1. Asliye Ticaret Mahkemesinde Görülen Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan Kıdem Tazminatı ve Arabuluculuk Ücreti Rücuuna İlişkin İtirazın İptali Davası Gerekçeli Kararı
Özet: Bir hizmet sözleşmesi kapsamında, davacı tarafından ödenen işçi alacaklarının (kıdem tazminatı ve arabuluculuk ücreti gibi) rücuen tahsili amacıyla başlatılan icra takibine davalının itiraz etmesi üzerine açılan bu dava; davacının, sözleşme maddelerine dayanarak 414.705,03 TL asıl alacak ve işlemiş faizin ödenmesi talebiyle itirazın iptalini ve icra inkar tazminatı hükmedilmesini talep ettiği, davalının ise işçi çıkarmanın davacının yetkisinde olduğunu ve zamanaşımı defi ileri sürerek davanın reddini istediği, mahkemenin ise arabuluculuk şartının yerine getirildiğini tespit edip bilirkişi raporları ile alacak ve faiz miktarları üzerinde inceleme yaptığı bir hukuki uyuşmazlıktır.
T.C. ......... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ███████ Esas - ████████
TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ......... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : ███████ EsasKARAR NO : ████████.........x.........x...............,.........x..............xx..x.............xx..........................x.............xDAVA : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2024KARAR TARİHİ : █████/2025KR.YZL.TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:İDDİA :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile müvekkili ............... arasında █████/2018 tarihli sözleşmenin imzalandığını; bu sözleşme kapsamında çalışan bazı işçilere yasal nedenlerle arabuluculuk tutanağıyla kıdem tazminatı ödendiğini; ayrıca arabuluculuk ücretinin de yarısının ödendiğini; işçilerin çalıştıkları süre bazında firma bazlı kıst uygulamasıyla yüklenicilerin sorumluluğunun hesap edildiğini; davalıyla akdedilen sözleşme kapsamında yapılan ödemenin 491.805,03 TL olduğunu; bunun 77.100,00 TL'nin firma teminatından tahsil ediğini; kalan 414.705,03 ve işlemişi faiz içinse alacaklı olduklarını; davalıya karşı ......... 5. İcra Dairesinin ██████████ sayılı dosyasıyla icra takibine geçildiğini; takibe itiraz edildiğini; sözleşmenin 27.1, 35.4 ve 35.8. maddelerinde ayrıca Teknik Şartnamenin 7.43 maddesinde kıdem tazminatından yüklenicinin sorumlu olduğunun ve alacağın teminattan kesilebileceğinin belirtildiğini; arabulucuk sürecinde sonuç alınamaması nedeniyle işbu davanın açıldığını belirterek, itirazın iptaline ve alacağın %20'sinden az olmayan icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekilinin usulüne uygun yapılan tebliğe rağmen süresi içerisinde cevap dilekçesi sunmadığı görülmüş olup, █████/2024 tarihli beyan dilekçesinde özetle; üst işverenin işçi çıkarmakta tek başına yetkili olduğunu; davacının talimatına göre hareket edildiğini; işe iade tazminatlarında sorumluluğun yarı yarıya olduğunu; dava dışı işçilerin belirli süreli iş sözleşmesi kapsamında çalışmış olduğunu; zamanaşımı defii ileri sürdüklerini belirterek davanın reddini talep etmiştir.DELİLLER, KABUL VE DEĞERLENDİRME: Dava, başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.Dava açılmadan evvel arabulucuya müracaat edilmiş olup işbu dava şartı yerine getirilmiştir.Mahkememizce ......... 5. İcra Dairesi ██████████ Esas sayılı dosyasının Uyap kayıtları getirtilerek dosya kapsamına alınmıştır .Davanın dayanağı olan ......... 5. İcra Dairesi ██████████ Esas sayılı ( ......... 7. Genel İcra Dairesi ██████████) takip dosyasının incelenmesinde; davacının 414.705,03-TL asıl alacak, 152.388,09-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 567.093,12-TL üzerinden davalı aleyhine icra takibi başlattığı, borcun sebebinin "borçlunun şirketimizle akdettiği 1136124 işyeri sicil nolarda kayıtlı sözleşme kapsamında çalıştırılan bir kısım işçilerin iş akitlerinin, yasada kıdem tazminatı ödenmesini gerektiren sebeplerle feshi üzerine, arabuluculuk başvuruları sonucu ödenen işçilik alacaklarından, borçlu şirketin çalışma süresine isabet eden kısmının ve ödeme tarihinden itibaren işlemiş avans faizinin rücuen tahsili talebidir." olarak gösterildiği, davalının süresi içerisinde icra takibine ve fer'ilerine itiraz etmesi üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır. Uyuşmazlık konusunda rapor düzenlemesi amacıyla alınan █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda; davacı tarafça ......... 7.Genel İcra Dairesinin ██████████ (......... 5. İcra Dairesinin ██████████) sayılı dosyasıyla başlatılan icra takibi ile dava dışı işçiler için yapılmış ödemelere ilişkin talep edilen tutarlar yönünden yapılan hesaplamalara göre ve hak kazanılıp kazanılamayacağının takdiri mahkemeye ait olmak üzere, mahkemece davacı şirket tarafından, dava dışı tüm işçilere yapılan ödemelerin davalı şirketin payına düşen tutarları için ödeme tarihlerinden itibaren faiz istenebileceğinin takdir edilmesi halinde takip tarihi itibarıyla asıl alacak tutarının 401.832,15.-TL, işlemiş faiz tutarının 145.640,29.-TL (toplam 547.472,44.-TL) olarak hesaplandığı, mahkemece davacı şirket tarafından, sadece davalı şirketin arabuluculuk sürecinde taraf olduğu dava dışı işçilere yapılan ödemelerin davalı şirketin payına düşen tutarları için ödeme tarihlerinden itibaren faiz istenebileceğinin takdir edilmesi halinde ise takip tarihi itibarıyla asıl alacak tutarının 401.832,15.-TL, işlemiş faiz tutarının 36.625,86.-TL (toplam 438.458,01.-TL) olarak hesaplandığı rapor edilmiştir. Davacı vekilinin itirazlarının ve ekinde sunduğu belgelerin incelenerek dava dışı işçi Bilal Şenkaya yönünden de inceleme yapılmak üzere alınan █████/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda; davacı tarafın itiraz dilekçesi ekinde sunduğu belgelere göre dava dışı işçi Bilal Şenkaya yönünden yapılan inceleme ve hesaplamalar da dikkate alındığında mahkemece, davacı şirket tarafından, dava dışı tüm işçilere yapılan ödemelerin davalı şirketin payına düşen tutarları için ödeme tarihlerinden itibaren faiz istenebileceğinin takdir edilmesi halinde; takip tarihi itibarıyla asıl alacak tutarının 408.890,41-TL, işlemiş faiz tutarının 148.470,27-TL (toplam 557.360,68-TL) olarak hesaplandığı, mahkemece davacı şirket tarafından, sadece davalı şirketin arabuluculuk sürecinde taraf olduğu dava dışı işçilere yapılan ödemelerin davalı şirketin payına düşen tutarları için ödeme tarihlerinden itibaren faiz istenebileceğinin takdir edilmesi halinde ise takip tarihi itibarıyla asıl alacak tutarının 408.890,41-TL, işlemiş faiz tutarının 36.625,86-TL (toplam 445.516,27-TL) olarak hesaplandığı rapor edilmiştir. Taraflar arasındaki ihtilaf; taraflar arasında imzalanan █████/2018 tarihli " 1. Bölge ( İstanbul Avrupa Yakası) Ayrım Hizmetlerine İlişkin Doğrudan Temin Sözleşmesi" kapsamında çalışmış olan dava dışı 64 işçiye davacı tarafından yapılan kıdem tazminatı ödemelerinin davalıdan rücuen tahsilinin gerekip gerekmediği ,gerekiyor ise rücuen tazmin edilebilecek miktarın ne olduğu ve bu alacağa ilişkin başlatılan ......... 5. İcra Dairesinin ██████████ Esas sayılı dosyası icra takibinde davalının yapmış olduğu itirazın haklı olup olmadığı, itiraz haksız ise davacının davalıdan talep edebileceği alacak miktarı ve faizin ne miktarda olduğu noktasında toplanmıştır. 4857 İş Kanunu'nun 2/6 maddesi "asıl işveren, alt işverenin işçilere karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur" hükmü yer almaktadır. Yargıtay 23.Hukuk Dairesinin █████/2020 tarihli ve █████████ E- █████████ sayılı kararında da izah edildiği üzere; Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu'na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işveren karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı takdirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır. Yapılan yargılama sonucunda; taraflar arasında █████/2018 tarihli "1. Bölge (İstanbul Avrupa Yakası) Ayrım Hizmetlerine İlişkin Doğrudan Temin Sözleşmesi" imzalandığı, sözleşmenin 6.4. maddesinde "Kıdem tazminatı ile ilgili her türlü yükümlülük ve sorumluluk yükleniciye aittir." hükmü ile 35.8. maddesinde "Kıdem tazminatıyla ilgili sorumluluk yükleniciye aittir" hükmünün bulunduğu, sözleşmelerin eki olan Teknik Şartnamenin 7.43. maddesi "Yüklenici, hizmet sözleşmesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile diğer kanun, tüzük ve yönetmeliklerin hükümlerini yerine getirmekle sorumludur. İşin yürütülmesi esnasında yukarıda sayılan Kanunlar ile ilgili Tüzük ve Yönetmeliklerden doğacak tüm hukuki ve cezai sorumluluk da yükleniciye aittir. Bu bağlamda Idarece ödenmek zorunda kalınan her türlü meblağ yükleniciye rücu edilir. İşçi alacakları ve idari para cezaları ile ilgili ............... aleyhine veya ............... tarafından dava açılması halinde yüklenicinin iş bu sözleşme gereği ...............'ye vermiş olduğu teminatlar davalar sonuçlanana kadar iade edilmez." hükmünün bulunduğu görülmüştür. Dava dilekçesi ekinde isimleri belirtilen dava dışı 64 işçinin davacı kurumda farklı sürelerde çalıştığı, SGK kayıtlarına göre bu çalışma sürelerinin bir kısmında işçilerin davalı şirket bünyesinde çalıştıkları, askerlik, emeklilik gibi sebeplerle işten ayrıldıkları ve kıdem tazminatına hak kazandıkları, kıdem tazminatlarının davacı ile işçiler arasında düzenlenen arabuluculuk anlaşma belgeleri doğrultusunda davacı tarafından dava dışı işçilere ödendiği anlaşılmıştır. Hükme esas alınan bilirkişi raporlarında dava dışı 64 işçinin çalışma süreleri tespit edilmiş olup, sözleşmeler ve Yargıtay içtihatları doğrultusunda dava dışı işçilerin yüklenici şirkette çalıştığı süreler dikkate alınarak kıdem tazminatından ve arabuluculuk masraflarından yüklenici şirketin sorumluluk tutarları tespit edilmiş, her bir işçiye yapılan ödeme tarihinden itibaren işlemiş faiz hesaplanmış olup, yapılan hesaplama gereği davalının sorumlu olduğu toplam tutarın 408.890,41-TL asıl alacak ve 148.470,27-TL işlemiş faiz olduğu anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın Kısmen KABULÜ ile; davalının ......... 5. İcra Müdürlüğü'nün ██████████ Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın 408.890,41-TL asıl alacak 148.470,27-TL işlemiş faiz yönünden iptaline, takibin bu miktarlar üzerinden aynı şartlarda devamına, 2-İtirazı iptal edilen alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 3-Fazlaya ilişkin istemin reddine, 4-Alınması gerekli karar ve ilam harcı 38.073,31-TL olduğundan, peşin alınan 6.849,07-TL harçtan mahsubu ile bakiye 31.224,24-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,5-Zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.120,00-TL'nin kabul ret oranına göre hesaplanan 3.066,34-TL'sinin davalıdan, geri kalan 53,66-TL'sinin davacıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,6-Davacı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 87.604,10-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 7- Davalı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 9.732,44-TL'nin davacıdan tahsili davalıya ödenmesine, 8-Davacı tarafından yatırılan 7.337,47-TL harç toplamı ile 35.430,00-TL posta, tebligat, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 42.767,47-TL yargılama giderinin kabul ret oranına göre hesaplanan 42.031,87-TL'sinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, geri kalan 735,60-TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına, 9-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın yatırana iadesine, Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ......... Bölge Adliye Mankemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025