Danıştayın Boğaziçi ve İmar Kanunlarına aykırı yapılaşma nedeniyle düzenlenen yapı tatil tutanağı, yıkım ve idari para cezası kararlarının hukuka uygunluğunun temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, davacıların İstanbul Sarıyerdeki taşınmazlarında Boğaziçi Kanunu ve İmar Kanununa aykırı olarak gerçekleştirildiği tespit edilen ruhsatsız imalatlar nedeniyle haklarında düzenlenen yapı tatil tutanağı, yıkım kararı ve 505.171,10 TL tutarındaki para cezasına ilişkin belediye kararlarının iptali talebiyle açtığı idari davanın aşamalarını detaylandırmaktadır; ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, tespit edilen aykırılıkların usulüne uygun olduğunu, yıkım ve para cezasının kanunlara uygun bulunduğunu belirterek davayı ve istinaf başvurusunu reddetmiş, davacılar ise yapılan işlemlerin basit tadilat kapsamında olduğu ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla temyiz başvurusu yaparak Danıştayın incelemesine sunmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : ████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel üzerindeki yapıda imara aykırı imalatlarda bulunulduğunun tespitine ilişkin düzenlenmiş olan ... tarih ve ... sayılı 1 nolu yapı tatil tutanağının; tespit edilen imara aykırılıkların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13. maddesinin (d) bendi uyarınca yıkımına ilişkin .. tarih ve ... sayılı encümen kararının ve davacıya 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca toplam 505.171,10-TL para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı encümen kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyaya sunulan bilgi belge ve bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu işlemlerden,... tarihli ve ... sayılı yapı tatil tutanağı yönünden; yapı tatil tutanağında tespit edilen hususlar ile mevcut durumun aynı olduğu, tutanağın Kanunda belirtilen usullere uygun olarak düzenlendiğinden bahisle hukuka aykırılık bulunmadığı; yıkıma ilişkin .. tarih ve ... sayılı encümen kararı yönünden, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesinin (d) bendi ile yapı kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentilerin yıkımının düzenlendiğinden belirtilerek, yapı tatil tutanağında yer alan saptamaların gerçek durumla örtüştüğü, ruhsata aykırı olarak yapılan imalatların usulüne uygun yapı tatil tutanağı ile ortaya konulduğu, söz konusu imalatların ruhsat gerektirdiğinden bahisle hukuka aykırılık bulunmadığı; para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı encümen kararı yönünden, Mahkemelerince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda yapı tatil tutanağı ile tespit olunan hususların fiili duruma uygun olduğu, yapı gurubunun ve aykırılıktan etkilenen alanın yerinde olduğu sonucuna ulaşıldığının anlaşıldığı belrtilerek, temel para cezasının bu ölçüler üzerinden hesaplanması sonucu davacıya 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 5, 7 ve 8. bentleri uyarınca artırım uygulanması kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, aynı maddenin (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezası kısmında da, dava konusu encümen kararında, aykırılığa konu alan için verilen cezanın, ruhsatsız yapının bir ay içinde yıkılması ya da yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu cezanın tahsil edilmeyeceği açıklamasına yer verildiği, tespiti yapılan imalatların yıkıldığına ya da mevzuata uygun hale getirildiğine dair herhangi bir tespit ya da belgenin de dosyaya sunulmadığından bahisle hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Yapı tatil tutanağının usul ve hukuka uygun düzenlenmediği, yapı tatil tutanağında tespit edilen hususların basit tadilat izni kapsamında ruhsat gerektirmeyen faaliyetler olması nedeniyle bunlar hakkında yıkım ve para cezasına yönelik işlemler tesis edilemeyeceği, dayanak işlemin hukuka aykırı olması nedeniyle yıkım ve para cezası verilmesine ilişkin encümen kararlarının da hukuka uygun olmadığı, İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile temyize konu kararın temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : Temyize konu kararın, yapı tatil tutanağına, yıkıma ve para cezasının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi, (c) bendinin 5. ve 7. alt bentleri ile (ç) bendine ilişkin kısmına yönelik; Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Temyize konu kararın para cezasının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendine ilişkin kısmına yönelik; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinin birinci fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı, ikinci fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hüküm altına alınmış, ikinci fıkranın (c) alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, söz konusu (c) bendinin 8. alt bendinde; ruhsatsız olarak yapılmış ise cezanın %180'i oranında artırılarak hesaplanacağı, hüküm altına alınmıştır. Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi ile getirilen ceza artırımının, tamamen ruhsatsız olarak yapılmış yapılar için öngörüldüğü, ruhsatlı bir yapıda ruhsata aykırı ilave yapılmasının bu kapsamda değerlendirilmesinin maddenin sistematiğine uygun bir yorum olmayacağı sonucuna varılmaktadır. Uyuşmazlığın, İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... pafta, ... ada, ... sayılı parsel üzerindeki ... numaralı yapıda davalı idare elemanları tarafından yapılan denetimde "ekli krokide A ile B alanlarının yıkılarak çelik ile yenden yapıldığı, bodrum katta C ile gösterilen alanın çelik ile güçlendirildiğinin" tespit edilerek ... tarih ve ... sayılı 1 nolu yapı tatil tutanağı düzenlenmesiyle, anılan yapı tatil tutanağına dayanılarak tespit edilen aykırı imalatların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13. maddesinin (d) bendi uyarınca yıkımına ilişkin, davacıya da 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi, (c) bendinin 5.,7. ve 8. alt bentleri ile (ç) bendi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin encümen kararlarının alınmasından kaynaklandığı görülmektedir. Dosyanın incelenmesinden, davalı idarenin █████/2022 tarihli savunma dilekçesi ekinde sunduğu evrak arasında dava konusu yapıya ilişkin █████/1975 tarih ve ... sayılı "Yapı muayene ve kullanma izni raporu"nun yer aldığı, anılan belgenin içinde yapı ruhsat ve no.su kısmında "975/2-1" bilgisinin yer aldığı, dava konusu yapının hiç ruhsat almamış yapı mahiyetinde olmadığı anlaşılmaktadır, dolayısıyla yukarıda da belirtildiği üzere İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi ile getirilen ceza artırımı tamamen ruhsatsız olarak yapılmış yapılar için öngörüldüğünden, uyuşmazlıkta ise yapı ruhsatı bulunan binada yapılan ilave imalatlara ilişkin olarak para cezası verilmesi söz konusu olduğundan, binanın tamamının ruhsatsız olarak değerlendirilerek 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendine isabet eden artırımın uygulanmasına ilişkin kısmında hukuka uyarlılık bulunmamaktadır. Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının 'para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendine ilişkin kısmı'nda hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağına, yıkıma dair .. tarih ve ... sayılı encümen kararına ve para cezası verilmesine dair... tarih ve ... sayılı encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi, (c) bendinin 5. ve 7. alt bentleri ile (ç) bendine ilişkin kısımlarının ONANMASINA,3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının para cezası verilmesine dair... tarih ve ... sayılı encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendine ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.