Belediye tarafından bir otelin işyeri açma ruhsatının yangın yönetmeliği eksikliği nedeniyle kanunilik ilkesine aykırı olarak pasif hale getirilmesi işleminin hukuki denetimi.
Özet: Muratpaşa Belediyesi tarafından, bir otelin işyeri açma ve çalışma ruhsatının yangın güvenliği eksiklikleri nedeniyle ve Valilik genelgesine istinaden "pasif hale getirilmesi" işlemi; ilgili mevzuatta "ruhsatın pasif hale getirilmesi" adı altında bir yaptırım türünün açıkça düzenlenmemesi, idarenin kanunda öngörülmeyen bir yaptırımı resen ihdas edip uygulayamayacağı, dolayısıyla kanunilik ve belirlilik ilkelerine aykırılık teşkil ettiği gerekçeleriyle ilk derece mahkemesince iptal edilmiş, bu iptal kararı Bölge İdare Mahkemesi tarafından da hukuka uygun bulunarak onanmıştır.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı (E-Tebligat)VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Dinç Turizm İnşaat Taşımacılık Ticaret Limited ŞirketiVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Antalya ili, Muratpaşa ilçesinde faaliyet gösteren "... Otel" adlı işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatının pasif hale getirilmesine ilişkin ... tarih .... sayılı Muratpaşa Belediye Başkanlığı işlemi ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı Olurun iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu Muratpaşa Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı Olur işlemiyle, Antalya ili, Muratpaşa ilçesinde faaliyet gösteren "... Otel" adlı iş yeri için düzenlenen iş yeri açma ve çalışma ruhsatı, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine aykırı bulunduğundan bahisle ve Antalya Valiliği'nin █████/2025 tarih ve 2025/1 sayılı Genelgesine istinaden Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilinceye kadar pasif hale getirilmiş ise de, ilgili mevzuatta ''iş yeri açma ve çalışma ruhsatının pasif hale getirilmesi'' şeklinde bir yaptırım biçiminin öngörülmediği, mevzuatta öngörülmeyen bir yaptırım biçiminin idarece re'sen ihdas edilip uygulanamayacağı, 'Kanunilik ve belirlilik' ilkesi gereği, mevzuatta yer alan bir yaptırım türünün uygulanmasının karşılığı olarak, kişilerin hangi kanun ve hangi madde kapsamında işlem tesis edildiğini bilmelerinin önem arzettiği, davacının eylemi açık olarak tanımlandıktan sonra karşılığı olan yaptırımın ifade edilmesi, yani vasıflandırmanın ve neticenin açık ve net olarak ortaya konulması, bir başka anlatımla idari yaptırımın, muhatabının ve itiraz halinde mahkememizin, gerek işlemi tesis eden Makamın yetkisi bakımından, gerekse işlemin hukuka uygunluğu açısından denetime imkan verecek nitelikte, açık ve anlaşılır olması gerekirken, yasa ve ilgili yönetmeliklerde yer almayan uyuşmazlığa konu "ruhsatın pasif hale getirilmesi" işleminin kanunilik ve belirlilik ilkesine uygun olmadığı, dolayısıyla hukuki denetime imkan tanımadığı anlaşılan davaya konu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İşyerinde yapılan denetimde Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında ciddi eksiklikler tespit edildiği, söz konusu eksikliklerin can ve mal güvenliği açısından doğrudan tehdit oluşturduğu, davacının tespite itirazı da bulunmadığından işletmenin faaliyetini sürdürmesine izin verilemeyeceği, Antalya Valiliğinin █████/2025 tarih ve 2025/1 sayılı Genelgesinde bu tür durumlarda ruhsatın geçici olarak pasif hale alınmasını ve işyerinin faaliyetinin durdurulmasının öngörüldüğü, söz konusu Genelge uyarınca davaya konu işlemlerin tesis edildiği, tesis edilen bu işlemlerin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ :...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :█████/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz. Ruhsat, Örnek 5’te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir..." hükmüne yer verilmiştir.Dosyanın incelenmesinden; davacıya █████/2014 tarih ve 1371 sıra nolu Pansiyon İçkili Restoran Kafe Bar faaliyet konulu Başkan yardımcısı Hasan Kaçmaz tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, Antalya Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı tarafından işyerinde yapılan denetimde Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine aykırı bir takım eksikliklerin tespit edilmesi üzerine davalı idareye bu durumun bildirilmesi neticesinde; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilinceye kadar işyeri açma ve çalışma ruhsatının pasif hale getirilmesine ilişkin Muratpaşa Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edildiği ve bu işlemin davacıya bildirilmesi sonucunda işbu işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunda ve anılan Kanuna dayanılarak çıkarılan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte işyerindeki eksiklik ve aksaklıkların verilen süre içerisinde giderilmemesi halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline karar verilebileceği dolayısıyla davaya konu ruhsatın pasif hale getirilmesi işleminin işyeri faaliyetlerinin durdurularak çalışamaz hale getirilmesi sonucunu doğurması nedeniyle ruhsatın iptali ile aynı hükümde olduğu sonucuna varıldığından, bu şekildeki bir işlemin de, ruhsat vermeye yetkili birimler tarafından tesis edilmesi gerektiği muhakkaktır.Uyuşmazlıkta, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının pasif hale getirilmesi işleminin belediye başkan yardımcısı tarafından tesis edildiği görüldüğünden, dava konusu bu işlemin tesis edildiği tarihte, 5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca belediye başkan yardımcısına █████/2021 tarih ve 328 sayılı Belediye Meclis kararı ile yetki verildiği görülmüşse de; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca başkan yardımcısını bizzat belediye başkanının görevlendirmesi gerektiğinden, yetki devrine ilişkin anılan meclis kararına itibar edilmemiştir.Nitekim; Danıştay Dördüncü Dairesinin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararı da bu yöndedir. Ayrıca █████/2024 tarihli Bağlı Müdürlükler konulu görev dağılımına ilişkin yazının yetki devri kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna da varılmştır. Bu durumda; davaya konu işlemin anılan yönetmelikteki kural dikkate alındığında, belediye başkanı ya da görevlendireceği bir yetkili tarafından tesis edilmesi gerekirken, belediye başkan yardımcısı tarafından ruhsatın pasif hale getirilmesi yönünde tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığından temyize konu kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2026 tarihinde kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : Dava, işyeri açma ve çalışma ruhsatının Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilinceye kadar pasif hale getirilmesine ilişkin ... tarih .... sayılı Muratpaşa Belediye Başkanlığı işlemi ile bildirilen ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali isteminden kaynaklanmaktadır.İdare hukukunun temel prensiplerinden biri olan yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca, yasada aksine bir düzenleme veya değişiklik yapılmadıkça, bir işlemin tesisinde uygulanan yetki ve usul koşullarının aynı işlemin geri alınması ve kaldırılması işlemlerinde de aynen uygulanması zorunludur.Dosyanın incelenmesinden; davacıya █████/2014 tarih ve 1371 sıra nolu Pansiyon İçkili Restoran Kafe Bar faaliyet konulu Başkan yardımcısı Hasan Kaçmaz tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, Antalya Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı tarafından işyerinde yapılan denetimde Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelike aykırı bir takım eksikliklerin tespit edilmesi üzerine davalı idareye bu durumun bildirilmesi neticesinde; Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelikte belirlenen kurallara uygun hale getirilinceye kadar işyeri açma ve çalışma ruhsatının pasif hale getirilmesine ilişkin Muratpaşa Belediyesi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı belediye başkan yardımcısı ... tarafından imzalanan "Olur" ile dava konusu işlemi tesis edildiği ve bu işlemin davacıya bildirilmesi sonucunda işbu işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Davaya konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının belediye başkan yardımcısı tarafından düzenlendiği yetki de ve usulde paralellik ilkesi uyarınca anılan ruhsatın pasif hale getirilmesi işleminin de aynı belediye başkan yardımcısı tarafından tesis edildiği tartışmasız olduğundan dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı temyize konu kararın esası incelenerek karar verilmesi gerektiği oyuyla Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.