Danıştay Dördüncü Dairenin Çorum Düvenci arazi toplulaştırmasında parsel yerleştirme, hısım-hasım ilişkileri ve kadastral alan dışı tahsisler sebebiyle iptal kararının temyizine dair incelemesi.
Özet: Çorumdaki arazi toplulaştırma projesi kapsamında, davacının hissedarı olduğu bazı taşınmazlara yönelik toplulaştırma işleminin iptali talebiyle açılan davada, ilk derece ve istinaf mahkemeleri, parsel yerleştirilirken komşu husumetlerinin dikkate alınmaması ve yeni parsellerin orijinal kadastral alanları dışında oluşturulması gibi temel toplulaştırma ilke ve kurallarına aykırılıklar tespit ederek, işlemin belirli parseller yönünden iptaline karar vermiş; yüksek mahkeme ise davalı idarenin temyiz nedenlerini kararın bu kısımlarını bozmayı gerektirecek nitelikte görmeyerek, hukuka aykırı bulunan toplulaştırma iptallerini onamıştır.
Danıştay 4. Daire Başkanlığı         █████████ E.  ,  █████████ K.
"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : █████████
Karar No : █████████
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Müdürlüğü (E-Tebligat)
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çorum Düvenci Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Çorum ili, Merkez, ... Köyünde yer alan ve davacının hissedarı olduğu ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; 240 ada 7 nolu parseldeki sınır komşusu olan ...
ile davacının husumetli oldukları ve husumetin hala daha devam etmekte olduğu anlaşıldığından Arazi Toplulaştırması Teknik
Talimatının Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar başlığında yer alan parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edileceğine ilişkin düzenleme kapsamında bahse konu parsel yönünden hukuka uyarlılık bulunmadığı, .. ada ... parseldeki hissesine karşılık ... ada ... parselden, kadastral ... ada ... parseldeki hissesine karşılık ... ada ... parselden, kadastral ... ada, ... parseldeki hissesine karşılık ise ... ada ... parselden yapılan tahsislerin kadastralin bulunduğu alan dışında oluşturulan parsellerden yapılması nedeniyle, kadastral ... ada, ..., ... ve ... parsellerdeki hisselerinin birleştirilerek ... ada ... parselden, kadastral ... ada, ... ve ... parsellerdeki hisselerinin birleştirilerek ... ada ... parselden ve kadastral ... ada, ... ve ... parsellerdeki hisselerinin birleştirilerek ... ada ... parselden yapılan tahsislerin ise toplulaştırma sonucu oluşturulan yen parselin en büyük kadastral parselin bulunduğu alanda oluşturulmaması nedeniyle arazi toplulaştırmasına ilişkin temel ilke ve ölçütlere aykırı olduğu anlaşıldığından, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel sayılı taşınmazlar yönünden toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı, ... ada ... parsel ile ... ada ... parsel sayılı taşınmazlar bakımından yapılan tahsis işleminin toplulaştırma ilke ve kurallarına uygun olduğu anlaşıldığından bahse konu taşınmazlar yönünden toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın iptale ilişkin kısmının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının öteden beri ...ile komşu olduğu, davacının parselinin başka yere taşınması halinde başka huzursuzlukların da tetikleneceği, davacının kendi talepleri dikkate alınarak toplulaştırma işlemlerinin tamamlandığı, harçtan muaf olan idare aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davalı idarenin, Çorum ili, Merkez ilçesi, ... Köyü'nde yer alan ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsele ilişkin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü temyiz nedenleri, kararın buna ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı idarenin kararın ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ...1 nolu parsellere ilişkin kısmına yönelik temyiz istemine gelince;
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir.
Dosyanın ... ada ... parsel yönünden incelenmesinden; davacıya ait kadastral .. ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsellerdeki hisselerinin ... ada ... parselde birleştirildiği, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda, kök parsel ile tahsis edilen parsel in toprak yapısının benzer olduğu, kesinti oranlarının doğru hesaplandığı, toplulaştırma mevzuatı hükümlerine uygun işlem yapıldığı yönünde görüş verilmesine karşın, toplulaştırma sonucu oluşturulan yeni parselin en büyük kadastral parselin bulunduğu alanda oluşturulmaması nedeniyle dava konusu işlemin belirtilen parsel yönünden iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Davacının ... ada .. parselde ... , .... ... ... parselde 235 m2, ... ada ... parselde 92 m2 hissesi olduğu, davacı adına toplulaştırma işlemi neticesinde tahsis edilen ... ada ... parselin, kök ... ada ... parsel ve en çok hissesinin bulunduğu ... ada ... parsel ile kısmen çakışık olduğu, yani davacıya ait üç parselin, en çok hissesinin olduğu kök parsel ile kısmen çakışır şekilde birleştirilmiş olduğu, parselin birebir eski sınırıyla korunmasının her durumda mümkün olmadığı, toplulaştırmanın doğal sonucu olarak kaymaların olabileceği, dosya içeriğinde bulunan parselasyon planının incelenmesinden, davacının hissedarı olduğu üç parselin ortasından geçen bir yol planlanmış oluğu dikkate alındığında, üç parseldeki hisselerinin bir yolun bir tarafında ve en büyük parseli ile çakışacak şekilde toparlanarak planlanmış olmasının toplulaştırma ilkelerine uygun olduğu, endeks değerleri, kesinti miktarları doğru olarak uygulandığından, dava konusu işlemde bahse konu parsel yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dosyanın .. ada ... parsel yönünden incelenmesinden; davacıya ait kadastral ... ada ... parseldeki hissesine karşılık ... ada ... parselin tahsis edildiği, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda, kök parsel ile tahsis edilen parselin toprak yapısının benzer olduğu, kesinti oranlarının doğru hesaplandığı ancak husumetli olduğu kişi ile sınır komşusu yapılması nedeniyle işlemin toplulaştırma mevzuatı hükümlerine uygun olmadığı yönünde görüş verildiği, bu gerekçe ile dava konusu işlemin belirtilen parsel yönünden iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Davalı idare rapora itiraz dilekçesinde ve temyiz dilekçesinde davacının husumetli olduğu ... ile toplulaştırma işlemi öncesinde de sınır komşusu olduğunu, davacının yerinin değiştirilmesi halinde parselasyon planındaki kaymalar sebebiyle yeni husumetler çıkacağını iddia etmektedir.
Toplulaştırma mevzuatında hasımlık ve hısımlık ilişkilerinin dikkate alınması gerektiği hususunda düzenleme bulunmakla beraber parsel maliklerinin bu yöndeki talepleri ancak ada içerisinde uygunluk olması halinde karşılanabilir. Başka bir anlatımla, idare mümkünse aralarında husumet olan komşuları uzak parsellerde planlayabilir veya zaten aralarında mesafe olan parsellere ait hasım olan kişileri toplulaştırma işlemi ile komşu haline getirmemelidir. Ancak öteden beri komşu olan ve başka türlü planlama imkanı olmayan durumlarda, sırf hasım olan kişilerin komşu parsellerde planlanması bir iptal sebebi sayılamayacaktır.
Bu durumda, davacının hasmı olduğu iddia edilen ...'nın toplulaştırma öncesi de davacı ile komşu olup olmadığı, hasımların parsellerinin daha uzak bölgelerde planlanmasının mümkün olup olmadığı açıklığa kavuşturulduktan sonra esas hakkında bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Dosyanın ... ada ... parsel yönünden incelenmesinden; davacıya ait kadastral ... ada ... parseldeki hissesine karşılık ... ada ... parselden hisse tahsis edildiği, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda, kök parsel ile tahsis edilen parselin toprak yapısının benzer olduğu, kesinti oranlarının doğru hesaplandığı, toplulaştırma mevzuatı hükümlerine uygun işlem yapıldığı yönünde görüş verilmesine karşın, toplulaştırma sonucu oluşturulan yeni parselin, kök parselin bulunduğu alanda oluşturulmaması nedeniyle dava konusu işlemin belirtilen parsel yönünden iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Davacının ... ada ... parselde 107 m2 hissesi olduğu, davacı adına toplulaştırma işlemi neticesinde tahsis edilen ... ada ... parselin, kök ... ada ... parsel ile kısmen çakışık olduğu, davacıya yeni düzenlenen parselden 95 m2 hisse verildiği, parselin birebir eski sınırıyla korunmasının her durumda mümkün olmadığı, toplulaştırmanın doğal sonucu olarak kaymaların olabileceği, iki parselin benzer toprak yapısında olduğu, endeks değerleri, kesinti miktarları doğru olarak uygulandığından, dava konusu işlemde bahse konu parsel yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Çorum ili, Merkez ilçesi, ... Köyü ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsele ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... nolu parsele ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

Tamamını görebilmek için üye olmanız gerekli :/ Tamamını görebilmek için üye ol!
Üye olmak için tıkla!