Danıştay, anayasaya aykırı kişisel verilere dayalı güvenlik soruşturmasıyla astsubay adaylığının sonlandırılması işlemindeki hukuka aykırılığı ve parasal hakları onayan bölge idare mahkemesi kararını temyizen inceliyor.
Özet: Bir muvazzaf astsubay adayının, hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması gerekçesiyle adaylığının sonlandırılması işlemine karşı açtığı davada; ilk derece ve bölge idare mahkemelerince, Anayasaya aykırı kanun hükmüne göre elde edilen verilere dayanarak yapılan soruşturmanın hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiş, son olarak Bölge İdare Mahkemesi de davacının yoksun kaldığı tüm parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle ödenmesine hükmetmiş olup, davalı idare bu kararı temyiz etmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YİKİNCİ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ...VEKİLLERİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Davacı tarafından, hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle muvazzaf astsubay adaylığının sonlandırılmasına ilişkin işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle dava açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : .... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptal edilmiş olan Kanun hükmüne göre elde edilen kişisel verilere dayanılarak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından bahisle davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı; öte yandan; davalı idarece, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda öngörülen temel ilkelere, usul ve esaslara uygun olarak davacı hakkında yeniden bir değerlendirme yapılabileceğinin açık olduğu; davacının parasal/özlük hakkı yönünden zarara uğrayıp uğramayacağının yeniden değerlendirme sonucunda belli olacağı, dolayısıyla bu aşamada davacının parasal/özlük hak talebi hakkında karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının ödenmesi istemi hakkında ise karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiş olup, anılan karara karşı davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun; işlemin iptali yönünden reddine, parasal haklara ilişkin kısmı yönünden kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılarak bu kısım yönünden davanın reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı taraflarca temyiz edilmiş ve Danıştay İkinci Dairesinin █████/2024 günlü, E:█████████, K:█████████ sayılı kararı ile bozulmuştur. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: Danıştay İkinci Dairesinin anılan bozma kararına uyularak ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; dava dosyasında mevcut olan tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, hakkında hukuken geçerli kabul edilebilecek herhangi bir olumsuz tespit bulunduğundan söz edilemeyecek olan ve yargılama sürecinde de bu hususta herhangi bir iddia ileri sürülmeyen davacının, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz olarak değerlendirilerek tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, işlem nedeniyle yoksun kaldığı ve tazmini gereken tüm parasal ve özlük haklarının (aynı dönemde başka yerde çalışıp elde ettiği geliri varsa bu gelir mahsup edilerek) ve her bir alacağın ayrı ayrı hak edildiği (tahakkuk ettiği) tarihler esas alınarak dava tarihi olan █████/2018 tarihi aşılmayacak şekilde ayrı ayrı yasal faiz işletilmesi suretiyle davalı idarece davacıya ödenmesi ve iadesi (mükerrer olmamak üzere) gerektiği gerekçesiyle davalı idarece yapılan istinaf başvurusunun dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden gerekçeli reddine, başvuruya konu Mahkeme kararının (parasal/özlük hak istemi yönünden) verilen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının kaldırılmasına; bu talep yönünden davanın kabulüne, işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve mali haklarının davalı idarece dava tarihi olan █████/2018 tarihi aşılmayacak şekilde her bir ödemenin tahakkuk ettiği tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ve iadesine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacı hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle ilişiğinin kesildiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME : I- Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli reddine dair kısmının incelenmesi:Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın iptale ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.II- Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve mali haklarının davacıya ödenmesine ve iadesine ilişkin kısmının incelenmesi: Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının onanmasına dair Daire kararının, davacının doğrudan öğrenciliğe iadesi sonucunu doğurmadığı, davacının diğer şartları taşıyıp taşımadığı hususunun, davalı idarece ayrıca incelenebileceği dikkate alındığında, davacının mali ve özlük haklarına ilişkin olarak bu aşamada karar verilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından, Bölge İdare Mahkemesi kararının davacının özlük ve mali haklarının kabulüne ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN REDDİ ile ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA oyçokluğuyla, 2. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN KABULÜ ile anılan kararın, dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve mali haklarının davacıya ödenmesine ve iadesine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA oybirliğiyle,3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, █████/2025 tarihinde karar verildi. (X) KARŞI OY :█████/1994 günlü, 4045 sayılı Kanun ile bazı kamu personeli için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmasının öngörüldüğü, bu Kanun'da kamu personeli olmayan öğrencilere ilişkin düzenlemeye yer verilmemiş ise de; öğrenci statüsündeki kişiler hakkındaki, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının tesis edildikleri tarihte yürürlükte bulunan, 4045 sayılı Kanun uyarınca sürdürüldüğü ve açılan davalar devam ederken; konuya ilişkin yasal düzenlemenin, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu ile yapıldığı, bu Kanun'un 3. maddesinin (8) numaralı fıkrasıyla da bazı maddeleri Anayasa Mahkemesince iptal edilen, 4045 sayılı Kanun'un tamamen yürürlükten kaldırıldığı;4045 sayılı Kanun çerçevesinde tesis edilen işlem nedeniyle açılan davada 7315 sayılı Kanun'un esas alınamayacağını; Anayasa Mahkemesinin █████/2021 günlü, E:███████, K:███████ sayılı kararında, "7315 sayılı Kanun, kuralların dayanak teşkil ettiği işlemlerin hukuki etkilerine dair geçmişe yönelik herhangi bir özel hüküm içermemektedir. Hukuka uygunluk karinesinden yararlanan ve iptal edilmediği ya da yürürlükten kaldırılmadığı sürece hukuk aleminde varlığını ve etkilerini devam ettiren idari işlemlerin hukuki denetimi, tesis edildiği dönemde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Bu bağlamda başvuran Mahkeme de yürürlükten kalkmış olan kuralları, dava konusu idari işlemlerin hukuki denetimini gerçekleştirirken denetleyici norm olarak gözetmek durumundadır. Başka bir ifadeyle kurallar bakılmakta olan davalarda uyuşmazlığın çözümü için uygulanacak kural olma niteliğini sürdürmektedir. Bu itibarla kuralların yürürlükten kaldırılmış olmalarının esaslarının incelenmesinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır." şeklinde ifade edildiği görülmektedir.Buna göre; 4045 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen işlemlerin iptaline yönelik açılan davalarda, hukuksal denetimin; 7315 sayılı Kanun hükümlerinin geriye yürütülmesi suretiyle yapılmasına imkan bulunmadığı açıktır.Öte yandan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmalarına ilişkin olarak kişisel veri niteliğindeki bilgilerin alınmasına, kullanılmasına, işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeleri içeren 7315 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra; öğrenci statüsüne alınacak kişilere ilişkin olarak, arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılması ve neticesine göre işlem tesis edilmesi görev ve yetkisinin idareye ait bulunduğu ise izahtan varestedir. Bu doğrultuda, davacının; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının 7315 sayılı Kanun'un hükümleri uyarıca idarece yapılmadığı bir aşamada, işleme dayanak olması imkanı bulunmayan 7315 sayılı Kanun hükümlerinin geriye yürütülerek verilen temyize konu kararda bu yönüyle hukuki isabet bulunmamaktadır. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının da yukarıda belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.