antalya 4. asliye ticaret mahkemesinde görülen, taşıma sözleşmesi kaynaklı itirazın iptali davasında e-fatura ve ticari defter incelemesi talep eden yargı süreci.

Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, taşıma sözleşmesi kaynaklı itirazın iptali davasında e-fatura ve ticari defter incelemesi talep eden yargı süreci.

Özet: Bu itirazın iptali davasında, davacı şirket, davalıya ait konteynerlerin taşınması hizmetini gerçekleştirdiğini ve kesilen faturaya istinaden başlattığı icra takibine yapılan itirazın kaldırılmasını talep etmektedir; davalı ise taraflar arasında herhangi bir taşıma sözleşmesi olmadığını, konteynerlerin kendisinin rızası dışında yetkisiz kişilerce alınıp davacı tarafından taşındığını iddia ederek davanın reddini istemektedir ve mahkeme, bölge adliye mahkemesinin bozma kararı doğrultusunda, e-faturanın davalı tarafından fiilen beyan edilip edilmediğinin tespiti için ticari defterlerin mali müşavir bilirkişi tarafından incelenmesi aşamasındadır.

T.C.

ANTALYA

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : ████████ Esas

KARAR NO : ████████

DAVA : İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ : █████/2024

KARAR TARİHİ : █████/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

DAVA:

Davacı vekili tarafından Mahkememiz ... /... Esas sayılı dosyasına verilen dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı arasındaki anlaşmaya nazaran davalı şirkete ait konteynerin nakliyesi hususunda toplam ... -TL ye anlaşma sağlandığını, müvekkili şirket tarafından edimler yerine getirilerek ürünün davalıya teslim edildiğini, sonrasında fatura düzenlendiğini, faturaya istinaden alacakların tahsili için davalı aleyhine Antalya Genel İcra Dairesinin .../... Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, davalının takibe itirazı üzerine takibin durdurulduğunu belirterek davanın kabulü ile itirazın iptaline, takibin devamına, davalının icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet alacağının davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP :

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle zaman aşımı ve yetki itirazında bulunduklarını beyanla; müvekkili şirketin, uluslararası alanda faaliyet gösteren ... şirketi ile anlaşma yaparak 3 adet konteynerin 5 gün süreyle kiralanması konusunda birlik sağlandığını, müvekkili şirketin anlaşmalı olduğu nakliye firmasının ... ... Limanındaki ifade edilen konteynerleri almak üzere gittiğinde ürünlerin yetkisiz kişilerce teslim alındığı bilgisinin kendilerine verildiğini, konteyneri davacı şirket yetkileri adına taşındığının öğrenildiğini, ürünleri bu şirketlerden alan kişiler hakkında Aliağa CBS .../... saylı dosyası ile suç duyurusunda bulunduklarını, hal böyleyken davacı tarafından sanki müvekkil şirket ile aralarında rızai bir taşımacılık anlaşması yapılmış gibi gösterildiğini, taraflar arasında herhangi bir sözleşmenin söz konusu olmadığını, davacı tarafından sunulan mail yazışmalarına itibar edilmemesi gerektiğini belirterek açılan haksız ve mesnetsiz davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet alacağının davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizden verilen ... /... Esas - .../... Karar sayılı kararı Antalya BAM ... . Hukuk Dairesinin ... tarih ve ... /... Esas - ... /... Karar sayılı ilamıyla kaldırılmakla; dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydedilmiştir.

Mahkememizce BAM kararı uyarınca önceki bilirkişiden ek rapor aldırılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, faturaya dayalı başlatılan Antalya Genel İcra Dairesi'nin ... /... Esas sayılı dosyasına istinaden davalının itirazı nedeniyle İİK 'nın 67. Maddesi gereği itirazın iptali ve icra inkar istemine ilişkindir.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... . Hukuk Dairesi'nin ... /... Esas, ... /.... Karar sayılı kaldırma kararı ile; "... sıra nolu VUK Genel Tebliği kapsamında elektronik belge olarak düzenlenen belgeler, 2021 yılı ... ayına ilişkin dönemden itibaren form BA ve BS bildirimlerine dahil edilmeyecektir. Bu durumda mahkemece, uyuşmazlık konusu e-faturanın davalının BA formlarında görünmesinin nedeninin, Gelirler Müdürlüğü'nün sistemine otomatik olarak düşmesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, bu e-faturanın davalı tarafından bilfiil beyan edilip edilmediği konusunda bilirkişiden ek rapor alınması ile oluşacak sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken, faturanın BA bildiriminde bulunduğu bu nedenle taraflar arasında tek yönlü değil çift yönlü taşıma bulunduğu şeklindeki kabulle, eksik inceleme ile karar verilmesi hatalıdır.

Mahkemece yapılması gereken iş, söz konusu faturanın, davalının BA formlarında görünmesinin nedeninin, Gelirler Müdürlüğü'nün sistemine otomatik olarak düşmesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, bu e-faturanın davalı tarafından bilfiil beyan edilip edilmediği konusunda bilirkişiden ek rapor alınması, hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesinden ibarettir." gerekçeleri ile mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Dava konusu Antalya Genel İcra Dairesi'nin ... /... Esas sayılı dosyası uyap sistem üzerinden celbedilerek dosyamız arasına alınmıştır.

Davacının dava şartı arabuluculuk başvuru koşulunu yerine getirdiği görülmüştür.

Antalya Genel İcra Dairesi'nin ... /... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; alacaklının davacı, borçlunun ise davalı olduğu, ... TL faturaya dayalı asıl alacağın ve ... TL işlemiş faizin tahsili talebi ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin borçluya tebliğ edilip, davalı borçlu vekilinin süresinde takibe itirazı nedeniyle takibin durdurulmasına karar verildiği, İİK'nun 67/1 maddesi gereği yasal 1 yıllık süre içerisinde itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce taraflara ticari defter ve belgelerini sunmamaları için süre verilmiş, tarafların ticari defterlerini ibrazı üzerine mali müşavir bilirkişi aracılığı ile defterlerin incelenmesine karar verilmiştir.

Kaldırma kararı öncesinde alınan bilirkişi heyetinin ... tarihli raporunda özetle; "...Davalı / Borçlu tarafından beyan edilen 2023 yılı e- defterlerinin; Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen standartlara uygun şekilde hazırlandığı, e-Defterlerin geçerlilik kazanabilmesi için gerekli olan defter bilgileri, firma bilgileri ve vergi detaylarının yer aldığı, tüm ticari defter kayıtlarının birbiri ile uyumlu olduğu, delil olarak kabul edilmesinin mümkün durumda olduğu,

Davacı / Alacaklı tarafından beyan edilen ... /... Dönemi e- defterinin; Son Yasal Yükleme Tarihinin ... olduğu, ancak ... tarihinde GİB’e yüklendiği, yükleme süresi hariç olmak üzere Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen standartlara uygun şekilde hazırlandığı, e-Defterlerin geçerlilik kazanabilmesi için gerekli olan defter bilgileri, firma bilgileri ve vergi detaylarının yer aldığı, tüm ticari defter kayıtlarının birbiri ile uyumlu olduğu, 213 sayılı Yasa 226/A-2 açısında usule uygun olmadığı

Takip konusu faturanın tarafların BA/ BS formlarında yer aldığı, Davacı / Alacaklının ticari defterinde kayıtlı olduğu, Davalı / Borçlunun ticari defterinde kayıtlı olmadığı,

Dosya kapsamında bulunan mail içerikleri de gözetilerek, kaldırma kararı uyarınca nihai olarak dava takip tarihi itibariyle taraflar arasındaki alacak borç durumu:

(1)Faturanın tek seferlik taşıma için değil, .... .... (gidiş) ve ... ... (dönüş) olarak kesildiği,

(2)Taraflar arasındaki yazışmalarda, davacı tarafça “... ... – ... – ... .... nakliyesi için ... TL + KDV tarafınıza fatura edilecektir.” şeklinde teklifte bulunulduğu, açıkça çift yön için bu fiyatın belirlendiği ve buna göre fatura edileceğinin belirtildiği, hemen akabinde davalı yanın konteyner teslim olunca bilgilerini istediği ve davacının da IBAN bilgilerini paylaştığı, ancak davacı yanca teslim yapıldıktan yani sözleşme edimini ifa ettikten sonra, davalı tarafça sadece tek yönlü (... ... ) ödeme yapılacağının belirtildiği, davacı tarafından yapılan teklifte ise açıkça her iki yönün de belirtildiğinin görüldüğü,

(3) Taşıma nedeni ile talep edilebilecek tutarın, sözleşmede belirlenen ... TL + KDV olup bu da takip tarihi itibari ile ... TL olduğu, faturanın düzenlendiği tarihten takip tarihine kadar olan dönemde davalının temerrüde düşürüldüğüne dair bir bilgiye rastlanmadığı, ancak takip talebinde fatura tarihinden itibaren yasal faiz talep edildiğinden takdire bağlı olarak yasal faiz hesaplaması yapıldığı, ... ile takip tarihi olan ... tarihine kadar 23 günlük yasal faiz ... TL hesaplandığı,

Mahkemece taraflar arasındaki sözleşmenin sadece dönüş için kurulduğu kanaatine varılması halinde takibe konu tutarın yarısı olan ... TL asıl alacak tutarı olabileceği, değerlendirilmiştir.

Nihai hukuki değerlendirme ve takdir mahkemeye aittir." hususlarında görüş bildirdiği anlaşılmıştır.

Kaldırma kararı ile mahkememiz bağlı olup kaldırma kararının gerekleri yerine getirilmiş ve söz konusu faturanın, davalının BA formlarında görünmesinin nedeninin, Gelirler Müdürlüğü'nün sistemine otomatik olarak düşmesinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, bu e-faturanın davalı tarafından bilfiil beyan edilip edilmediği konusunda bilirkişiden ek rapor alınmıştır.

Kaldırma kararı sonrasında alınan ... tarihli bilirkişi raporunda özetle; "... BA–BS bildirimlerinin, 396 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca Gelir İdaresi Başkanlığı sistemi tarafından otomatik oluşturulan kayıtlar olmayıp, mükellef veya yetkili meslek mensubu tarafından hazırlanarak elektronik ortamda onaylanmak suretiyle verilen beyanlar olduğu,

523 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca elektronik belge kapsamındaki işlemlerin BA–BS bildirimlerine dahil edilmemesi gerektiği,

Buna rağmen dava konusu e-faturanın davalının BA bildiriminde yer almasının, Gelir İdaresi Başkanlığı sistemi tarafından otomatik olarak oluşturulmuş bir kayıt olmasının teknik olarak mümkün olmadığı,

Söz konusu faturanın davalı BA formunda yer almasının, davalı tarafından (veya yetkili meslek mensubu aracılığıyla) bilfiil beyan edildiğini gösterdiği,

Nihai Kararın Sayın Mahkemeye ait olduğu, Sonuç ve kanaatine varılmıştır..." hususlarında görüş bildirilmiştir.

Fatura tek başına bir sözleşme olmayıp akdin ifasını gösteren bir belge niteliğindedir. Faturaya dayalı bir borcun varlığı öncelikle temel borç ilişkisinin varlığına bağlıdır. Faturayı tanzim eden ve tanzim alan arasında böyle bir borç ilişkisinin bulunmadığı hallerde faturanın hukuki sonuç doğurması da söz konusu olmayacaktır.

TTK'nın 21/2.maddesine göre, bir faturayı alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde fatura içeriği hakkında itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır (Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin █████/2016 tarih ve ██████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı).

Kural olarak sözleşmeye konu mal veya hizmeti sözleşmeye uygun olarak yapıp teslim ettiğini ispat külfeti davacıya aittir.

Ticari davalarda yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasa'da delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delil olarak düzenlediği açıkça anlaşılmaktadır.

6100 sayılı HMK'nın 222. Maddesi "(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. (Ek cümle:22/7/2020-███████ md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.(4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur. (5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır." şeklindedir.

Davalı şirketin BA formalarında da faturaların kaydedilmesi halinde, içeriği kabul edildiği gibi resmi kuruma bildirilen beyannamenin delil niteliğini de haiz olduğu sabittir. BA/BS formları resmi makama bildirilen belge olup delil niteliğini haizdir. Takibe veya davaya konu faturaların davalı ticari defterlerinde kayıtlı olması halinde veya davalının bağlı olduğu Vergi Dairesi BA formları ile bildirilmiş olması halinde fatura içeriği malların davalıya teslim edildiğinin kabulü gerekir. (Y.19. HD. ██████████ Esas-█████████ Karar ve ██████████ Esas ve 15110 Karar sayılı ilamları da bu yöndedir.)

Mahkememizce kaldırma kararı uyarınca işin esasına geçilmiş ve taraf defterleri ve vergi dairesi kayıtları üzerinde inceleme yapılmış, faturanın tek yön mü gidiş dönüş mü kesildiği, talep edilebilecek bedelin ne olduğu hususları araştırılıştır.

Yukarıda yapılan açıklamalardan sonra tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; Davacı tarafından davalıya hizmet yapılarak takibe konu faturaların düzenlendiği, icra takibinin ise asıl alacak olarak ... TL ve ... işlemiş faizi olarak başlatıldığı ve bu tutarın ödenmediğinin iddia edildiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafından faturaya dayalı takip başlatıldığı, mahkememizce de alınan bilirkişi raporu doğrultusunda dava konusu faturaların davacının defterlerinde ve BS formlarında kayıtlı olduğu ve davalının ilgili faturaya ilişkin ödeme yapmadığı, faturanın defter kayıtlarında yer aldığı, davalının ticari defterlerinin incelenmesinde takip konusu faturaların kaydedilmediği ve ancak takip konusu faturanın davalının BA formunda kayıtlı olduğu, ek rapor ile faturanın tarafça kaydedildiğinin, sistemsel olarak otomatik düşmediğinin tespit edildiği, tüm bu hususlar birada değerlendirildiğinde, özellikle faturaların tarafların BA/BS formunda kayıtlı olduğu hususu ile yukarıda belirtilen emsal içtihat doğrultusunda davacı tarafından fatura konusu hizmetin teslim edildiği, taraflar arasında tek seferlik taşıma değil, gidiş dönüş olarak anlaşma sağlandığı ve bedelinin ödenmediği kanaatine varılarak davalı taraftan ... TL alacağı bulunduğu başlatılan takibe yapılan itirazın iptaline karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafın talep ettiği işlemiş faiz yönünden yapılan değerlendirmede: Davacı vekili, takip talebinde işlemiş faiz talebinde bulunmuştur.

Taraflar arasında herhangi yazılı sözleşme bulunmadığı, ancak aralarında hizmet sebebiyle ticari ilişki bulunduğunun tarafların kabulünde olduğu yukarıda belirtilmişti. Dolayısıyla tarafların arasında faturalara ilişkin belli vadenin kabul edildiğine ilişkin dosya kapsamında sözleşme veya başkaca herhangi bir belge bulunmamaktadır. Davacı kendisi düzenlediği bu faturalarda vade tarihi belirtmiştir. 27.06.2003 tarih ve 2001/1 Esas, 2003/1 sayılı İBK'da da belirtildiği gibi mal bedeline ilişkin faturada vade tarihine ilişkin kayıt bulunması ve faturaya süresinde itiraz edilmemiş olması bu içeriğin de kabul edildiği ve bu tarihlerden itibaren işlemiş faiz talep edilebileceği anlamına gelmez. Bu nedenlerle takip öncesi davalının temerrüde düşürüldüğü ispatlanamadığından işlemiş faiz talebinin reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafın talep ettiği icra inkar tazminatı yönünden yapılan değerlendirmede: Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 20.06.2016 tarih █████████ esas, ██████████ karar sayılı ilamında, "Dava konusu icra takibine konu alacak faturaya dayanmaktadır. Dolayısıyla alacak likit, bir başka deyişle bilinebilir, belirlenebilir bir alacaktır. Mahkemece bu husus gözetilerek davacı yararına İİK.nun 67/2 maddesi uyarınca icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiği..." şeklinde belirtildiği üzere, hükmolunan alacağın %20'si oranında davacının inkar tazminatı talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir. Tüm bu nedenlerle aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere; DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE;

1-Antalya Genel İcra Dairesi'nin ... /... sayılı dosyasıyla başlatılan takibe yapılan itirazın ... TL asıl alacak miktarı yönünden İPTALİ ile, takibin bu miktar yönünden DEVAMINA, işlemiş faize dair talebin reddine,

2-Alacak likit kabul edildiğinden kabul edilen kısım üzerinden %20 oranında hesap edilen ... TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken ... TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan .... -TL'nin mahsubu ile bakiye ... TL'nin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

4-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan ve kabul oranına göre hesaplanan harçtan bakiye ... -TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Davacı tarafça yapılan davetiye, posta masrafı, bilirkişi ücreti gideri, başvurma harcı vb. yargılama gideri toplamı ... TL'nin; kabul ret oranına göre hesaplanan ... TL'sinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

6-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

7-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre reddedilen miktar üzerinden hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

8-Arabuluculuk faaliyeti nedeniyle sarf edilen ... TL'nin; kabul ret oranı gözetilerek hesaplanan .. TL'sinin davalıdan; ... TL'sinin davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

9-Artan gider avansının karar kesinleştikten sonra iadesine,

Dair verilen karar davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede Antalya Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026

Katip ...

e-imza

Hakim ...

e-imza