Ticari satıştan doğan alacak sebebiyle gerçek kişi davalıya karşı açılan itirazın iptali davasında mahkemenin görevli olup olmadığına ilişkin değerlendirme.
Özet: Davacı şirketin, müvekkilinden satın aldığı ürünlerin bedelini ödemeyen davalı gerçek kişiye karşı başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali ve takibin devamı talebiyle açtığı davada, mahkeme öncelikle kendi görevini irdelemiştir. Dava, davalının gerçek kişi olması nedeniyle ticari nitelikte bir uyuşmazlık olup olmadığının, Türk Ticaret Kanunundaki ticari davaların tanım ve sınıflandırılmaları kapsamında değerlendirilmesini gerektirmiş, özellikle taraflardan birinin tacir olmaması durumunda davanın ticari mahkemelerin yetki alanına girip girmeyeceği konusu üzerinde durulmuştur.
T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████HAKİM : ....KATİP : ....DAVACI : ....VEKİLİ : Av. ...DAVALI : ... ....DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2025GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında ticari ilişki bulunduğunu, davalının müvekkili şirketten satın aldığı ürünlerin bedelini ödemediğini, bu nedenle veresiye faturadan kaynaklanan cari hesap borcu oluştuğunu, davalının 28.01.2023 tarihli ve 28.759,00 TL tutarlı faturayı ödemediğini, ödeme hatırlatmalarına rağmen davalının ödeme yapmadığını, bu durumun ticari defter kayıtlarından anlaşılacağını, alacağın tahsili amacıyla ... 7. Genel İcra Müdürlüğü'nün ██████████ E sayılı icra takibine geçildiğini ancak davalının bu takibe haksız ve hukuka aykırı bir şekilde itiraz ederek, takibi durdurduğunu, bahsi geçen takibe konu bakiye 29.368,19 TL borcu ödemekten kaçındığını ve haksız itirazı sebebiyle işbu davanın açılmasına neden olduğunu, bu nedenle davalının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun itirazının iptaline, takibin 28.759,00 TL üzerinden devamına ve davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin de davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.CEVAP: Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır. DELİLLER VE GEREKÇE: Dava " Davacının, davalı aleyhine ... Genel 7. İcra Müdürlüğü’nün ██████████ Esas sayılı dosyası ile başlattığı icra takibine davalının yapmış olduğu itirazın iptali " istemine ilişkindir.Talep, davacının ticari defterleri, BA-BS formları, davacının tacir araştırması için Yenimahalle Vergi Dairesi, ... Ticaret Sicil Müdürlüğü ve ... Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğinden gelen yazı cevapları, ... Genel 7. İcra Dairesinin ██████████ Esas sayılı takip dosyası ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;Dosyamızda davalının gerçek kişi olması nedeni ile öncelikle Mahkememizin davaya bakmaya görevli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, bilindiği üzere 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nun 3. maddesi hükmüne göre bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir. Ticari davalar ise; aynı Kanunun 4/1 maddesinde tanımlanmıştır. Bu maddeye göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri ve tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın söz konusu düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu maddeye göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için tarafların her ikisinin tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması veya ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olması veyahut da açılan davanın maddede altı bent halinde sayılan davalardan olması gerekir. Taraflardan biri tacir değilse veya tacir olmasına rağmen uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgisi yoksa ticari davanın varlığından söz edilemez.Bu bağlamda, ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Nispi ticari davalar ise; her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre; bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Üçüncü grup ticari davalar ise; yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Somut olayda uyuşmazlık, davacının, davalı aleyhine ... Genel 7. İcra Müdürlüğü’nün ██████████ Esas sayılı dosyası ile başlattığı icra takibine davalının yapmış olduğu itirazın iptali isteminden kaynaklanmakta olup, bu nevi davaların ticari dava olduğuna ya da Asliye Ticaret Mahkemelerinde görüleceğine ilişkin bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. O halde, eldeki davanın ticari dava olarak kabulü ve Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olması için uyuşmazlık konusu işin her iki tarafın birden ticari işletmesi ile ilgili olması ve her iki tarafın da tacir olması zorunludur. Dosyamızda davalının gerçek kişi olması nedeniyle usulüne uygun olarak tacir araştırması yaptırılmış, dosyamıza intikal eden yazı cevapları incelenmiştir. Bu bilgiler ışığında dosyamıza ... Ticaret Sicil Müdürlüğü, Yenimahalle Vergi Dairesi ve ... Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği’nden gönderilen cevabi müzekkerelerden; davalının gerçek kişi olarak tacir kayıtlarının olmadığı, davalının Esnaf ve Sanatkarlar Odasında kaydının bulunduğu ve davalının işletme hesabına göre defter tuttuğu hususları dikkate alındığında; davalının tacir olarak kabulüne hukuken olanak bulunmadığı, tarafların sıfatına ve uyuşmazlığın niteliğine göre somut olayda Mahkememiz görev alanında kabul edilen bir mutlak ya da nispi nitelikte ticari davanın söz konusu olmadığı, bu durumda ise; davaya bakmaya görevli Mahkemenin Mahkememiz değil; HMK 2/1.m. gereğince genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu kanaatine varılmıştır. Açıklanan gerekçelerle; HMK 114/1-c ve 115/2 maddesi uyarınca davanın dava şartı yokluğu sebebi ile usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-)Mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın 6100 sayılı HMK’nın 114/1-c ve 115. m. gereğince yokluğu nedeni ile USULDEN REDDİNE, 2-)HMK 20.m. gereğince görevsizlik kararının kesinleşmesinden itibaren 2 hafta içerisinde talepte bulunulması halinde dosyanın davaya bakmaya görevli ... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine, aksi takdirde davanın açılmamış sayılacağının davacıya ihtarına, (ihtarat yapıldı)3-)Yargılama giderlerinin davaya bakmaya görevli Mahkeme tarafından değerlendirilmesine, davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi halinde HMK 331/2.m. gereğince talep halinde yargılama giderlerinin Mahkememiz tarafından karara bağlanmasına, Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere dosya üzerinden karar verildi. █████/2025Katip .... ¸e-imzalıdır Hakim .... ¸e-imzalıdır