Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin, miktar taahhütlü açık satış noktası sözleşmesinden doğan cezai şart ve katkı payı alacağı talebiyle açılan itirazın iptali davasında ticari faaliyetini fiili imkansızlık nedeniyle sonlandıran davalının savunmasını değerlendiren istinaf kararı.
Özet: Bir distribütörün, açık satış noktası sözleşmesiyle bira ürünleri satma ve belirli yükümlülükleri yerine getirme taahhüdünde bulunan davalı işletmecinin sözleşmeyi ihlal ederek işyerini kapatması ve TAPDK belgesini yenilememesi üzerine, ödenen 30.000 TL katkı payı ile kararlaştırılan 30.000 TL cezai şartın tahsili için başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali talepli davada; davalının işyerinin yıkılmasına dayandırdığı fiili imkansızlık savunması, sözleşme hükümlerinin açık olması ve davalının işyerini başka bir yere taşıma imkanı varken kapatmasının fiili imkansızlık olarak kabul edilemeyeceği gerekçesiyle ilk derece mahkemesince reddedilmiştir.
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ
T.C.A N K A R AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ22. H U K U K D A İ R E S İ ESAS NO : █████████ ( KABUL KALDIRMA)KARAR NO : ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2020ESAS-KARAR NO : ████████ E ████████ KDAVANIN KONUSU : İtirazın İptali KARAR TARİHİ : █████/2026YAZILDIĞI TARİH : █████/2026 Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜİDDİANIN ÖZETİ Davacı vekili, müvekkili, distribütör ve davalılar arasında █████/2013 tarihinden geçerli olmak üzere Açık Satış Noktası Sözleşmesi (Standart Sözleşme-Miktar Taahhütlü) bağıtlandığını, bu sözleşmenin 2. maddesine göre davalının "..." adresindeki ... unvanlı işyerinde, müvekkili şirketin yetkilendirdiği bayi veya distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini, tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı, 3. maddesine göre ise müvekkilinin pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 42.000 litre miktarındaki ürünü satmayı, sözleşmenin 10/c maddesine göre bira satışına ilişkin faaliyetleri kısmamayı, bira satışını azaltacak davranış ve eylem içine girmemeyi, sözleşmenin 10/c maddesine göre bira satışlarının süreklilik arz edecek şekilde yapılabilmesi için gerekli satış belgesi, ruhsat vs. gibi her türlü yasal zorunlulukları yerine getirmeyi, bunları güncellemek ve yenilemek için gerekli her türlü dikkat ve özeni her türlü mali külfeti de tarafına ait olacak şekilde yerine getirmeyi, sözleşmenin l0/o maddesine göre sözleşme konusu ürünleri TAPDK Toptan Satış Belgesi sahibi yetkili bölge distribütöründen almayı, kabul ve taahhüt etmiş olduğunu, müvekkilinin taraflar arasındaki sözleşmenin 12. maddesi gereğince davalı yana 30.000,00 TL katkı sağladığını, davalının, sözleşme devam etmesine ve yapılan tüm uyarılara rağmen 31.12.2015 tarihi itibariyle işi terk ederek/ticari faaliyetini sonlandırdığını, TAPDK belgesini yenilemediğini, yetkili bayi/distribütörden ürün almadığını, işyerinde bulundurmadığını, sözleşmeyi ihlal ettiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin Ankara 15. Noterliği aracılığı ile keşide edilen 06.02.2017 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşmenin feshedildiğini, sözleşmenin feshine davalının neden olduğundan, sözleşmenin 21. maddesi gereği 30.000,00 TL cezai şart ve 30.000,00 TL katkı tutarının ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 gün içerisinde ödenmesi, aksi halde yasal yollara başvurulacağını, kanundan ve sözleşmeden doğan başkaca bilcümle haklarının saklı kaldığının bildirilmiş olduğunu, ihtarnamenin semeresiz kalması üzerine, davalı aleyhine Ankara 9. İcra Müdürlüğü'nün █████████ E. sayılı dosyası ile davalı aleyhine icra takibi yaptığını, davalının haksız itirazı ile takibin durduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına ve müvekkili lehine icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.SAVUNMANIN ÖZETİ Davalı, davacı yana gönderilen işyerine ait kira sözleşmesinin sona erdiğini ve kiracısı olduğu meskenin yıkıldığını, tarafından halen bu dükkanın işletmesinin beklenemeyeceğini, gerek hukuki gerekse fiili bir imkansızlığın söz konusu olduğunu, bu durumun kendisinden kaynaklanmayan sebeplerden dolayı meydana geldiğini bildirerek davanın reddini istemiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİMahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, █████/2013 başlangıç tarihli sözleşme kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde, taraflar arasında miktar taahhütlü açık satış noktası sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşme uyarınca davacı şirketin davalıya 30.000,00 TL katkı payı ödediği, tarafların sözleşme kapsamında 30.000,00 TL cezai şart kararlaştırdıkları, davalının savunmalarında kiracı olarak bulunduğu binanın yıkılarak yeniden inşaat yapımına başlandığını, fiili imkansızlık nedeniyle kira sözleşmesinin sona erdiğini, bu nedenle iş yerini çalıştıramadığını, kapatmak zorunda kaldığını, taahhüt ettiği tutarda satış yapamadığını savunduğu anlaşılmış ise de taraflar arasında düzenlenen sözleşme hükümlerinin açık olduğu, sözleşmenin 21. maddesi kapsamında davalı işleticinin işletmesini çalıştırma yükümlülüğü altında bulunduğu, kiracı olarak bulunduğu iş yerinin yer aldığı iş hanının yıkıldığı sabit olmakla birlikte davalının iş yerini davacı taraf ile görüşmek suretiyle bir başka yere taşıma, bir başka yeri kiralama imkanı var iken işletmesini kapatmasının fiili imkansızlık olarak değerlendirilemeyeceği, davalının sözleşmedeki yükümlülüklerine aykırı davrandığı, bu nedenle takibe itirazının yerine olmadığı kanaatine varıldığından davacı tarafça ödenen katkı payı tutarı ile cezai şart miktarında ve işlemiş faiz ile masraflardan bilirkişi raporu doğrultusunda sorumlu olması gerektiği belirtilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.İSTİNAF SEBEPLERİİstinaf eden- davacı vekili tarafından;Mahkemece katkı tutarına ilişkin faiz hesaplamasının ihtarname sonrası temerrüt faizi esas alınarak yapıldığı, taraflar arasındaki sözleşme hükmü uyarınca katkı bedelinin verildiği tarihten itibaren müvekkilinin faiz alacağına hak kazanacağı bildirilerek başvurulmuştur.UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLARUyuşmazlık, bayilik sözleşmesine dayalı cezai şart ve katkı bedeli talebinin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDava, bayilik sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart alacağı ile katkı payı alacağının tahsili amacıyla girişilen icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.Somut olayda, taraflar taraflar arasında █████/2013 tarihli "Açık Satış Noktası Sözleşmesi" imzalandığı, sözleşme ile belirlenen süre dolmadan davalı şirketin ticari faaliyetine son verdiği konusunda ihtilaf bulunmayıp, ihtilafın, ticari faaliyetin sona erme sebebi, davacının cezai şart, yine davacının nakit/nakit bazlı katkı tutarı alacağının olup olmadığı, var ise miktarı ve bu suretle takip tarihi itibari ile davacının alacak miktarı noktasında toplanmıştır.Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 21. maddesi uyarınca sözleşmenin feshine sebebiyet verilmesi halinde “…almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile kredi ve diğer her türlü sabit yatırım harcamalarının tümü ile kendisine uygulanan ıskonto tutarlarını verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere…..ödemeyi kabul ve taahhüt eder” şeklinde alınmış olan nakit mali katkıların verildiği tarihten itibaren işleyecek faizi ile iadesinin kararlaştırılmış olduğu, davacının da dava dilekçesinde mali katkıların verildiği tarihten itibaren işleyecek faizi ile tahsilini talep ettiği anlaşılmaktadır. Dosya kapsamında davacı yanca davalıya yapılan katkı bedeli ödemelerine ilişkin fili ödeme tarihi tespit edilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu biçimde yanılgılı değerlendirme ile fili ödeme tarihinden itibaren katkı bedeline karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi de hatalı olmuştur.Mahkemece ihtarname ve delil tespiti giderleri yönünden; HMK'nın 323. maddesine göre, ihtarname masrafları yargılama giderlerine dahil olup, HMK'nın 326/2. maddesinde davada iki taraftan her birinin kısmen haklı çıkması durumunda yargılama giderlerinin tarafların haklılık oranına göre paylaştırılacağı düzenlendiğinden ihtarname ve delil tespiti masrafının yargılama giderlerine katılarak haklılık oranına göre taraflara paylaştırılması gerekirken, yargılama giderlerine katılmayarak ayrı bir alacak kalemi adı altında asıl alacak toplamına dahil edilerek hüküm altına alınması usul ve yasaya aykırı olmuş ise de davalı yanca hüküm istinaf edilmediğinden bu husus eleştirilmek ile yetinilmiştir. Açıklanan nedenlerle; dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen isti-naf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esas-lı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davacının diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmeden davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kal-dırılmasına ve dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Esas, ████████ Karar ve █████/2020 tarihli kararının KALDIRILMASINA,2-HMK.'nin 353/1-a-6. maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde davacıya İADESİNE,4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,5-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına, HMK'nin 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu █████/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi. Başkan... e-imzalıdır Üye...e-imzalıdır Üye... e-imzalıdır Katip...e-imzalıdır NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."