Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen ticari satımdan kaynaklanan alacak davası: 7.000 ton kuru soğan sözleşmesinin ihlali, zayi olan ürünler ve teminat mektuplarının nakde çevrilmesiyle doğan zararlar.
Özet: Bu ticari alacak davasında, davacı şirket, davalıya satmayı taahhüt ettiği 7.000 ton kuru soğanın çoğunu davalının sevkiyat programı belirlemeyerek teslim almaması nedeniyle depolarında çürüdüğünü, davalının haksız yere nakde çevirdiği teminat mektupları yüzünden konkordato talebinde bulunmak zorunda kaldığını iddia ederek maruz kaldığı zararların tazminini talep ederken, davalı ise sözleşme yükümlülüklerinin davacı tarafından eksik ifa edildiğini ve teminat mektuplarının sözleşme doğrultusunda alındığını ileri sürmektedir.
T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ T.C. ANKARA GEREKÇELİ KARAR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████...DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2024KARAR TARİHİ : █████/2025KARAR Y.TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davanın yapılan açık yargılaması sonucunda aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir. I-İDDİALAR Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı arasında 2023 yılında 7.000 ton kuru soğanın davalıya satışı konulu, .... Alımına İlişkin Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 30.03.2024 tarihinde sözleşmenin sona erdiğini, sözleşme uyarınca, .... 13.12.2023 tarihli ve 25.000.000 TL ve 18.01.2024 tarihli ve 38.630.000 TL bedelli teminat mektuplarının davalıya teslim edildiğini, sözleşmenin imzalanmasından sonra müvekkili şirket tarafından ilk ay, rutin taleple, soğan üreticisinden tedarik sağlandığını, müvekkilinin sözmeşmede temini talep edilen 7.000 tonluk ürünün tedarik edilerek Polatlı ilçesinde aylık kirası 300.000,00-TL olan depolarda hazır hale getirildiğini ancak davalı tarafından tedarike ilişkin olarak sevkiyat programının belirlenemediğini, hazır olan ürünlerin davalı tarafından teslim alınmaması üzerine ihtarname keşide edildiğini, sözleşmenin 5. Maddesinde teslimatın üç defa aksatılması durumunda davalı lehine cezai şart uygulanabileceği hususu hüküm altına alındığını, sözleşmeden kaynaklı mal teslimlerinin parça parça yapılacağının aşikar olduğunu, 7.000.000,00 kilogram kuru soğanın bir anda bir kerede tesliminin fiilen imkansız olduğunu, davalı taraf ile sevkiyat programının hazırlanması ve soğanın alınmasının gerekliliği hususunda görüşmeler yapıldığını, depolarda muhafaza edilen soğanın alınmaması ve sözleşmede yer alan bitim süresinin yaklaşması sebebi ile Müvekkilin her gün yüzlerce kamyon ile iş yapamayacağı da gözetilerek Müvekkili tarafından davalı şirkete ihtarname gönderildiğini, ihtarname tarihinden 19 gün sonra, 24.02.2024 tarihinde ilk teslim/tesellüm işleminin gerçekleştirilmediğini, toplamda 1.440.404,00 kg kuru soğanın davalı şirket tarafından teslim alındığını ancak teslim edilen soğan karşılığında da Müvekkili şirketin ödeme alamadığını, sözleşme süresinin bitimine 11 gün kala, 19.03.2024 tarihli davalı tarafın müvekkili şirkete sevkiyat programı gönderdiğini, bu programa göre Müvekkilin, 19.03.2024 tarihi de dahil olmak üzere, son 11 gün boyunca her gün sevkiyat yapmasını talep edildiğini, davalı tarafın talep ettiği tarihte ürünlerin sevkiyatının yapılmasının imkansız olduğunu, müvekkilinin sözleşmede belirtilen soğanları hazır ettiğini, ancak davalının 1.440.404,00 kg soğanı teslim alıp bakiye miktarı zamanında teslim almaması nedeniyle soğanların suyunu bırakmış ve akabinde çürüyerek zayi olduğunu, kuru soğanların bir miktarında kısmi çürüme meydana geldiğini, soğanlarda çürümeler meydana geldiğini, sevkiyatı yapılmayan miktarın tamamın çürüyerek zayi olduğunu, bu hususta ... numaralı dosyası ile delil tespiti yapıldığını, davalı şirketin soğanları teslim almayarak müvekkilinin zarara uğrattığını, davalı tarafın haksız olarak teminat mektuplarını nakde çevirdiğini, sözleşme sebebi ile 63.630.000 TL teminat bedeli, faiz, komisyon giderleri, depo kira bedelleri, soğanın çürümesi sebebi ile depo temizlik bedeli, bozulan ve çürüyen soğanların depodan atılması için taşıma bedelleri gibi sözleşmeden kaynaklanan pek çok kalemde zarara uğradığını, bankaya davalı tarafça ibraz edilen teminat mektubu bedelini ödeyemediğinden .... Esas sayılı dosya ile konkordato teklifinin kabulü ve tasdiki talebinde bulunmak zorunda kaldığını, konkordato mühleti verilmesi talebinin Mahkemece kabul edildiğini, belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000,00 TL maddi tazminatın ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.II-SAVUNMALAR Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; usuli itirazlarının yanı sıra, esasa ilişkin olarak; taraflar arasında "2023 Yılı Üretimi Kuru Soğan Alımına İlişkin Sözleşme" imzalandığını, sözleşmede 7.000.000 kg kuru soğan 9,00 TL/kg+KDV bedelle 30.03.2024 tarihine kadar davacı tarafından müvekkiline teslim edileceğinin kararlaştırıldığını, müvekkili şirket tarafından sözleşme kurulduğunda fatura bedeli olan 63.630.000,00 TL 'nin peşin olarak ödendiğini, sözleşme ile üstlenilen edimin gereği gibi ifa edilmemesi halinde hakların korunması için davacı şirkete ait 25.000.000,00 TL ve 38.630.000 TL değerinde teminat mektubu teslim alındığını, ayrıca 12.726,00 TL değerinde teminat senetlerinin teslim edildiğini, müvekkili şirket tarafından sözleşme süresinin bitimine kadar 1.469.800 kg kuru soğan teslim aldığını ve teslim /tesellüm formu doldurularak sözleşme şartlarına, standartlarına, kalitesine uygun mal bulundurulmaması ve sevkiyat programına uyulmaması nedeniyle sözleşme miktarı olan 7.000.000 kg kuru soğanın tamamının teslim alınamadığını, davacı tarafından sözleşme şartlarını yerine getiremediğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmede cezai şartlar düzenlenmiş olup müvekkili şirket tarafından davacı şirkete eksik teslime ilişkin ihtarname keşide edildiğini, davacı tarafın teslim sorumluğuna ve müvekkili şirket tarafından bildirilen sevk programına uymayarak sözleşmeye aykırı davrandığını, sözleşmeye konu soğanların muhafaza koşullarının sözleşmeye uygun olarak yerine getirilmediğini, davacı şirketin ürünlerinin sözleşme standart ve kalitesine uygun olmaması sebebiyle sözleşme süresinde teslim alınan ürünlerde meydana gelen olağan dışı fire oranı da davacı tarafından edimin sözleşmeye uygun ifa edilmediğinin göstergesi olduğunu, sözleşme süresinin bitimi ile birlikte firmanın teslim etmediği ve edemeyeceğini belirttiği miktarlar, firmalara sözleşmede mutabakat sağlanan şartlar doğrultusun da iade olarak kesildiğini, davacı şirkete müvekkili tarafından 2.930.000 kg kuru soğan için iade faturası düzenlendiğini, söz konusu faturalaya ilişkin herhangi bir itiraz ve iade olmaksızın ödeme yapılmadığını, davacı tarafından sözleşmeye uygun şekilde üretim ve tedarik işlemi gerçekleştirmemiş, çürük ve kalitesiz malları müvekkiline satmaya çalıştığını, yapılan tespitler üzerine çürümüş olan malları kabul edilmediğini, hali hazırda sözleşme süresi içerisinde muhafaza koşullarına uyulmayarak depo edilen çürümüş malların maliyeti ve sorumluluğunun müvekkiline yüklenemeyeceğini, davacının sözleşmeye aykırı eylemleri ve edimi sözleşmeye uygun şekilde ifa etmemesi nedeniyle uğranılan zararın tazmini ve yükümlülüklerinin davacıya ait olduğunu, muhafaza koşullarına uygun muhafaza edilmeyen ve sözleşme standartlarında bir kaliteye sahip olmayan çürümüş malların zararı/mesuliyeti/maaliyeti müvekkili şirkete değil davacıya ait olduğunu, davacı şirket tarafından sözleşmede belirtilen şart ve özelliklere sahip ürünler depoda bulundurulmadığından eksik sevkiyat gerçekleştirildiğini, davacı tarafın sözleşmeye aykırı hareket ettiğini savunmuş haksız davanın reddini istemiştir. III-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER1.Tarafların arabuluculuk görüşmelerinin sonuçsuz kaldığına dair arabuluculuk son tutanağı.2.... D.İş sayılı dosyası. 3. ... yevmiye numaralı “2023 Yılı Üretimi Kuru Soğan Alımına İlişkin Sözleşme" örneği. 4. ... yevmiye numaralı ihtarname örneği. 5. .... şubesine gelen müzekkere cevabı ve ekleri. 6. Fatura örneği. 7. Bilirkişi raporu. Ziraat Mühendisi, Mali Müşavir ve Nitelikli Hesap uzmanı bilirkişisinden oluşan heyetten alınan kök ve ek raporun sonuç kısmında özetle; Sözleşmenin 17.11.2023 tarihinde yapıldığı ve 30.03.2024 tarihine kadar ürünlerin alınacağını, ürün sevkiyatı tarihinin sözleşmede belirtilmediği, ilk ürün sevkiyatının ise 24.02.2024 tarihinde başladığı, ürünün raf ömrünün dikkate alınırsa fazla miktardaki alımı yapılan soğanların sevkiyat tarihlerinin sözleşme de belirtilmesi gerekirken belirtilmediği, Sözleşmenin 5 maddesine göre “Ürünlerin satıcının deposundan çıkarılma sürecine kadar muhafaza , güvenlik, sigorta süreçlerinden satıcı sorumlu olduğunu,tarım işi ile uğraşan bir basiretli bir tacir olarak sözleşmeye ürün sevkiyat tarihin olmamasından davalı tarafı sorumlu tutamıyacağı sözleşmeye göre 30.3.2024 tarihine kadar ürünlerin en iyi şekilde saklanabilmesi için tüm tedbirleri alması ve ürünleri sigorta ettirmesi sorumluluğunun davacıda olduğu, yukarıda arz ve izah ettiğimiz üzere Soğanların uygun özelliklerdeki depoda muhafaza şartlarındaki ekonomik ömrü; Soğan ürünün Eylül 2023 ayında hasat edildiğinde Nisan-Mayıs 2024 aylarında raf ömrünün (raf ömrü uygun depolama koşullarında 8-9 ay) tamamladığından Nisan-Mayıs aylarında ürünün bozulması ve çürümesinin olağan olduğu, olağanların 2024 yılı Mart ayı ortalarında bozulduğu anlaşılmakta olup, söz konusu tarihte soğanların basit depolarda % 30-35 fire verebileceğini ancak, tamamen çürümesi ve bozulmasının depolama şartları yada soğanların uygun nitelikte muhafaza edilmemesinden kaynaklı olduğu görüş ve kanaati ile hazırlanan rapor takdirlerinize saygı ile arz olunur. V- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE Dava, hizmet alım sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.Somut olayda; davacı yan, kalan 5.200.000,00 kg soğan ise, davalı tarafından alınmayarak depoda kalarak çürüdüğü ve kullanılmaz hale geldiğini, ...İş dosyası kapsamında alınan 26.03.2024 tarihli bilirkişi raporunda; Soğanların depo içerisinde nizami olarak dizilmediği, deponun çevresinde çuvallı ve çuvalsız dağınık yığınlar halinde çürümüş ve kullanılmaz halde olduğunu, çuval bazında sayım yapılamadığını, soğanların çürümesinden dolayı miktarlarının belirlenemediğini, ifade etmişlerdir. Davalı yan ise, soğanların sözleşmede belirtilen özelliklere uygun olmadıkları gerekçesiyle alınmadığını iddia etmiştir. Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 3.Maddesinin " ... Tedarik Tarafından 2023 Yılı Mahsulü Kuru soğanın satıcıdan alımına ilişkindir", 4. Maddesinde "Sözleşme 30.3.2024 tarihine kadar geçerlidir. Taraflar karşılıklı mutabakat ile sözleşmeyi bu tarihten öncede sonlandırabilirler " 5.Maddesinde" ... Tedarik e satılan satıcı tarafından tedariki yapılan ürünlerin miktarı cinsi ve depo bilgileri talep edilmesi halinde satıcı tarafından yazılı olarak bildirilecektir. Alımı yapılan ürünlere ... Tedarik Talep etmesi halinde ... Tedarikin görevlendireceği yetkililer ve satıcıya bağlı görevlilerinden oluşan bir heyet marifeti ile belirlenen depolarda yerinde görülecek ve bir tutanak ile kayıt altına alınacaktır. Satıcı ... Tedarik tarafından alımı yapılan ve sözleşme imzalanan ürünlerin satıcının depolarından çıkarılma sürecine kadar ürünlerin muhafaza, güvenlik, sigorta süreçlerinden sorumlu olacaktır. Ürünlerin doğal afet, çalınma, yanma vs gibi durumlarda olası zarar görmesinden sözleşme gereğince teslim tarihine kadar satıcı sorumlu olacaktır. Satıcı depolarından sözleşmede belirlenen miktarda kuru soğan olduğunu taahhüt eder. Satıcı sözleşmede belirlenen miktarda soğanın tamamını 30.3.2024 tarihine kadar ... Tedarikin istediği tarihte teslim etmeyi kabul eder.Tarım Kredinin belirtmiş olduğu tarih üç defa aksatılırsa ,... Tedarik sözleşmeyi haklı olarak fesih edebilir ve aşağıda belirtilmiş olan cezai şart başlıklı maddeyi uygulayabilir. Eksik kalan mal miktarını sözleşme süresi içerisinde ... tedarike teslim etmek sorumluluğu satıcıya aittir. ... Tedarike satılacak ürün; elleçlenmiş , kamyon üstü çuvallı "25 kg yada 50 kg lık" olarak teslim edilecektir. ... Tedarik ,ürünleri kamyon üstü teslimatta kantar tartımından %2 fire kesintisi yaparak teslim alacaktır. Satıcı %2 fire kesintisi yapılmasını kabul ve taahhüt etmiştir. ………..” hükmü yer almıştır. Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller ile hüküm kurmaya ve denetime elverişli bilirkişi raporu hep birlikte değerlendirildiğinde; Davacı ile davalı arasında ... yevmiye numaralı ve █████/2023 tarihli ".... Tarafından 2023 Yılı Üretimi Kuru Soğan Alımına İlişkin sözleşme imzalandığı, Sözleşme kapsamına göre; ... 7.000.000 kg soğanı 30.03.2024 tarihine kadar alıcı ....’nin talep ettiği dönemlerde teslim edeceği, Sözleşmenin 5 nci maddesinde yer alan ... Tedarik e satılan satıcı tarafından tedariki yapılan ürünlerin miktarı cinsi ve depo bilgileri talep edilmesi halinde satıcı tarafından yazılı olarak bildirileceği, alımı yapılan ürünlere ... Tedarik Talep etmesi halinde ... Tedarikin görevlendireceği yetkililer ve satıcıya bağlı görevlilerinden oluşan bir heyet marifeti ile belirlenen depolarda yerinde görülecek ve bir tutanak ile kayıt altına alınacağı, satıcı ... Tedarik tarafından alımı yapılan ve sözleşme imzalanan ürünlerin satıcının depolarından çıkarılma sürecine kadar ürünlerin muhafaza, güvenlik, sigorta süreçlerinden sorumlu olacağı, ürünlerin doğal afet, çalınma, yanma vs gibi durumlarda olası zarar görmesinden sözleşme gereğince teslim tarihine kadar satıcı sorumlu olacağı, Sözleşme konusu mallar teslim edilene kadar davacı şirketin deposunda duracağı, ... Tedarik'e satılacak ürüne ait teslimat tarihi ve miktarları ... Tedarik tarafından belirleneceği, bu sözleşme kapsamında Satıcı tarafından depolanan tüm ürünlerden satın alma şartlarına uygun vasıfta olanlar en geç 30.03.2024 tarihine kadar ... Tedarik tarafından depodan alınacağı hükümlernin yer aldığı, malların depodan alınması davalının yükümlülüğü altında bırakıldığı, davacının ilgili sözleşmeye konu malların 1.440.404,00 kg’ını davalının talep ettiği ilk sevkiyatın 24.02.2024-tarihinde başladığı,Anlaşılmıştır. Taraflarca sözleşmenin █████/2023 tarihinde yapıldığı, soğanların ilk sevkiyatın 24.02.2024 tarihinde başlanarak yapıldığı Sözleşmeye göre toplamda 1.440.404,00 Kg soğan alımı yapıldığı kalan toplam 5.200.000,00 Kg soğanın alımı yapılamadığı, sözleşmeye göre soğanların depodan alınmasının son olarak █████/2024 tarihi olduğu, davacı taraf 20.03.2024 tarihinde ... D.iş dosyası ile delil tespiti yaptırdığı, tespitte, soğanların çürümesi, çimlenmesi ve bozulması nedeni ile bir kısmının depo dışına çıkarıldıklarını delil tespitindeki bilirkişi raporu ile tespit edildiği, Hüküm kurmaya ve denetime elverişli kabul edilen bilirkişi raporu ile de tespit edildiği üzere, soğanların uygun özelliklerdeki depoda muhafaza şartlarındaki ekonomik ömrü; Soğan ürünün Eylül 2023 ayında hasat edildiğinde Nisan-Mayıs 2024 aylarında raf ömrünün (raf ömrü uygun depolama koşullarında 8-9 ay) tamamladığından Nisan-Mayıs aylarında ürünün bozulması ve çürümesinin olağan olduğu, soğanların 2024 yılı Mart ayı ortalarında bozulduğu, söz konusu tarihte soğanların basit depolarda %30-35 fire verilebileceğini ancak, tamamen çürümesi ve bozulmasının depolama şartları yada soğanların uygun nitelikte muhafaza edilmemesinden kaynaklı olduğu, sözleşmenin yukarıda aktarılan 5 maddesinde yer alan satıcı ... Tedarik tarafından alımı yapılan ve sözleşme imzalanan ürünlerin satıcının depolarından çıkarılma sürecine kadar ürünlerin muhafaza, güvenlik, sigorta süreçlerinden sorumlu olacağı hükmü ile sözleşmede soğanların sevkıyat tarihlerinin belirlenmemesi hususları birlikte değerlendirildiğinde oluşan zarardan davalının sorumlu tutulamayacağı kanaatine varılmakla davasının reddine karar vermek gerekmiştir.V-HÜKÜM1-Davanın reddine, Karar ve İlam Harcı2. 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40 TL harçtan, peşin alınan 1.707,75-TL harcın mahsubu ile arta kalan 1.092,35-TL harcın karar kesinleştikten sonra istek halinde yatırana iadesine, Yargılama Giderleri ve Gider Avansı3. Yargılama sırasında yapılan masrafların davacı üzerinde bırakılmasına, 4. Taraflarca depo edilen varsa gider avansı ile delil avansından bakiye tutarların karar kesinleştiğinde HMK m. 333 ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik m. 207 hükümleri uyarınca ilgilisine iadesine,5. Arabuluculuk Kanunu 18A/13 maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Asagari Ücret Tarifesi uyarınca 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Vekalet Ücreti6. Davalı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3,13 maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 30.000,00- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa ödenmesine, Dair tarafların yokluğunda, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda HMK 345. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren .... Ticaret Mahkemesine ya da buraya gönderilmek üzere istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile .... yasa yolu açık olmak karar verildi. █████/2025.. ...