Danıştay 4. Daire, Hazine arazisinin fuzuli işgali nedeniyle istenen ecrimisil davasında Bölge İdare Mahkemesinin istinaf ve temyiz bozması sonrası yargılama usulü farklılıklarının değerlendirilmesi.
Özet: Bu hukuki evrak, bir şirketin hazineye ait araziyi konteyner depolama alanı olarak fuzulen işgal etmesi nedeniyle tahakkuk ettirilen ecrimisil bedeline ilişkin itirazı ve Bölge İdare Mahkemesinin ecrimisilin bir kısmını hukuka uygun bulup diğer kısmını haksız bularak her iki tarafın istinaf başvurularını reddeden kararının temyizine odaklanmakta; davacı şirketin işgali kendisinin yapmadığını ve bedelin fahiş olduğunu, davalı idarenin ise ecrimisil hesabının ve bilirkişi raporunun hatalı olduğunu iddia ettiği temyiz dilekçeleri ışığında, Danıştay, idari yargılama usulünde bölge idare mahkemelerinin istinaf ve bozma kararı üzerine yeniden karar verme süreçlerindeki farklı usul ve sonuçları detaylıca inceleyerek, tetkik hakiminin temyiz istemlerinin reddi yönündeki düşüncesini belirtmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ... Depolama Nakliyat Gıda Petrol İnşaat Taahhüt Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVALI) ... Valiliği (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Kocaeli ili, Derince ilçesi, ... Mahallesi mevkiinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı, 1.996,50 m²'si Hazineye ait 8.744,00 m² yüz ölçümlü taşınmazın Hazine hissesine isabet eden 1.996,50 m²'si üzerine depo/konteynır depolama alanı yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle █████/2017-█████/2021 tarihleri arasındaki dönem için 925.035,74-TL tutarında ecrimisil istenilmesine ilişkin düzenlenen ... tarih ve E-... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile buna karşı yapılan yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; Danıştay bozma kararı üzerine alınan ek bilirkişi raporu uyarınca, dava konusu işlemlerin 688.174,49-TL ecrimisil istenilmesinde hukuka aykırılık, fazladan tahakkuk ettirilen 236.861,25-TL ecrimisilde ise hukuka uygunluk bulunmadığından .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen nedenlerle davacı ve davalı idare istinaf başvurularının yukarıda belirtilen gerekçe ile reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Ecrimisile konu taşınmazda bulunan konteynerlerin dava dışı... isimli şahıs tarafından konulduğu, bu kişiden depo hizmeti alındığı, taşınmazın kendilerince fuzulen işgal edilmediği, ecrimisil bedelinin fahiş olduğu belirtilerek davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu ecrimisilin hesabının mevzuata uygun olarak yapıldığı, bilirkişi tarafından yapılan emsal araştırmasının ve ecrimisil hesabının hatalı olduğu, hatalı raporun hükme esas alınması sonucunda verilen temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.DAVACININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Taraflarca temyiz dilekçelerinde öne sürülen hususlar, temyize konu Kararın bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından taraflar temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir." hükmüne, 4. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir." hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanun'un "Temyizen verilen karar üzerine yapılacak işlem" başlıklı 50. maddesinin 2. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir." hükmüne, 3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, Danıştayca verilen bozma kararına uyabileceği gibi kararında ısrar da edebilir." kuralına yer verilmiştir. Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi tarafından yapılan inceleme neticesinde, ilk derece mahkemesi kararının hukuka uygun bulunması durumunda istinaf başvurusunun reddine, hukuka uygun bulunmaması halinde ise istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verileceğinin, bu halde işin esası hakkında Bölge İdare Mahkemesince karar verileceğinin, bu karara karşı temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ise ilgili merci tarafından dosyanın öncelikle inceleyerek ve varsa gerekli tahkik işlemleri tamamlanarak yeniden karar verileceğinin kurala bağlanmış olduğu görülmekte olup, Danıştayın temyiz incelemesi sonucunda verdiği bozma kararı üzerine bölge idare mahkemesinin vereceği kararlar ile istinaf aşamasında bölge idare mahkemesinin vereceği kararların farklı usullere ve sonuçlara bağlandığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesince, istinaf incelemesi neticesinde Mahkeme kararının hukuka uygun bulunmayarak istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak işin esası hakkında karar verilmesi halinde ilk derece Mahkemesi kararının hukuki varlığını kaybetmiş olması nedeniyle Danıştay'ın bozma kararına uyulması üzerine yeniden yapılan yargılamanın istinaf incelemesi niteliğinde olmadığı dikkate alındığında, hüküm mahkemesi sıfatıyla uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar vermesi gereken Bölge İdare Mahkemesince ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek istinaf başvurusunun reddi yolunda karar verilmesi usul ve hukuka uygun olmayacaktır. Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin kısmen iptali ve kısmen davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen İdare Dava Dairesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının onanmasına, iptale ilişkin kısmının bozulması üzerine, anılan Dairece, bozma kararına uyularak, dava konusu işlemin kısmen iptal, kısmen davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verildiği anlaşılmıştır.Bu durumda, yukarıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda, bozma kararına uyan İdare Dava Dairesince, uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar verilmesi gerekmekte olup, ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek, istinaf başvurusunun gerekçeli reddine dair temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz istemlerinin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY :Temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının, Danıştay Dördüncü Dairesinin █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı bozma kararı üzerine verildiği dikkate alındığında, söz konusu kararın, bozma kararındaki esaslar doğrultusunda verilip verilmediği hususu değerlendirilerek temyiz isteminin esası hakkında bir karar verilmesi gerektiği oyuyla Dairemiz katılmıyorum.