Danıştay 8. Daire Başkanlığının, Isparta Belediyesi Servis Araçları Yönetmeliğindeki kooperatif üyeliği zorunluluğunun hukuka aykırı bulunarak iptaline ilişkin idari yargı kararına karşı yapılan temyiz istemine dair içtihadı.
Özet: Isparta Belediyesinin servis araçları yönetmeliğinde yer alan, S ve C plaka sahiplerine getirilen ilgili taşıyıcılar kooperatifine üye olma zorunluluğunun, 5393 sayılı Belediye Kanununda yasal dayanağı bulunmadığı, çalışma ve sözleşme hürriyetini kısıtladığı, kamu yararı ile bireysel haklar arasındaki dengeyi bozduğu gerekçeleriyle hukuka aykırı bulunarak iptal edildiği ve bu iptal kararının bölge idare mahkemesince de onaylandığı belirtilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. .. UETS adresi vardır.KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Turizm Otomotiv Taşımacılık Emlak İnşaat ve Temizlik Hizmetleri Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti.VEKİLİ : Av. ... UETS adresi vardır.İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Isparta Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen Servis Araçları Yönetmeliği'nin (S-C) Plakalar 5. maddesinin 5. fıkrasında yer alan " C ve S Plaka sahibi gerçek ve tüzel kişiler Maliyeye, İlgili Meslek Odasına ve ilgili taşıyıcılar Kooperatifi'ne gerekli kayıtları yaptırmadan çalışmaya başlayamazlar." düzenlemesinin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; bakılan davada, Mahkemenin █████/2022 tarihli ara kararı ile davalı idareden; dava konusu düzenlemenin gerekçelerinin sorulması üzerine davalı idarece; Isparta ili merkez sınırları içinde █████/2003 tarih ve ███████ karar no ile servis taşımacılığı plaka tahdidi uygulamasına geçildiği ve servis aracı olarak çalışabilecek taşımacılara sayı sınırlaması getirildiği, belirtilen kararın uygulanma tarihinden itibaren Isparta ilindeki servis taşımacılığı daha da denetlenebilir hale geldiği, hizmet kalitesinin arttığı, tekelleşmenin önüne geçildiği, esnafın hak ve menfaatleri korunabildiği, trafik içerisinde oluşan karmaşanın önüne geçildiği, tahdit uygulaması ile çalışan 122 adet servis araçlarının, yukarıda sayılan faydaları daha da artırmak, kendi içlerinde hizmet kalitesini standart hale getirmek, ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumalarına destek olmak amacıyla alındığı şeklinde cevap verildiği, çalışma hakkı, sözleşme hürriyeti ve özel teşebbüs kurma serbestiyeti temel hak ve özgürlükler arasında sayıldığından, Anayasanın 13. maddesi uyarınca bu hakların kullanımına getirilen sınırlamaların, her türlü keyfilikten uzak, objektif ve ölçülü olması, özel sektör tarafından sunulan bu hizmetlerin sunumuna getirilen kısıtlamalarla güdülen kamu yararı ile kişisel hak ve menfaatler arasında adil bir denge gözetilmesi, getirilen kural ve kısıtlamaların, hakkın özünü zedelemeyecek, yani çalışma hakkı, sözleşme hürriyeti ve özel teşebbüs kurma serbestisini güçleştirmeyecek düzeyde olmasının gerektiği, yapılan düzenleme ile her ne kadar idare tarafından denetlenebilirlik, hizmet kalitesi, tekelleşmenin önüne geçilmesi ve esnafın hak ve menfaatleri korunması, trafik içerisinde oluşan karmaşanın önüne geçilmesi, hizmet kalitesinin standart hale getirilmesi ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumalarına destek olunması amaçlanmış ise de; belediyenin servis taşımacılığının yürütülmesi ve denetlenmesi husundaki yetkisinde duraksama bulunmasa da kooperatiflerin üyelerine bir takım ödev ve mali sorumluluklar yüklediği ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda toplu taşımaya ilişkin kooperatiflere üye olma zorunluluğu getirilmediği de dikkate alındığında; servis plakası sahibi olan ve edinen kişilerin belediyeden farklı bir tüzel kişilik olan kooperatiflere üye olma hususundaki sözleşme hürriyetini kısıtlayıcı şekilde Kanunda yer almayan bir zorunluluğun yönetmelikle getirilemeyeceği bir başka deyişle servis taşımacılığına ilişkin hizmetin yürütülmesine yönelik anılan kısıtlama ile güdülen kamu yararı ile bireyler aleyhine getirilen külfet arasındaki dengenin gözetilmediği sonucuna varılarak, yasal dayanaktan yoksun olduğundan kooperatiflere üye olma zorunluluğu getirilen düzenlemenin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle, Isparta Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen Servis Araçları Yönetmeliğinin 5. maddesinin 5. fıkrasında yer verilen ''...ve ilgili taşıyıcılar Kooperatifine'' ibaresinin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, öncelikle açılan davanın süre aşımı ve derdestlik nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerektiği, Isparta Valiliği İl Trafik Komisyonu Başkanlığının █████/2003 tarih ve ███████ sayılı kararı ile servis taşımacılığı plaka tahdidi uygulamasına geçilerek servis aracı olarak çalışabilecek taşımacılara sayı sınırlamasının getirildiğini, bu doğrultuda Isparta ilinde tahdit uygulaması ile çalışan 122 adet servis araçlarının kendi içlerinde hizmet kalitesini standart hale getirmek, ekonomik menfaatlerini ve meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını iş gücü, parasal katkılarıyla karşılık yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak maksadıyla dava konusu düzenlemenin yapıldığı, davacının iddia ettiği gibi bir tekelleşme durumunun mevcut olmadığından kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararı usul ve yasaya uygun olduğundan temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle,1. Temyiz isteminin reddine,2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından varsa artan tutarın Mahkeme tarafından ilgili tarafa iadesine,4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,5. Kesin olarak, █████/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.