Kooperatif defterlerinin usulsüzlüğü ve kayıtlarda isminin yer almaması nedeniyle hisse devri ile kazanıldığı iddia edilen üyeliğin tespiti davasına ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi istinaf kararı.
Özet: Davacı, noter onaylı hisse devri ve kooperatif yönetim kurulu kararına dayanarak kooperatif üyeliğinin tespitini talep etmiş, uzun süre üyelik haklarından mahrum bırakıldığını ve kayıt dışılık olduğunu iddia etmiş; davalı ise davacının iddialarının yaşamın olağan akışına aykırı olduğunu, zamanaşımı süresinin dolduğunu ve hisse devreden kişinin dahi kooperatif kayıtlarında üye olmadığını savunarak davanın reddini istemiş; ilk derece mahkemesi ise bilirkişi raporuyla kooperatif defterlerinin usulüne uygun tutulmadığını, boş olduğunu veya delil niteliği taşımadığını ve bu kayıtlarda davacının üyeliğine dair bir bilgiye rastlanmadığını tespit etmiştir.

T.C. ... BAM .... HUKUK DAİRESİ

T.C.
...
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
.... HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : .../
KARAR NO :
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI : .../
KARAR TARİHİ : .../
DAVACI : ... (...)
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...
K
VEKİLİ : Av. ...
DAVA : Kooperatif Üyeliğinin Tespiti
KARAR TARİHİ :
KARAR YAZIM TARİHİ :
Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmış olmakla dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde gereği görüşülüp düşünüldü:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, ... .... Noterliği'nin .../03/... tarih ve ... yevmiye numaralı hisse devir sözleşmesi ile davalı kooperatifte hisse sahibi olan ...'nin kooperatif hissesini müvekkilinin kardeşi ...'ye devrettiği, yapılan hisse devir işlemi neticesinde kooperatif yönetim kurulunun .../03/... tarihinde kooperatifin ... nolu hissesini ...'nin talebi üzerine müvekkili adına kaydına karar verdiğini, alınan kararın kooperatif yönetim kurulu karar defterine işlendiğini, belirtilen hisse devri sözleşmesine ilişkin olarak ödeme gerçekleştirilmiş olmasına ve üyelik kaydına ilişkin yönetim kurulu kararı bulunmasına rağmen bu zamana kadar genel kurul çağrısı yapılmadığını, üyelik aidatı talebinde bulunulmadığını, yapılan incelemeler sonucu müvekkilinin üyeliğine ilişkin kararın tescil ve ilan edilmediğinin tespit edildiğini, kooperatifin yetkilileri ile yapılan görüşmelerde dönemin kooperatif başkanı olan ...'ın birçok usulsüz işlem yaptığının tespit edildiğini, eski dönem kooperatif defterlerinin teslim edilmediğini, mevcut kayıtlar ve üye listesinde de müvekkilinin isminin yer almadığının beyan edildiğini, Üsküdar .... Noterliği'nin .../02/... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile müvekkiline yapılan hisse devri sözleşmesi uyarınca üye olarak kaydedilmesi talep edilmiş ise de, davalı kooperatif tarafından ...'nin ..-... yılları arasında Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden alınan hazır bulunanlar listesinde üyeliğine rastlanmadığının iddia edilerek taleplerinin reddedildiğini, her ne kadar ...'nin üyeliğine rastlanmadığı iddia edilmiş ise de söz konusu hisse devir sözleşmesinin noter huzurunda yapıldığını, ekinde ...'nin üyeliğinin bulunduğunu gösterir belgelerin bulunduğunu ileri sürerek müvekkilinin davalı kooperatif nezdinde hisse sahibi olduğunun ve üyeliğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili, iddia edilen hisse devrinin üzerinden ... yıl geçtiğini, geçen süreye rağmen ... yılında kendisinden aidat istenmediği, kooperatif genel kurullarına davet edilmediğinden bahisle üye olmadığının fark ettiği iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, TBK 147.maddeye göre ... yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, davacının müşteki olduğu ... ....Ağır Ceza Mahkemesinde .../ Esas sayılı dosyasında ...'nin sahte belge düzenleyerek kendilerine kooperatif hissesi sattığı iddiasında olduğunu, ceza dosyasında da ...'nin kooperatif kayıtlarında isminin bulunmadığının tespit edildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, davacı tarafın, davalı kooperatife üyeliğinin tespitini talep etiği, davalı kooperatif kayıtları üzerinde alanında uzman bilirkişi tarafından sunulan .../05/... tarihli raporda özetle; ibraz edilen defterlerden envanter defterleri ile defter-i kebirlerin boş olarak teslim edildiği içlerinde herhangi bir kaydın bulunmadığının tespit edildiğini, defterlerin usulüne uygun tutulmamış olup delil niteliği taşımadıklarını, davalının defterleri incelendiğinde eski başkan tarafından ibraz edilen ... ve ... yıllarına ait defterlerde bu hesapların hiçbirine rastlanmadığını, ayrıca kebir ve envanter defterleri de tutulmayarak boş bırakıldığını, fotokopileri ibraz edilen ...-...-... ve ... yıllarına ait defter örnekleri incelendiğinde ise yine envanter ve kebir defterlerinin boş bırakıldığının görüldüğünü, ayrıca devir alınan defterlerde ... ve ... hesapları olmadığı için ... yılı defterlerinde bu hesaplar yer almadığını, dolayısıyla ortakların kimler olduğu yevmiye ve kebir defterlerine bakarak tespit etmek mümkün olmadığını, kısaca ... ve ... defterleri ve öncesi defterler kooperatif muhasebesine uygun tutulmadığını, ... ve ... yıllarında ortaklara aidat tahakkuk ettirilmiş ve yukarıda bahsedilen ... hesap bu yıllarda kullanıldığını, ancak karşısında kullanılması gereken ... hesap bu yıllarda da mevcut olmadığını, ... hesaptaki üye isimleri incelendiğinden davacının adına rastlanılmadığını, rapor içeriğinde ifade edildiği gibi davacının defterlerine göre davacının üyeliğine ait bir kayda rastlanılmadığını, ortaklar pay defteri ise █████/... tarihinde tasdik ettirilmiş bir defter olup bu tarihten sonra doldurulmuş bir defter olduğunu, sadece üye isimleri ve iletişim bilgilerinin yer aldığı bu defterin de dava konusunu aydınlatacak bir vasfı bulunmadığını, hiçbir üyenin ne zaman üye olduğu ne kadar aidat tahakkuk ettiği ve ne kadarının ödendiğini gösteren hiçbir kayıt bulunmadığını, sonradan düzenlenen üye kayıt defterinde ... ... ... ve ... nolu ... hisseye sahip olduğunun yer aldığını, davacı ile ilgili bir kaydın bu defterde de olmadığını, davacı vekili tarafından dosyaya sunulan deliller de .../03/... tarihli Karar Defteri fotokopisi bulunduğunu, ilgili defter kaydının ...`ın yargılandığı ... .... Ağır Ceza Mahkemesi ... E sayılı dosya bilirkişi raporunda imzaları incelenen evraklar arasında yer almadığını, davacının kardeşi Bülent Dikici’ye .../03/... tarihinde noterde yapılan sözleşme ile hisse devrinde bulunduğu söylenen ...’ye ait her hangi bir kaydın bu senelere ait hazirun cetvellerinde bulunmadığını, davacının kardeşine ait ... yılı öncesinde de ... yılı sonrasında da iki üyelik bulunduğunu, bu üyeliklerin ... ve ... nolu üyelikler olduğunu, dava dilekçesinde devir edildiği ifade edilen üyeliğin numarasının ... olarak dilekçede belirtildiğini, bu yılların hiçbirinde ... nolu üyelik bulunmadığını, en son üyelik numarası ... olarak görüldüğünü, davacı ...`nin kooperatife üye olmak için yazılı bildirimde bulunduğuna dair herhangi bir belgeye ulaşılamadığını, tüm bu nedenlerle davacının kooperatif ortaklığı geçerli bir belgeye dayanmadığından kooperatif üyesi olamayacağının tespit edildiği, bilirkişi tarafından hazırlanan raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu, davacının davasını ispat edemediği, kooperatif kayıtlarının davacının iddiasını doğrular nitelikte olmadığı gibi davacı aksini ispat eder herhangi bir delil de sunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
İstinaf talebinde bulunan davacı vekili, noterde düzenlenen hisse devir sözleşmesi ve müstenidatı ile müvekkilinin üyeliğinin kabulüne dair yönetim kurulu kararının suretinin dava dilekçesi ekinde sunulduğunu, bu belgelerin ibrazı ile ispat yükünün davalı kooperatife geçmiş olup davalı kooperatifin aksi iddialarını ispatlayabilmesi için sunulan yönetim kurulu kararının yer alması gereken ... yılına ilişkin yönetim kurulu karar defterini, pay defterini vs. mahekemeye ibraz etmesi gerektiğini, nitekim mahkemece de davalı kooperatiften söz konusu defterleri ibraz etmesine dair ara karar tesis edildiğini ancak davalı kooperatifin söz konusu defterleri sunmadığını, dolayısıyla davalı kooperatifin usulüne uygun karar alınmadığı, müvekkilinin hissesini devraldığı ...'nin kooperatif üyesi olmadığına dair iddialarını da ispatlayamadığını, ancak mahkemece davalının defterlerini ibraz etmemesinin müvekkili aleyhine yorumlandığını, müvekkilin ağabeyi ...'nin de, müvekkil gibi davalı kooperatife karşı, üyeliğin tespiti talebiyle, aynı ilk derece mahkemesi olan ... .... Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde ... E. sayılı davayı açtığını, ...'nin de müvekkilinin delilleriyle aynı nitelikte deliller ibraz ettiğini, Mahkemece ... sayılı kararda davanın kabulü ile ... ... davalı kooperatif üyesi olarak tespitine karar verildiğini, davanın işbu davaya emsal olacağını, işbu dava ile birlikte aynı gün davalı kooperatife üyeliğin tespiti talep edilen davacının ... olduğu ... .... Asliye Ticaret Mahkemesi, ... E. sayılı davada yapılan bilirkişi incelemesinde, davalı kooperatif ile ilgili dava olan ... .... Ağır Ceza Mahkemesi ... E. sayılı davada, soruşturma aşamasında savcılık nezdinde yapılan bilirkişi incelemesine atıf yapıldığını, raporun .... Sayfasındaki döküme göre, bir dizi hisse devir sözleşmeleri yapıldığı, sözleşmelerde devralan isim ... olmasına rağmen, üye kayıt defterinde üçüncü kişilerin isimlerinin yer aldığı, bunlardan birinin de davacı ... olduğu, ... ... devraldığı hisselerle davacının üyeliği arasında bir bağlantı olduğuna kanaat getirildiğini, ... ... devralmış olmasına rağmen adına kaydedilen üçüncü kişilerden biri de müvekkili ... olduğunu, mahkemece sunulan raporun da hiçbir suretle dikkate almadığını, ... ... tanık beyanlarını beklemeden hüküm tesis edildiğini, 26/.../20.. tarihli Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı Hazirun cetvelinde müvekkilinin isminin yer aldığının tespit edildiğini, ayrıca davalı kooperatif tarafından .., ... ve ... yılları Genel Kurul Davet listeleri düzenlendiğini, bu listelerin Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü nezdinde tescil edildiğini ve müdürlükçe mahkemeye ibraz edilmiş olup, müvekkilinin isminin de bu listede de yer aldığını, bu durumun davalı kooperatifin müvekkili üyesi olarak kabul ettiğine dair açık bir delil olduğunu, Yaşar Sakının yönetim kurulu kararlarındaki imzalarına uzun süre itirazının olmamasının mahkemece dikkate alınmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;
Dava, kooperatif üyeliğinin tespiti talebine ilişkindir.
Davacı taraf, .../03/... tarihli hisse devir sözleşmesi ile davalı kooperatife üye olan ...'ye ait olan üyeliğin ... tarafından devralındığını ve .../03/... tarihli yönetim kurulu kararıyla ve ...'nin talebi ile üye olarak kayıt edildiğini ileri sürmekte olup davalı kooperatif ...'nin kooperatif kayıtlarında isminin bulunmadığını, davacının ceza dosyasında ...'nin sahte belge düzenleyerek kendilerine kooperatif hissesi sattığı iddiasında olduğunu, davacının kooperatif üyesi olmadığını, ... tarafından gerçeğe aykırı hisseler oluşturularak sahte üyelikler oluşturulduğunu, ceza dosyasında ...'ın sahte üyelikler yaptığını ve sahte karar defteri düzenlediğini itiraf ettiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.
Mahkemece, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş olup davacı vekilince karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Öncelikle, davanın niteliği gereği mahkemece verilecek karar davacının üyeliğini devraldığını ileri sürdüğü ortağın hukuki durumunu etkileyeceğinden, mahkemece, davacı tarafa, üyeliğin devralındığı ileri sürülen kişiye karşı 1163 sayılı Kooperatifler Yasası hükümlerine göre davalı kooperatif nezdinde bulunan haklarını davacıya devrettiği ve davalı kooperatifin ortağının davacı olduğuna dair dava açması için önel verilmesi, dava açıldığında işbu dava ile birleştirilmesi, iddianın ve savunmanın birlikte değerlendirilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, bu yön düşünülüp usulüne uygun şekilde taraf teşkili sağlanmadan, doğrudan işin esasına girilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir (Yargıtay 23. HD.nin .../856 E. .../2040 K., Yargıtay 23. HD.nin ████████ E. ████████ K.).
Somut olayda, davacı taraf dava dilekçesinde, .../03/... tarihli hisse devir sözleşmesi ile davalı kooperatifte hisse sahibi olan ...'nin hissesini kardeşi ...'ye devrettiğini, yapılan hisse devir işlemi neticesinde kooperatif yönetim kurulunun ... nolu kooperatif hissesini ...'nin talebi üzerine kendi adına kaydına karar verildiğini beyan ettiği görülmekle, davacı tarafa bu beyanın açıklattırılarak buna göre eldeki davada taraf teşkilinin sağlanması gerekmektedir.
Kabule göre de;
Mahkemece, davacının katılan olduğu ... .... Ağır Ceza Mahkemesi ... E. .. K. sayılı dosyasının da getirtilerek ve bu dosya kapsamı ve yargılamada alınan bilirkişi raporları da nazara alınarak, kooperatif hukuku konusunda uzman bir bilirkişiye kooperatifin tüm defter, kayıt, belge, yönetim kurulu ve genel kurul kararları, hazirun cetvelleri, toplantı tutanakları, varsa banka kayıtları, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ve kooperatif anasözleşmesinin ilgili maddeleri de göz önünde bulundurularak üyeliği devralındığı ileri sürülen ...'nin üyeliğinin bulunup bulunmadığı, üyeliği mevcut ise üyeliğini devredip devretmediği hususları üzerinde durularak açıklamalı gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp, oluşacak uygun sonuç dairesinde bir hüküm kurulması gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, mahkemece eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak deliller toplanmadan ve incelenmeden hüküm tesis edildiğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/...-a-6 maddesi gereğince kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın yerel mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
...-) Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜNE, ilk derece mahkemesinin yukarıda anılan kararının 6100 sayılı HMK'nın m. 353/...-a-6 hükmü uyarınca KALDIRILMASINA,
...-) Gerekçede belirtilen eksikliklerin giderilmesi amacıyla davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
3-) 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan istinaf karar ve ilâm harcının istinaf eden tarafa talep halinde ilk derece mahkemesince iadesine,
...-) Yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden yapılacak yargılamada verilecek hükümle birlikte değerlendirimesine,
...-) 6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı Kanun ile değişik 359/... maddesi uyarınca Dairemiz kararının ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/...-a hükmü gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
Üye
...
¸e-imzalıdır
Üye
...
¸e-imzalıdır
Katip
...
¸e-imzalıdır

Tamamını görebilmek için üye olmanız gerekli :/ Tamamını görebilmek için üye ol!
Üye olmak için tıkla!