Polis meslek eğitim merkezi eğitim sonu sözlü sınavında başarısız sayılma işleminin hukuka uygunluğu ve yargısal denetimdeki çelişkili kararlar üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu incelemesi.
Özet: Bir polis meslek eğitim merkezi adayı hakkında, eğitim süresince gösterdiği başarıya rağmen sözlü sınavda başarısız sayılması işleminin hukuka uygunluğu konusunda yargı mercileri arasında ortaya çıkan görüş ayrılıkları bu temyize konu olmuştur; ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, komisyonca verilen notlar ile başarısızlık kararının çeliştiği ve takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı gerekçesiyle işlemi iptal ederken, Danıştay Dairesi ise sınavın usulüne uygun yapıldığı ve objektiflikten sapma olmadığı kanaatiyle işlemin hukuka uygun olduğuna karar vermiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) :... Müdürlüğü UETS Kodu: 35402-82045-91599 (E-Tebligat)VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) :...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin .... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacının, █████/2022 tarihinde gerçekleştirilen 27. dönem Polis Meslek Eğitim Merkezi eğitim sonu sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığını ileri sürdüğü özlük haklarının iadesine ve parasal haklarının kanuni faiziyle birlikte davalı idarece ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Davacının eğitim merkezi sürecinde aldığı derslerden yüksek puan almasına karşın sözlü sınavda mesleki bilgi düzeyi için komisyon üyelerinin verdiği puanın aritmetik ortalamasının 31 olduğu dikkate alındığında, belirli bir eğitim süreci sonunda yapılan sözlü sınavların amacının, yazılı sınavda yeterli bulunan adayların bu yeterliliklerinin ayrıca sözlü olarak ölçülmesinin yanında birtakım gözleme dayalı kriterler yönünden uygunluğunun tespiti olduğu, adaya yöneltilen tek bir soru ile tabi tutulduğu eğitim sürecinde aldığı dersleri ve gösterdiği başarıyı yok sayacak şekilde mesleki bilgi düzeyinin değerlendirilmesinin, sözlü sınav ile ulaşılmak istenen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmadığı kanaatine ulaşılarak, davacının, eğitim sonu sözlü sınavından başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, diğer yandan, eğitim sonu sözlü sınavında değerlendirilen mesleki bilgi düzeyi dışındaki diğer kriterlerin ise, giriş mülakat sınavındaki kriterleri kapsayacak şekilde olduğu açık olmakla birlikte, giriş mülakat sınavında gözleme dayalı kriterler bakımından başarılı bulunmuş olan davacının, aynı kriterler yönünden değerlendirilerek bu kez başarısız bulunmasının nedenlerinin somut olarak ortaya konulması gerektiği, öte yandan bu kararın, davacının sözlü sınavda başarılı olduğu yolunda bir sonuç doğurmaya yönelik olmayıp, belirtilen hususlar dikkate alınarak yeniden yapılacak sözlü sınav sonucunda ortaya çıkacak olan değerlendirme ve puana göre davacı hakkında işlem tesis edilmesine yönelik olduğu, dolayısıyla, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların ödenmesi ile özlük hakların iadesi istemi hakkında bu aşamada bir karar verilmesine yer bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline, diğer istemler yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; İdare mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının istinafen incelenerek kaldırılmasının istendiği, davacıya eğitim sonu sözlü sınavında 279 numaralı sorunun sorulduğu, davacının sözü edilen soruya verdiği cevaplar dolayısıyla mesleki bilgi düzeyi kriterine sınav komisyon üyelerince sırasıyla (40) puan üzerinden 30, 30, 35, 30, 30 puan takdir edildiği; ancak, "Aday polis memuru olamaz" kararına gerekçe olarak; "Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliğinin 8. maddesinin 2. fıkrası gereği uygun olmadığı" ibaresinin yazıldığı, başka bir deyişle, verilen not ile gerekçenin birbiriyle uyuşmadığı ve bu hali ile takdir yetkisinin objektif olarak kullanılmadığı sonucuna varıldığından, davacının yapılan sözlü sınav neticesinde başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki mahkeme kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmediği belirtilerek, istinaf başvurusunun bu gerekçeyle reddine karar verilmiştir.Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin █████/2025 tarih ve E:████████, K:████████ sayılı kararıyla; Sınav komisyonunun ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun olarak oluşturulduğu, oluşturulan bu sözlü sınav komisyonunca önceden başka bir komisyon tarafından hazırlanan sınav sorularından davacıya kura çektirilmek suretiyle soru sorulduğu, yapılan sınav sonucunda davacıya komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı not takdir edilmek ve bu notların, ilgili Kanun'un ve Yönetmeliğin sözlü sınava ilişkin düzenlemelerine uygun olarak yapılan sınav neticesinde aritmetik ortalaması alınmak suretiyle sınav değerlendirmesinin yapıldığı, sınavın objektif olarak yapılmadığını ortaya koyacak herhangi bir bilgi ve belgenin de bulunmadığı anlaşıldığından, davacının yapılan sözlü sınavda (50) puan alarak başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, bu itibarla, dava konusu işlemin iptali, işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi ile özlük haklarının iadesi istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin İdare Mahkemesinin kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin .. tarih ve E:..., K:...sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun gerekçe değiştirilmek suretiyle reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, mevzuat hükümleri doğrultusunda düzenlenen sınava ilişkin belgeler incelendiğinde işlemde hukuka aykırılık bulunmadığının anlaşılacağı belirtilerek, ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY :Erzincan Polis Meslek Eğitim Merkezindeki öğrenim süresini başarıyla tamamlayan davacı, █████/2022 tarihinde katıldığı eğitim sonu sözlü sınavından (50) puan alarak başarısız olmuştur.Davacı tarafından, başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığını ileri sürdüğü özlük haklarının iadesine ve parasal haklarının kanuni faiziyle birlikte davalı idarece ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İdare mahkemesi kararının, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığını ileri sürdüğü özlük haklarının iadesine ve parasal haklarının kanuni faiziyle birlikte davalı idarece ödenmesine karar verilmesi istemi yönünden verilen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı kesinleşmiş, olup temyiz istemi dava konusu işleme ilişkin kısma yöneliktir.İLGİLİ MEVZUAT :3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun ek 1. maddesinin 3. fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte öğrenime devam edenler dahil, bu Kanun ve 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanunu gereğince, polis eğitim kurumlarında ya da Emniyet Genel Müdürlüğü adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin, Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı rütbelerine aday memur olarak atanmaları için öğrenim süresini başarıyla tamamlamaları ve eğitim sonunda Polis Akademisi Başkanlığınca yapılacak sınavda başarılı olmaları şarttır." kuralına yer verilmiştir.█████/2015 tarih ve 29375 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan, Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği'nin 5. maddesinde, "(1) Polis eğitim kurumları ve Emniyet Genel Müdürlüğü adına diğer yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerden öğrenim süresini başarıyla tamamlayan öğrenciler, Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına polis memuru veya komiser yardımcısı olarak atanmalarından önce sınava tabi tutulur." kuralı yer almış; 7. maddesinde, soru hazırlama komisyonu, sınav komisyonu ve merkezi sınav komisyonunun oluşturulması ve görevleri düzenlenmiş; 8. maddesinde ise "(1) Soru Hazırlama Komisyonu tarafından bastırılan sorular arasından adaylara soru kartı çektirilerek cevaplaması istenir. Komisyon tarafından adaya konu ile ilgili ilave sorular sorulabilir. (2) Sınav komisyonları tarafından yapılacak sözlü sınavda adaylar; a) Mesleki bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, yönlerinden yüz tam puan üzerinden değerlendirilirler. (3) Adaylar, Sınav Komisyonu üyeleri tarafından ikinci fıkranın (a) bendi için kırk puan, diğer bentlerde yazılı özelliklerin her biri için yirmişer puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı puan değerlendirme karar formuna işlenir. Komisyon üyelerinin ayrı ayrı vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayın sınav puanı tespit edilir. (4) Adayın sınavda başarılı olabilmesi için yüz tam puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir. Başarısız olan adayın aldığı puan ve gerekçesi puan değerlendirme karar formuna işlenir. Sınav sonuçları merkezi sınav komisyonuna bildirilir." düzenlemesine yer verilmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin, diğer tüm idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılması esastır. İdari işlemin yetki, şekil gibi salt usule ilişkin unsurları ile sınırlı olarak yapılacak bir yargısal denetim, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyecektir.Bu itibarla, davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.Davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin dayanağı olan ve sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerince düzenlenen puan değerlendirme karar formu ile sınav sonuçlarına ilişkin tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden, sözlü sınavın yukarıda açıklanan şekilde nesnel olarak yapıldığı ve yargısal denetim için aranan bütün koşulları sağladığı anlaşılmaktadır.Bu durumda, davacının girdiği sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Bu itibarla dava konusu işlemin iptali yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçe değiştirilmek suretiyle reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların ödenmesi ile özlük hakların iadesi istemi hakkında karar verilmesine yer bulunmadığına ilişkin İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmına yönelik yapılan istinaf başvurusunun gerekçe değiştirilmek suretiyle reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin temyize konu .. tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oy çokluğu ile karar verildi. KARŞI OYX- Dosyanın incelenmesinden, davacının, davalı idare bünyesindeki eğitim kurumundan mezun olması üzerine, Emniyet Genel Müdürlüğü Kadrolarına Polis Memuru ve Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği uyarınca sözlü sınava tabi tutulduğu, yapılan sınavda tarafına, tek bir soru sorulmak suretiyle başarısız kabul edildiği görülmektedir.Davacının tabi tutulduğu sözlü sınavda, tarafına yöneltilen tek bir soru ile hem mesleki bilgi düzeyinin ölçülmeye çalışıldığı hem de Yönetmeliğin 8. maddesinin 2. fıkrasında yer verilen diğer hususlar olan "bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü", "özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı" ve "liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu" yönlerinden değerlendirilme yoluna gidildiği anlaşılmaktadır. Eğitim döneminde gördüğü derslerden başarılı sayılarak mezun olan davacının, eğitim dönemi sonunda tabi tutulduğu sınavda kendisine yöneltilen tek soru ile değerlendirilmeye çalışılmasının anılan Yönetmeliğin amacına ve içeriğine aykırı olduğu, kendisine yöneltilen tek bir soru ile davacının mesleki bilgi düzeyinin ölçülmesi mümkün olmadığı gibi diğer değerlendirme kriterleri yönünden de bir soru sorulmak suretiyle yeterli kanaat edinilmesinin söz konusu olamayacağı hususları birlikte dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuki isabet bulunmamaktadır.Açıklanan nedenlerle, temyize konu ısrar kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum. KARŞI OYXX- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden, ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.