Danıştay, 15 Temmuz darbe girişimi sürecinde amir emrine uymama eylemi nedeniyle uygulanan meslekten çıkarma cezasının fiille orantılılığını ve hizmetin gecikmesine sebebiyet verme koşulunun sübuta erip ermediğini değerlendiriyor.
Özet: Darbe girişimi gecesi göreve gelmediği iddiasıyla hakkında yürütülen disiplin soruşturması neticesinde "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılan davacının, bu işlemin iptali istemiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesi, davacının amirin emrini yerine getirmemekte kusurlu olduğunu tespit etse de, eyleminin hizmetin gecikmesine veya durmasına neden olduğuna dair somut kanıt bulunmadığından, uygulanan cezanın dayanağı olan artırım sebebinin oluşmadığını ve fiil ile ceza arasında orantılılık ilkesine aykırılık bulunduğunu belirterek, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığına karar vermiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YİKİNCİ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR: I- (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... II- (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı 2- ... Müdürlüğü VEKİLLERİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçelerde yazılı nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istemlerinden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava; davacının, ... İl Emniyet Müdürlüğü İnşaat Emlak Şube Müdürlüğünde müdür yardımcısı olarak görev yaptığı dönemdeki eylemleri nedeniyle hakkında yürütülen disiplin soruşturması neticesinde, "amirin usulüne göre verdiği emri yerine getirmemek" fiilini işlediği ve işlediği fiil sonucundan hizmetin gecikmesine ve durmasına sebebiyet verdiğinden bahisle, 7068 sayılı Kanun'un 8/5-(ç)-4 maddesi ile aynı Kanun'un 10/1. maddesi gereğince, "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü,... sayılı kararının iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : .... İdare Mahkemesinin... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; 15 Temmuz 2016 günü gecesi meydana gelen darbe teşebbüsü olayı ile ilgili olarak acilen göreve çağrılan davacının, göreve gelmediği iddiası üzerine hakkında soruşturma başlatıldığı, soruşturma sonucunda "savaş ve olağanüstü hal veya genel afetlere ilişkin konularda amirlerin verdiği görev veya emirleri yapmamak" fiilini işlediğinden bahisle 657 sayılı Kanun'un 125/E-(e) maddesi uyarınca İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü,... sayılı kararıyla "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasıyla tecziyesine karar verildiği, davacı tarafından, bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki .... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... günlü, E:..., K:...sayılı kararıyla kabulü suretiyle, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve "...davacının, ...olay günü yollarda tankların bulunması, Emniyet Müdürlüğüne giden yolların kapalı olduğu bilgisi alması sonucu oraya ulaşamayacağı sonucunu çıkartarak araba içerisinde beklediği hususunun hayatın olağan akışına aykırı olmadığı, belirttiği mazeretin görevine başlamamasına engel olacak nitelik ve boyutta olmadığı ancak bu fiilin 657 sayılı Kanun'un 125/E-(e) maddesinde belirtilen savaş, olağanüstü hal veya genel afetlere ilişkin konularda amirlerin verdiği görev veya emirleri yapmamak kapsamında "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasını gerektirmediği; bu itibarla, dava konusu cezanın karşılığı olarak tanımlanan fiilin sübuta ermediği ve davacının eylemine uyan ceza ile cezalandırılmadığı, fiil ile disiplin cezasının örtüşmediği ve arasında orantılılık bulunmadığı, davacının kusurlu eylemi olan cezadan daha ağır bir ceza ile cezalandırıldığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, davacının kusurlu eyleminin karşılığı olarak davalı idarece yeniden cezalandırma işleminin de tesis edilebileceği" şeklindeki gerekçeyle işlemin iptaline karar verildiği; söz konusu iptal kararı üzerine davacı hakkında tekrar soruşturma başlatıldığı ve başlatılan soruşturma neticesinde, "amirin usulüne göre verdiği emri yerine getirmemek" fiilini işlediğinden ve söz konusu bu fiil ile hizmetin gecikmesine ve durmasına neden olduğu gerekçesiyle 7068 sayılı Kanun'un 8/5-(ç)-4 ve 10/1. maddesi uyarınca "meslekten çıkarma" cezasıyla tecziyesi yolunda İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü,... sayılı kararının tesis edildiği, bu işlemin iptali talebiyle de görülmekte olan işbu davanın açıldığı; olayda, emniyet amiri olan davacının, Emniyet Müdürlüğüne gelmesi gerektiği yönünde talimat verildiği halde görev yerine gitmemekte kusurlu davrandığı, belirttiği mazeretlerin görevine başlamamasına engel olacak nitelik ve boyutta olmadığı, dolayısıyla davacının amirin usulüne göre verdiği emri yerine getirmediği ve bu fiil nedeniyle disiplin cezası verilebileceği açık ise de, söz konusu fiil ile hizmetin gecikmesine ve durmasına neden olduğuna dair somut bir tespit bulunmadığı ve bu hususun da ortaya konulamadığı, davacıya isnat edilen söz konusu fiilin hizmetin gecikmesine ve durmasına neden olamayacağı; bu itibarla, davacının fiilinin 7068 sayılı Kanun'un 10/1. maddesi kapsamında olmadığı, bir başka ifadeyle, dava konusu cezanın maddede belirtilen artırım sebebinin sübuta ermediği ve eyleme uyan ceza ile cezalandırılmadığı, fiil ile disiplin cezasının örtüşmediği ve aralarında orantılılık da bulunmadığı, davacının kusurlu eylemi olan cezadan daha ağır bir ceza ile cezalandırıldığının anlaşıldığı, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan davacı tarafından, işlem nedeniyle yoksun kalınan mali ve özlük haklarının ödenmesine karar verilmesi istenilmekte ise de, davacının 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kamu görevinden çıkarıldığı, dolayısıyla dava konusu işlem tarihinde bir kamu görevinde bulunmadığı, kanun hükmünde kararname uyarınca kamu görevinden çıkarılmış olması karşısında, söz konusu iptal kararının davacının doğrudan ataması sonucunu doğurmayacağı, işlem nedeniyle yoksun kaldığı herhangi bir mali ve özlük haktan bahsedilmesinin mümkün olmaması nedeniyle mali ve özlük haklarının ödenmesi talebinin reddi gerektiği gerekçesiyle; dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kalınan mali ve özlük haklarının ödenmesi istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; istinaf başvurularına konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek, tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1- Davacı tarafından; 670 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmasına yönelik işleme ilişkin yargı sürecinin devam ettiği, özlük ve parasal haklarının ödenmesi talebinin reddi yolunda kurulan hüküm nedeniyle hak kaybına uğrayacağı, bu nedenle davanın reddi yolundaki mahkeme kararının bu kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 2- Davalı idareler tarafından; yargı kararının uygulanması kapsamında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, bu nedenle işlemin iptali yolundaki mahkeme kararının bu kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. TARAFLARIN CEVABI : Karşılıklı temyiz istemlerine yönelik taraflarca cevap verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmüştür. TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onikinci Dairesinin █████/2025 günlü, E:█████████, K:█████████ sayılı gönderme kararıyla Dairemize iletilen dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, davalı idarelerin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Dava dosyasının incelenmesinden; 15 Temmuz 2016 tarihi gecesi meydana gelen darbe teşebbüsü olayı ile ilgili olarak acilen göreve çağrılan Ankara Emniyet Müdürlüğü personellerinden İnşaat Emlak Şube Müdür Yardımcısı Emniyet Amiri davacı tarafından; göreve gelmediğinin iddia edilmesi üzerine hakkında başlatılan disiplin soruşturması neticesinde, "Savaş, olağanüstü hal veya genel afetlere ilişkin konularda amirlerin verdiği görev veya emirleri yapmamak" fiilini işlediğinde bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-(e) maddesi gereğince "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasıyla cezalandırılmasına yönelik İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü,... sayılı kararının tesis edildiği, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine hükmedildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu ise, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla kabul edilerek, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve "...davacının, ...olay günü yollarda tankların bulunması, Emniyet Müdürlüğüne giden yolların kapalı olduğu bilgisi alması sonucu oraya ulaşamayacağı sonucunu çıkartarak araba içerisinde beklediği hususunun hayatın olağan akışına aykırı olmadığı, belirttiği mazeretin görevine başlamamasına engel olacak nitelik ve boyutta olmadığı ancak bu fiilin 657 sayılı Kanun'un 125/E-(e) maddesinde belirtilen savaş, olağanüstü hal veya genel afetlere ilişkin konularda amirlerin verdiği görev veya emirleri yapmamak kapsamında "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasını gerektirmediği; bu itibarla, dava konusu cezanın karşılığı olarak tanımlanan fiilin sübuta ermediği ve davacının eylemine uyan ceza ile cezalandırılmadığı, fiil ile disiplin cezasının örtüşmediği ve arasında orantılılık bulunmadığı, davacının kusurlu eylemi olan cezadan daha ağır bir ceza ile cezalandırıldığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, davacının kusurlu eyleminin karşılığı olarak davalı idarece yeniden cezalandırma işleminin de tesis edilebileceği" şeklindeki gerekçeyle işlemin iptaline karar verildiği, söz konusu yargı kararının uygulanması kapsamında davacı hakkında yeniden açılan soruşturma sonucunda, davacının "amirin usulüne göre verdiği emri yerine getirmemek" fiilini işlediği ve işlediği fiil sonucundan hizmetin gecikmesine ve durmasına sebebiyet verdiğinden bahisle, 7068 sayılı Kanun'un 8/5-(ç)-4 maddesi ile aynı Kanun'un 10/1. maddesi gereğince, "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü,... sayılı işbu dava konusu işleminin tesis edilmesi üzerine de, temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Uyuşmazlık konusu olayda; davacının, "Savaş, olağanüstü hal veya genel afetlere ilişkin konularda amirlerin verdiği görev veya emirleri yapmamak" fiilini işlediğinde bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-(e) maddesi gereğince "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasıyla tecziyesine ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca tesis edilen ... günlü,... sayılı ilk işlemin, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla iptaline hükmedilmesi üzerine, yargı kararının uygulanması kapsamında bu davaya konu İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü,... sayılı ikinci işleminin tesis edildiği görülmektedir. İlk işlemin iptali yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı, Dairemizin █████/2025 günlü, E:██████████, K:█████████ sayılı kararıyla, "Her ne kadar davacı tarafından, Ankara Emniyet Müdürlüğüne giden yolların kapalı olması nedeniyle görev yerine gidemediği belirtilmiş ise de, 15 Temmuz 2016 tarihinde yaşanan darbe girişimi sırasında kamu düzeninin tesisini ve devamını sağlamak adına güvenlik hizmetlerine ivedi olarak ihtiyaç duyulan bir ortamın var olduğu dikkate alındığında, davacının, görev yerine gitmemesine sebep olarak ileri sürdüğü gerekçelerin, geçerli ve kabul edilebilir bir mazeret olarak değerlendirilemeyeceği, görev yerine gitmek için gerekli ve yeterli çabayı gösterdiğinden de bahsedilemeyeceği sonuç ve kanaatine varılmıştır. Bu itibarla, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile tanık ifadeleri dikkate alındığında davacının, amirinin verdiği görev ve emirlere rağmen, geçerli ve kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın görev yerine gitmediği ve dolayısıyla da üzerine atılı fiilin sübuta erdiği anlaşıldığından, Devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği" gerekçesiyle bozulmuştur. Bu itibarla, ilk işlemin iptali yolundaki yargı kararı Dairemizce bozulduğundan, temyizen incelenen ve ikinci işleme karşı açılan işbu davada, oluşan yeni hukuki duruma göre yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekmektedir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. TARAFLARIN TEMYİZ İSTEMLERİNİN KABULÜNE,2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. 2577 sayılı Kanun'un 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.