Boşanma davasında istinaf dilekçesindeki feragat beyanının koşulsuz olup olmadığının hakim tarafından aydınlatılmadan verilen kararın eksik inceleme nedeniyle bozulması.
Özet: Yargıtay, bölge adliye mahkemesinin, kadının istinaf dilekçesindeki "boşanma isteğinden vazgeçmiş olup verilen kararı boşanma yönünden de istinaf ediyoruz" şeklindeki çelişkili beyanını, kusur belirlemesi ve boşanmanın ferilerine ilişkin talepleri de istinaf edildiği halde, kayıtsız ve şartsız bir feragat olarak kabul edip davayı reddetmesini hatalı bulmuştur; zira bu durumda hakimin davayı aydınlatma ödevi kapsamında kadının beyanının açıklığa kavuşturulmadan eksik inceleme ile karar verildiği, bu nedenle hükmün bozulması gerektiği yönünde karar vererek dosyayı bölge adliye mahkemesine göndermiştir.
2. Hukuk Dairesi         2025/7008 E.  ,  2025/11037 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 38. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/876 E., 2025/207 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 4. Aile Mahkemesi
SAYISI : 2021/691 E., 2023/217 K.
Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı karşı davalı kadın vekili tarafından kadının davasının feragat sebebiyle reddi, kusur belirlemesi, iştirak ve yoksulluk nafakası ile maddî ve manevî tazminat miktarları yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
Karşılıklı boşama davalarının yapılan yargılaması sonucunda İlk Derece Mahkemesince erkeğin tam kusurlu olduğu gerekçesi ile erkeğin davasının reddine, kadının davasının kabulü ile boşanma ve fer'ilerine karar verilmiştir. Karar, kadın tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince kadının istinaf dilekçesinde davasından feragat ettiği gerekçesi ile kadının davasının feragat sebebiyle reddine karar verilmiş, karar, kadın tarafından temyiz edilmiştir.
Mahkemece, kadının istinaf dilekçesinde " müvekkil boşanma isteğinden vazgeçmiş olup verilen kararı boşanma yönünden istinaf ediyoruz" şeklindeki beyanı ile davadan ve tüm taleplerinden feragat ettiği kabul edilmiş ise de; dosyanın, özellikle kadının istinaf dilekçesinin incelenmesinde, öncelikle kusur belirlemesinin, devamında maddi ve manevi tazminat miktarları ile yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası miktarlarının istinaf edildiği, dilekçenin dördüncü sayfasında yer alan beşinci bendinde ise "Müvekkil boşanma isteğinden vazgeçmiş olup verilen kararı boşanma yönünden de istinaf ediyoruz...." beyanında bulunduğu görülmüştür. Feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir (HMK 307 md). Feragat ve kabul, kayıtsız ve şartsız olmalıdır (HMK 309/4 md). İstinaf dilekçesinin tamamı değerlendirilerek ayrıca kusur belirlemesi ve boşanmanın fer'ilerinin de istinaf edilmesi dikkate alındığında; "Müvekkil boşanma isteğinden vazgeçmiş olup verilen kararı boşanma yönünden de istinaf ediyoruz" beyanı ile davadan (kayıtsız ve şartsız) feragat edilip edilmediği belirlenememektedir. Buna göre, Hâkimin davayı aydınlatma ödevi kapsamında (HMK 31 md.) kadının istinaf dilekçesinde ki beyanı açıklattırılarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir. Bu husus gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şeklide karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacı-davalı kadın yararına BOZULMASINA, sair hususların şimdilik incelenmesine yer olmadığına,
Peşin alınan harcın istek halinde yatıran kadına iadesine,
Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.