri karşılayamayacak derecede zayıfladığından 7129 sayılı Bankalar Kanunu'nun 28 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 60. Maddesi uyarınca 15.3.1983 tarihinde geçici bir yönetim kurulu oluşturulmuş; alınan tedbirlerle mali bünyenin güçlendirilmesine imkân görülemediğinden Bakanlar Kurulunun 27.10.1983 günlü 83/7242 sayılı kararıyla 70 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 63. Maddesinin dördüncü fıkrasına göre söz konusu Bankanın bütün aktif ve pasifiyle birlikte ... devredilmesine karar verildiği, söz konusu Bakanlar Kurulu Kararı 24.11.1983 tarihli ve 18231 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak, yayımı tarihinde yürürlüğe girdiği anlaşılmıştır. Hükme esas alınan bilirkişi raporları ile, ... mali bünyesi, taahhütleri karşılayamayacak derecede zayıfladığından 15.3.1983 tarihinde geçici bir yönetim kurulu oluşturulduğu, Bakanlar Kurulunun 27.10.1983 günlü 83/7242 sayılı kararıyla da 24.11.1983 itibariyle bütün aktif ve pasifiyle birlikte ...devredilmesine karar verildiği, dolayısıyla devir tarihinden önce var ise 1974 - 1982 dönemine ait kâr payının talep edilmesi mümkün olduğu, dava konusu Bankada da kârdan pay dağıtımı mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmekte olup; buna göre kâr payı ortaklara, sadece şirketin net dönem kârından ve bunun için ayrılmış olan yedek akçelerden dağıtabileceği, Kâr payı dağıtımına ise genel kurul tarafından karar verilmekte olup, bu yetki genel kurulun devredilemez yetkileri arasında düzenlendiği, ... mali bünyesi, taahhütleri karşılayamayacak derecede zayıfladığından 15.03.1983 tarihinde geçici bir yönetim kurulu oluşturulduğu ve Bakanlar Kurulunun 27.10.1983 günlü 83/7242 sayılı kararıyla 24.11.1983 itibariyle bütün aktif ve pasifiyle birlikte ... devredildiği, dolayısıyla Bankanın 1983 ve sonrası dönemde kâr elde etmesi söz konusu olamayacağından, davacının da 1983 ve sonrası için temettü geliri talep edemeyeceği, dosya kapsamında bulunan belgelerden sadece 1982 yılı bilançosu ile kâr ve zarar cetveli gönderildiği, gönderilen belgelerin incelenmesinde ... 1982 yılında zarar ettiği ayrıca aktiflerinin pasifleri karşılamadığı, 1974 - 1982 dönemine ait kâr payı bulunup bulunmadığının tespit edilebilmesi için gerekli belgeler gönderilmemiş ise de; Bankanın 1982 yılında da zarar ettiği ve anılan Bilançoda geçmiş dönemlerde elde edilen kâra ilişkin bir kalem bulunmadığı dikkate alındığında, 1974 - 1981 dönemi içinde dağıtılacak kâr bulunmadığı anlaşılmıştır. Anlatılan nedenlerle; 1974-1981 yıllarına ilişkin taraflarca ibraz olunan belge bulunmadığı, 1982 yılına ait bilançoda geçmiş yıllara ait bir kar kalemine rastlanmadığı anlaşılmakla, 1974 ve 1981 yıllarına ait dağıtılacak kar bulunmadığı kanaati hasıl olduğu, davacının davalı bankadan, 1982 yılında ... A.Ş. zarar ettiğinden 1982 yılına ilişkin temettü talep edemeyeceği, 27.10.1983 tarih ve 83/7242 sayılı Kararname ile... Tasfiye edilmek üzere ... devredildiğinden 1983 ve sonrasına ilişkin temettü talep edemeyeceği, ancak ... A.Ş.'nin tasfiyesi sonucunda Banka borçları ödendikten sonra kalan bir bakiye bulunması halinde hissedarların alacak talep etmesi mümkün olmakla birlikte, kalan bir alacak bakiye bulunmadığından herhangi bir alacak talep edemeyeceği anlaşılmıştır. Bu durumda; davacı, alacağının varlığını somut delillerle kanıtlayamadığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.V-HÜKÜM1-Davanın reddine, Karar ve İlam Harcı2. 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40- TL harçtan, peşin alınan 80,70-TL harcın mahsubu ile bakiye 534,70-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,Yargılama Giderleri ve Gider Avansı3. Yargılama sırasında yapılan masrafların davacı üzerinde bırakılmasına, 4. Taraflarca depo edilen varsa gider avansı ile delil avansından bakiye tutarların karar kesinleştiğinde HMK m. 333 ve ... ile ...Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik m. 207 hükümleri uyarınca ilgilisine iadesine,5. Arabuluculuk Kanunu 18A/13 maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Asagari Ücret Tarifesi uyarınca 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,Vekalet Ücreti6. Davalı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3,13 maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa ödenmesine, Dair davacı asil ve davalı vekilinin yüzüne karşı, yapılan inceleme sonucunda HMK 345. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren ... ya da buraya gönderilmek üzere istinaf edenin bulunduğu yer ... verilecek dilekçe ile ... istinaf yasa yolu açık olmak üzere 24/03/2025 tarihinde verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.. 24/03/2025 Katip 21708 Hakim 41380 e-imzalıdır e-imzalıdır