1567 sayılı kanuna aykırılıktan verilen idari para cezasına karşı, ihracat bedellerinin yurda getirilmesi yükümlülüğünde mücbir sebeplerin değerlendirilmemesi nedeniyle kanun yararına bozma istemi.

1567 sayılı Kanuna aykırılıktan verilen idari para cezasına karşı, ihracat bedellerinin yurda getirilmesi yükümlülüğünde mücbir sebeplerin değerlendirilmemesi nedeniyle kanun yararına bozma istemi.

Özet: Bir kabahatli hakkında, 1567 sayılı Kanuna muhalefet ederek ihracat bedelini 180 gün içinde yurda getirmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezasına karşı yapılan başvuruların alt mahkemelerce reddedilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından kanun yararına bozma talep edilmiştir; bu talep, ilgili mevzuat uyarınca ihracat bedellerinin yurda getirilmemesi durumunda izlenmesi gereken banka ihbarı ve vergi dairesinin 90 günlük ihtarname göndermesi gibi öncül prosedürlerin yerine getirilmediği ve mücbir sebep hallerinin dikkate alınmadığı gerekçesine dayanmaktadır.

7. Ceza Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hâkimliği

SAYISI : █████████ D.İş

KABAHAT : 1567 sayılı Kanun'a muhalefet

Kabahatli hakkında, 1567 sayılı Kanun'a muhalefet kabahatinden, 32.099,50 TL idari para cezası uygulanmasına karar verildiği, kabahatli tarafından bu karara karşı başvuruda bulunulduğu, Adana 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 20.11.2023 tarihli ve █████████ D.İş sayılı kararı ile başvurunun reddine karar verildiği, kabahatlinin bu karara itirazı üzerine de Adana 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 12.12.2023 tarihli ve █████████ D.İş sayılı kararıyla itirazın reddine karar verildiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309/1. maddesi uyarınca, 05.06.2024 tarihli evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 16.07.2024 tarihli ve KYB - ██████████ sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 16.07.2024 tarihli ve KYB - ██████████ sayılı kanun yararına bozma isteminin;

“Dosya kapsamına göre, her ne kadar kabahatli şirket hakkında █████/2021 tarihli ve 213301 00... 4 sayılı ... Beyannamesi ile yapmış olduğu ihracata ait 641.990,00 Türk lirası tutarındaki bedeli 180 gün içinde yurda getirmediğinden bahisle 1567 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 3 ve 8. fıkraları uyarınca 32.099,50 Türk lirası idarî para cezasına yönelik başvurunun reddine karar verilmiş ise de;

İlgili mevzuat incelendiğinde;

1567 sayılı Kanun'un 3/1. maddesinde yer alan, "Cumhurbaşkanının bu Kanun hükümlerine göre yapmış olduğu genel ve düzenleyici işlemlerdeki yükümlülüklere aykırı hareket eden kişi, üçbin Türk lirasından yirmibeşbin Türk lirasına kadar idari para cezası ile cezalandırılır." şeklindeki,

Anılan Kanun'un 3/3. maddesinde yer alan, "Her türlü mal, kıymet, hizmet ve sermaye ithal ve ihraç edenler veya bu işlere aracılık edenlerden bu işlemlerinden doğan alacaklarını 1 inci maddeye göre alınan kararlardaki hükümlere göre ve bu kararlarda tayin edilen süreler içinde yurda getirmeyenler, yurda getirmekle yükümlü oldukları kıymetlerin rayiç bedelinin yüzde beşi kadar idarî para cezasıyla cezalandırılırlar. İdarî para cezasına ilişkin karar kesinleşinceye kadar alacaklarını yurda getirenlere, birinci fıkra hükmüne göre idarî para cezası verilir. Ancak, verilecek idarî para cezası yurda getirilmesi gereken paranın yüzde ikibuçuğundan fazla olamaz." şeklindeki,

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara ilişkin █████/2018 tarihli ve ... nolu Tebliğin 3. maddesinde yer alan, "Türkiye'de yerleşik kişiler tarafından gerçekleştirilen ihracat işlemlerine ilişkin bedeller, ithalatçımın ödemesini müteakip doğrudan ve gecikmeksizin ihracata aracılık eden bankaya transfer edilir veya getirilir. Bedellerin yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez...." şeklindeki,

Anılan Tebliğ'in "Hesap kapatma, ihbar ve ek süre" başlıklı 8. maddesinde yer alan, "(1) Ticari amaçla mal ihracında, bedelleri yurda getirilme süresi içinde gelen ihracat ile ilgili hesaplar aracı bankalarca kapatılır. (2) Süresi içinde kapatılmayan ihracat hesapları aracı bankalarca 5 iş günü içinde muamelenin safhalarını belirtecek şekilde yazılı olarak ilgili Vergi Dairesi Başkanlığına veya Vergi Dairesi Müdürlüğüne ihbar edilir. (3) İlgili Vergi Dairesi Başkanlığınca veya Vergi Dairesi Müdürlüğünce, ihbarı müteakip 10 iş günü içinde ilgililere hesapların kapatılmasını teminen 90 gün süreli ihtarname gönderilir. Bu süre içinde hesapların kapatılması veya 9 uncu maddede belirtilen mücbir sebep hallerinin ya da haklı durumun belgelenmesi gereklidir ..." ve

Anılan Tebliğ'in "Mücbir sebep halleri" başlıklı 9. maddesinde yer alan,“(1) Mücbir sebep kabul edilebilecek haller;

a) İthalatçı veya ihracatçı firmanın infisahı, iflası, konkordato ilan etmesi veya faaliyetlerini daimi olarak tatil etmesi, firma hakkında iflasın ertelenmesi kararı verilmesi, şahıs firmalarında firma sahibinin ölümü,

b) Grev, lokavt ve avarya hali,

c) İhracatçı veya ithalatçı memleket resmi makamlarının karar ve işlemleri ya da muhabir bankaların muameleleri dolayısıyla hesapların kapatılmasının imkânsız hale gelmesi,

ç) Tabii afet, harp ve abluka hali,

d) Malların kaybı, hasara uğraması veya imha edilmesi,

e) İhtilaf nedeniyle dava açılması veya tahkime başvurulması,

Mücbir sebep hallerinin tevsiki;

(a) ve (e) halinin yetkili mercilerden, (b) ve (ç) halinin, ithalatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından veya mahalli odaca tasdik edilmiş olmak kaydıyla alıcı veya ithalatçı firmadan (harp ve abluka hali hariç), (c) halinin resmi makamlarımızdan, ithalatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından veya muhabir bankalardan, (d) halinin ise sigorta şirketlerinden, uluslararası gözetim şirketlerinden veya ilgili ülke resmi makamlarından alınmış belgelerle tevsik edilmesi şarttır.

(2) Mücbir sebep halleri ile ilgili olarak yurtdışından temin edilecek belgelerin dış temsilciliklerimizce veya Lahey Devletler Özel Hukuku Konferansı çerçevesinde hazırlanan Yabancı Resmi Belgelerin Tasdik Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi hükümlerine göre onaylanmış olması gerekir.” ile;

İhracat Genelgesinin "İhracat bedelinin tahsilinde ve ihracat hesabının kapatılmasında sorumluluk" başlıklı 26. maddesinde yer alan "İhracat bedelinin tahsilinden ve ihracat hesabının yurda getirme süresi içinde (ek süreler dâhil) kapatılmasından ihracatçılar... sorumludur." şeklindeki düzenleme nazara alındığında,

Türk parasının kıymetinin korunması amacıyla Türkiye’de yerleşik kişiler tarafından gerçekleştirilen ihracat işlemlerinde ihracat gerçekleştiren şirketlere yükümlülükler verildiği, bu kapsamda ihracat işlemlerinde ihracatçıların ihracat bedellerini fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde yurda getirmesi ve bunu takip eden kurum nezdinde ihracat hesabının kapatılmasının sağlamasının gerektiği,

İhracat bedellerinin fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde yurda getirilmemesi eyleminin 1567 sayılı Kanun'un 3/3. maddesinde, anılan Tebliğ'in "Hesap kapatma, ihbar ve ek süre" başlıklı 8. maddesinde yer alan yükümlülük ihlalinin ise anılan Kanun'un 3/1. maddesinde idari yaptırım altına alındığı anlaşılmakla;

Kabahatli şirket tarafından ihracat bedelinin bedel getirme süresinin son tarihi olan █████/2022 tarihinden önce █████/2021 tarihinde 500.000,00 Türk lirasının ve █████/2021 tarihinde ise 539.244,00 Türk lirasının banka aracılığıyla yurda getirildiğine ilişkin dekontlar ibraz edilmesine karşın, dosya arasında yer alan ... A.Ş. ... OSB Ticari Şube tarafından düzenlenen █████/2023 tarihli ve 23... 211 seri numaralı ihracat bedeli kabul belgesine göre 641.990,00 Türk lirası tutarlı ihracat bedelinin tamamının bedel getirme süresi geçtikten sonra ve fakat idarî para cezası kesinleşmeden önce █████/2023 tarihinde 22 60... 699 banka referans numarası ile yurda getirildiğinin anlaşılması karşısında, kabahatli şirket tarafından dosyaya ibraz edilen dekontlarda belirtilen bedellerin █████/2021 tarihli ve 213301 00... 4 sayılı ... Beyannamesine konu ihracata ilişkin olup olmadığı araştırılarak, ihracat bedelinin tamamının yurda getirilip getirilmediğinin, getirildi ise hangi tarihlerde yurda getirildiğinin açıklığa kavuşturulması, yapılacak inceleme sonucuna göre kabahate konu ihracat bedellerinin süresi içerisinde yurda getirildiğinin tespit edilmesi halinde kabahatli hakkında anılan Kanun'un 3/3. maddesi uyarınca idari yaptırım kararı uygulanamayacağı, ancak kabahatli ihracatçı tarafından Adana Vergi Dairesi Başkanlığı Yüreğir Vergi Dairesi Müdürlüğünce hesapların kapatılmasını teminen kabahatli şirkete verilen 90 günlük ihtarname süresine rağmen ilgili evrak süresinde ibraz edilmediğinden, kabahatli hakkında anılan Kanun'un 3/3. maddesi yerine 3/1. maddesi uyarınca idari yaptırım kararı düzenlenmesi gerekeceği de dikkate alınarak, sonucuna göre kabahatlinin hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerektiği gözetilmeden, itirazın anılan nedenlerle kabulü yerine reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

Kanun yararına bozma müessesesinin uygulanmasında, 5271 sayılı Kanun'un 309/3. maddesindeki "Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar." şeklindeki düzenleme esas alınarak, kanun yararına bozma incelemesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki istem ve gerekçe ile sınırlı olduğu cihetle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki talep yerinde görüldüğünden istemin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

III. KARAR

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

Adana 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 12.12.2023 tarihli ve █████████ D.İş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309/3. maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309/4-a maddesi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 01.06.2026 tarihinde karar verildi.