Danıştay Dördüncü Dairenin Samsun Bafradaki arazi toplulaştırmasının iptali istemiyle ilgili, parsellerin verimlilik, kullanım ve derecelendirme hataları iddialarının temyizen incelenmesi kararı.
Özet: Samsun Bafrada gerçekleştirilen arazi toplulaştırma projesinin iptali istemiyle açılan davada, davacının parsellerinin hatalı derecelendirildiği, değer kaybına uğradığı ve Hazineye ait bir parselde hukuki menfaat yokluğu nedeniyle ehliyet yönünden davanın reddedildiği iddiaları üzerine, ilk derece ve istinaf mahkemelerinin toplulaştırma işlemini büyük ölçüde hukuka uygun bulan kararlarının temyizi incelenmiş; Danıştay, davacının belirli bir parsele ilişkin temyiz itirazlarını kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görmeyerek reddetmiş ve diğer parseller hakkındaki temyiz istemini değerlendirmeye alarak ilgili kanun maddelerini incelemeye başlamıştır.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Müdürlügü (E-Tebligat)VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...nın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: █████/2001 tarih ve █████████ sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Samsun Bafra Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Samsun ili, Bafra ilçesi, ... Köyü'nde yer alan ... ada ...,...,,..., ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemin, toprak derecelendirmelerinin ve sınıflandırmalarının; arazinin varlığı, toprağın özelliği, yerleşim yerine ve yola olan uzaklığı gibi hususlar gözetilerek yapıldığı, parsellerin indeks değerleri bakımından dengenin gözetildiği, uygulama etaplarında askı ilanlarının yapılarak çiftçilerin bilgilendirildiği, toplulaştırma nedeniyle Kamu Ortak Kullanım Payı olarak %10'a kadar katılım payı kesilebileceğinden proje kapsamında kesilen %2.9309 katılım payı oranının kanun ve yönetmeliklerce uygun olduğu, eski ... ada ..., ... ve ... parsellerin ve uygulama sonrası tahsis edilen ... ada, ..., ... ve ... parsel nolu taşınmazların verimlilik, toprak özellikleri, yerleşim yeri ve sulama alanına uzaklıkları hususlarında denk oldukları, dava konusu işlemde bahse konu parseller yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı, dava konusu ... ada ... parsel sayılı taşınmazın ise mülkiyetinin Hazineye ait olduğu, davacının anılan taşınmaz bakımından hukuken korunabilir meşru bir menfaatinin bulunmadığı anlaşıldığından, bu parsel yönüyle davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen reddine, kısmen ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ecrimisil ödenmek suretiyle kiralanan, emek ve para sarf edilerek ihya edilen ... ada ... parsel sayılı taşınmazın yüz ölçümünün azaldığı ve daha az değerli bir parsele taşındığı, bu parsel yönünden hiçbir değerlendirme yapılmadığı, ... ada ... parselin 10 metre genişliğinde, kullanımı ve sulaması imkansız bir parsel olduğu, ... ada ..., ... ve ... nolu parsellerin su tahliyesi için sınırlarına kazılan hendeklerin, parsellerin yerinin değiştirilmiş olması nedeniyle işlevsiz hale geldiği, yeni parsellerde dinamo sisteminin kurulması için yeniden masraf yapılmak durumunda kalacağı, parsellerin derecelendirmesinin hatalı olduğu, bu yönden bilirkişi raporunda herhangi bir değerlendirme yapılmadığı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :Davacının, Samsun ili, Bafra ilçesi, ... Köyü'nde yer alan ... ada, ... parsele ilişkin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü temyiz nedenleri, kararın buna ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.Davacının, Samsun ili, Bafra ilçesi, ... Köyü'nde yer alan ... ada ..., ... ve ... nolu parsellere ilişkin kısmına yönelik temyiz istemine gelince;3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 2021 yılında çıkarılan "Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Teknik Talimatı"nın 8.5.1. Maddesi "Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümünün 16. Maddesinde; ideal parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında makinalı tarıma uygun olacak şekilde dikdörtgen olmasına ve en boy oranının 1/3 ila 1/7 arasında olmasına ve yola cephesinin en az 25 metre olmasına dikkat edilmesi gerektiği düzenlenmektedir. 9.2. maddesi; "Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri" başlıklı bölümde ise; "Arazi toplulaştırma projesinin araziye uygulanmasında, verimin artması, sulama randımanı ve sulama oranının yükseltilmesi, tarımsal arazilerin korunması ve değer kazanması için; tarla içi yollar, drenaj kanalları, sulama inşaatları, tarla için kapalı drenaj tesisleri, anların kaldırılması, sazlık, söğüt, çalı, azmak, ağaç vb. Sökülmesi, kazı dolgu yapılması, arazi tesviyesi ve ıslahı gibi tarla içi geliştirme hizmetleri DSİ veya proje idaresince yapılır veya yaptırılır....Arazi toplulaştırma çalışmaları yapılan alanlarda ihtiyaç duyulması durumda; arazi tesviyesi (anların kaldırılması, eski sulama ve drenaj kanallarının kapatılması gibi), tarla içi açık, kapalı drenaj şebekesi, toprak ıslah çalışmaları, taşkın önleme ve toprak muhafazası gibi çalışmalar toplulaştırma projesi kapsamında DSİ esaslarına göre yapılır. Zorunlu hallerde, sabit tesis olarak tespit edilen ağaçlardan taşınabilecek olanları taşınarak yer değişikliğine gidilebilir" hükmünü ihtiva etmektedir.Dosyanın incelenmesinden; davacının ... ada, ..., ... ve ... nolu parsellerin maliki olduğu, toplulaştırma işlemleri neticesinde ... ada, ..., ... ve ... parselin eski parsellerinin yerinin bir miktar kaydırılarak planlandığı ve davacı adına tahsis edildiği, davacıya tahsis edilen taşınmazların verimlilik, toprak özellikleri, yerleşim yeri ve sulama alanına uzaklıkları hususlarında denk oldukları yönünde düzenlenen bilirkişi raporunun dosyaya sunulduğu, davacının rapora itirazında, daha önce de toplulaştırma işlemi görmüş olan ... ada, ..., ... ve ... parselin sınırlarına su tahliyesini teminen hendekler kazıldığı ve pompa yerleştirildiği, parsellerin yerinin kaydırılması nedeniyle eski hendeklerin kapatılıp yenilerinin açılmasının gerekeceği, bunun da davacıyı zarara uğratacağı ayrıca ... ada, ... parselin en/boy oranı yönünden ekim ve biçime uygun olmadığı yönünde iddialarının yer aldığı, söz konusu itirazlar yönünden herhangi bir değerlendirme yapılmadan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.Arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri bütün halinde tek bir proje olup, toplulaştırmada esas amaç tarımsal verimin artması, tarımsal arazilerin korunması ve değer kazanmasıdır. Arazi toplulaştırma işlemlerinde sınır kaymaları mümkün ve zaman zaman zaruri olmakla beraber kaymalar nedeniyle meydana gelecek olumsuz durumların da mümkünse idare tarafından bertaraf edilmesi gerektiği muhakkaktır. Dava konusu olayda davacı sınır kayması nedeniyle eski haline göre daha dezavantajlı bir duruma geldiğini, yeni parsellerin sınırlarına yeniden hendek kazılması gerektiğini, fazla suyun drenajı için toplulaştırma işleminden önceki parselleri için emek, zaman ve para sarf ettiği, parsellerin yerinin kayması nedeniyle aynı işlemleri yeniden yapmak durumunda kalacağını iddia etmektedir.Bu durumda, eski tarla sınırlarında drenaj sistemi olup olmadığı, böyle bir sistem varsa sistemin davacı tarafından mı yoksa davalı idare tarafından mı tesis edildiği, kaymalar sonucu oluşan yeni parsellerde drenaj sisteminin tarla içi geliştirme hizmetleri kapsamında yeniden tesis edilip edilmediği veya bu yönde geleceğe dönük bir proje olup olmadığı hususu açıklığa kavuştuktan sonra, davacının ... ada, ... parselin en/boy oranı hakkındaki itirazları da dikkate alınarak esas hakkında karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle temyize konu kararın ... ada, ..., ... ve ... parsellere ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Samsun ili, Bafra ilçesi, ... Köyü'nde yer alan ... ada ... parsele ilişkin kısmının oy birliğiyle ONANMASINA,3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının ... ada ..., ... ve ... parsellere ilişkin kısmının üye ...'ın karşı oyu ve oy çokluğuyla BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.(X) KARŞI OY : Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar Bölge İdare Mahkemesi kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında, kararın ... ada, ...,..., ve ... parsellere ilişkin kısmı yönünden bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın bu kısmının da onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.