Danıştay 4. Dairenin İstanbuldaki ruhsatsız/projeye aykırı imalatlar sebebiyle Boğaziçi ve İmar Kanunu uyarınca kesilen idari para cezası ve yapı tatil tutanağına ilişkin hatalı yapı sınıfı tespiti itirazlarını değerlendiren temyiz kararı.
Özet: İstanbulda ruhsatsız ve projeye aykırı imalatlar nedeniyle düzenlenen yapı tatil tutanağı ile kesilen idari para cezasına ilişkin davada, ilk derece mahkemesi yapı tatil tutanağını hukuka uygun bulup para cezasını hesaplama hataları nedeniyle iptal etmiş; bölge idare mahkemesi ise yapı tatil tutanağını onamış, para cezasının belirli bir kısmını (ç bendi) arsa rayiç bedeli üzerinden doğru hesaplanmış bularak davacının istinaf başvurusunu reddetmiş olup, Danıştay davacının temyiz istemini reddederek bölge idare mahkemesi kararının davacı aleyhine olan kısımlarını usul ve hukuka uygun bulduğunu, davalı idarenin temyiz istemine ilişkin incelemenin ise devam ettiğini belirtmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : ████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ... VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... pafta, ... ada, ... ve ... sayılı parseller üzerinde yer alan... ve ... numaralı yapılarda ruhsat ve onaylı projeye aykırı imalatların tespitine yönelik 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca düzenlenmiş olan ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı ile anılan yapı tatil tutanağına dayanılarak davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca toplam 706.695,29-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Encümen Kararının ve bu işlemin bildirilmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyaya sunulan bilgi belgeler ve bilirkişi raporunun değerlendirilmesiyle dava konusu işlemlerden yapı tatil tutanağı yönünden, fiili durumla uyumlu olması nedeniyle hukuka aykırılık bulunmadığı; para cezası verilmesine ilişkin encümen kararı ile encümen kararının bildirilmesine ilişkin işlem yönünden, bilirkişi raporunda, davalı idare tarafından dava konusu yapı için 3. sınıf B grubu (konutlar asansörlü /kaloriferli) olarak belirlenen yapı sınıfının uygun olmadığı tespitinden hareketle dava konusu yapılar için belirlenen yapı grubunun hatalı olduğu ve söz konusu hatanın temel cezayı etkileyecek nitelikte bulunduğu, ayrıca ilave para cezalarının üç ayrı aykırılığa konu alan ile metrekare birim değeri hesaplaması yapılarak üç ayrı Hesaplama Raporu düzenlenmesinin belirsizlik içermesi nedeniyle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle yapı tatil tutanağı yönünden davanın reddine, para cezası verilmesine ilişkin encümen kararı ile encümen kararının bildirilmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; davacının istinaf başvurusunun reddine; davalı idarenin istinaf başvurusunun, Mahkeme kararının para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 2. fıkrasının (a) ve (c) bentlerine ilişkin kısımları ile bildirim işlemi kısmı yönünden reddine karar verilmiş, aynı fıkranın (ç) bendine ilişkin kısmı yönünden ise, dava konusu yapının yer aldığı ... ... Caddesine ait arsa rayiç bedeli olan 4.815,91-TL ile aykırılığa konu 141,14m2 alanın çarpımı ile bulunan 679.717,26-TL idari para cezasının doğru şekilde hesaplandığı ve yapı grubunun hatalı belirlenmesinin (ç) bendi kapsamında verilecek cezaya etkisi olmadığından bahisle hukuka uygun olduğu sonucuna varılarak, Mahkeme kararının bu kısmının kaldırılarak bu kısım yönünden de davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu yapılara ait yapı sınıf ve grubunun davalı idarece hatalı tespit edildiği, dava konusu encümen kararının tebliğine ilişkin itirazlarının incelenmeden hüküm kurulduğu, imara aykırı yapldığı iddia edilen açılır kapanır pergolenin yapı sınıfına dahil olmayıp ruhsat gerektirmediği, istinaf başvurularının karar kapsamında incelenmediği hususları ileri sürülerek İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu işlemlerin tamamının usul ve hukuka uygun tesis edildiği ileri sürülerek İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ..DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin reddi ile davalı idarenin temyiz isteminin kabulünün gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : Davacının temyiz istemi yönünden; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen kararın davacının temyiz istemine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davalının temyiz istemi yönünden; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde; yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için uygulanacak para cezalarının miktarları belirlenerek, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle arttırılacağı kurala bağlanmıştır. Yukarıda yer verilen hükümlerin değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen arttırım sebeplerinin varlığı halinde arttırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... pafta, ... ada, ... ve ... sayılı parseller üzerinde yer alan ... ve ... numaralı yapıların zemin kat seviyesinde ön cephesine bitişik kadastral boşlukta üzeri açılır kapanır pergole sistemli alan yapıldığının ve yapıların arka cephesinde tek katlı kapalı alan yapıldığının ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine, dava konusu encümen kararı ile 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacıya para cezası verildiği; para cezası belirlenirken, yapının sınıf ve grubunun III. Sınıf B grubu (lokanta, kafeterya ve yemekhane) olarak değerlendirilmesi suretiyle hesaplama yapıldığı görülmektedir. Uyuşmazlık konusu encümen kararında, ruhsatsız yapıldığı tespit edilen yapıların tamamının III. Sınıf B grubu yapı niteliğinde kabul edildiği, buna karşın İdare Mahkemesince yaptırılan keşif sonucunda düzenlenen ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise, tespite konu yapılardan pergole nitelikli olanının I. Sınıf A Grubu (Gölgelikler, çardaklar, geçici-kalıcı kullanımı olan yapılar vb) grubu yapı olarak, arka tarafta tespit edilen tek katlı kapalı alanın ise III. Sınıf A grubu (Konutlar, ticari amaçlı yapılar, 3 kata kadar, 3 kat dahil) yapı olarak değerlendirilmesi gerektiği yönünde görüş bildirildiği, anılan rapor hülme esas alınarak İdare Mahkemesince, davalı idare tarafından 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasında dikkate alınan yapı sınıf ve grubunun hatalı belirlendiği ve bu durumun para cezasının tamamının iptalini gerektirdiği gerekçesiyle para cezasına ilişkin kısım yönünden işlemin iptaline karar verilmiştir. İdare Dava Dairesince de Mahkeme kararının, para cezasının 3194 Sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına ve bu cezaya (c) bendi uyarınca artırım uygulanması kısmına yapılan istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.Dosyada bulunan bilgi ve belgelerle yapılara ait fotoğrafların incelenmesinden; tespite konu yapıların Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2021 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ'e göre, III. sınıf B grubu yapı (lokanta, kafeterya ve yemekhane) niteliğinde olan ana yapının devamı mahiyetinde olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durumda; uyuşmazlık konusu yapılar nedeniyle III. sınıf B grubu yapılar için öngörülen birim ceza miktarı esas alınmak suretiyle hesaplanan para cezasında hukuka aykırılık; temyize konu İdare Dava Dairesi kararının, dava konusu işlemlerden para cezası verilmesine ilişkin encümen kararının, 3194 Sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezasına ve bu cezaya (c) bendi uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağına, ... tarih ve ... sayılı Encümen Kararının 3194 Sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi kısmı ile ...tarih ve ... sayılı işleme ilişkin kısmının ONANMASINA,3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının... tarih ve ... sayılı Encümen Kararının 3194 Sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (c) bendine ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.