Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin, icra takibine konu edilen çekin bedelsizliğinin tespiti istemli menfi tespit davasında verilen ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf kararı.
Özet: Davacı, 30.01.2020 tarihli 80.000 TLlik bir çekten dolayı borcu bulunmadığını iddia ederek, bu çekin ilk olarak bir davalıya verildiğini, daha sonra başka bir çek ile değiştirilmek üzere anlaşıldığını ve yeni çekin ödenmesine rağmen eski çekin iade edilmeyip diğer davalı tarafından icraya konulduğunu belirterek menfi tespit davası açmış; ilk derece mahkemesi, davalılardan biri hakkında pasif husumet yokluğu, diğeri hakkında ise davacının borçsuzluğunu yazılı delillerle ispat edemediği gerekçesiyle davayı reddetmiş, davacı ise kararın eksik inceleme, delillerin hatalı değerlendirilmesi, davalıların kötü niyetli olduğu ve bilirkişi raporuyla çekin haksız elde tutulduğunun tespit edildiği iddialarıyla istinaf yoluna başvurmuştur.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ████████ - ████████

T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO : ████████ ( KABUL KALDIRMA)
KARAR NO : ████████
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : █████/2023
ESAS-KARAR NO : ████████ E ████████ K
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit
KARAR TARİHİ : █████/2026
YAZILDIĞI TARİH : █████/2026
Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
İDDİANIN ÖZETİ
Davacı vekili, davalı ... A.Ş. tarafından müvekkili hakkında 30.01.2020 keşide tarihli 80.000,00 TL bedelli çek dayanak yapılarak Ankara 8. İcra Müdürlüğü'nün █████████ E. sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatıldığını, takip konusu edilen çek nedeniyle müvekkilinin davalılara herhangi bir borcu bulunmadığını, davalı ... A.Ş. tarafından icra takibine konu edilen çekin müvekkili tarafından diğer davalı ...San. A.Ş.'ye 25.11.2019 tarihinde teslim edildiğini, ...A.Ş.'ye teslim edilen takip konusu çekin, 80.000,00 TL bedelli başka bir çek ile değiştirilmesi için müvekkili ile ...A.Ş. arasında anlaşma sağlandığını, müvekkilinin anlaşma sonucunda dava dışı İnelsan A.Ş. tarafından keşide edilen 30.04.2020 keşide tarihli 80.000,00 TL bedelli çeki davalılardan ...A.Ş.'ye teslim ettiğini, ancak ...A.Ş.’nin değiştirilmesine karar verilen takibe konu çeki diğer davalı ... A.Ş.'ye teslim ettiğini, yeni verilen 30.04.2020 tarihli çeki ... A.Ş.’ye teslim ettiğinde, ... A.Ş.'den iade alarak müvekkilline teslim edebileceğini söylediğini, müvekkilinin bu konuda davalı tarafa güvenerek çeki teslim etmesini beklediğini, geçen zaman içerisinde tüm dünyayı etkisi altına alan Corona Virüs salgını ortaya çıktığını, her işletmede olduğu gibi asgari düzeyde işlerini devam ettiren müvekkilinin bu süreçte çeki iade almayı ihmal ettiğini, 30.04.2020 keşide tarihli 80.000,00 TL bedelli çekin ise bankaya ibraz edildiğinde tahsil edildiğini belirterek müvekkilinin davalılardan ...A.Ş.’ye verilen 30.01.2020 keşide tarihli 80.000,00 TL bedelli ... çekten dolayı borcu olmadığının tespitine, davalılar aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Davalı ... A.Ş. vekili, davacı iddialarının asılsız ve hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafın tüm itirazlarını kambiyo senedine eşdeğer yazılı belge ile ispat zorunluluğunun bulunduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.
Diğer davalı ...San.A.Ş.'nin cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, █████/2020 keşide tarihli 80.000,00 TL bedelli çekin hamili ve cirantaları arasında davalı ...A.Ş.’nin yer almadığı, davacı tarafça, 30.04.2020 keşide tarihli hamili ...A.Ş. olan çekin dava konusu çek yerine verildiği ve bedelinin ödendiği ileri sürülmüş ise de dava konusu takip ve çekte ...A.Ş. alacaklı olarak yer almadığından menfi tespit isteminde anılan davalı yönünden pasif husumet bulunmadığı, diğer davalı hamil ... A.Ş. yönünden ise davacı tarafından sunulan kanıtların diğer davalı şirkete yapılan ödemeye ilişkin olduğu, davalı çek hamili ... A.Ş. şirketi aleyhine sonuç doğuracak yazılı kanıt niteliğinde olmadığı, davacı yanın bu davalıya karşı borçlu olmadığını ispat edemediği belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf eden-davacı vekili tarafından;
Mahkemece eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile karar verildiği, davalılardan ...A.Ş.’ye dava konusu çekin teslim makbuzu ile verildiği, daha sonra yine teslim makbuzu ile değişim hususunun tutanak altına alındığı, değiştirilen çek bedelinin ödendiği, her ne kadar dava konusu çek silsilesi içerisinde yer almasa dahi dosya kapsamına sunulan teslime dair tutanakların incelenmesinden ...A.Ş. ile ilişkinin ve bu çek nedeniyle borçlu olunmadığının ispat edildiği, bu davalıya karşı açılan davanın pasif husumet nedeniyle reddi kararının doğru olmadığı, davalıların birlikte hareket ederek dava konusu çekin bedelsiz olduğu halde icra takibine konu edildiği, davalı ... A.Ş. kayıtlarında dava konusu çeke ilişkin iade kaydının bulunduğu, davalıların iyiniyetli olmadıkları, dava konusu çeki davalı ... A.Ş.’nin elinde bulundurmasını gerektirecek herhangi bir durumun bulunmadığı hususunun bilirkişi raporu ile tespit edildiği bildirilerek başvurulmuştur.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Uyuşmazlık takibe dayanak çek nedeniyle davacı yanın davalılara borçlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, bedelsizlik iddiasına dayalı menfi tespit davasıdır.
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
Davacı yanca dava konusu çekin davalı ...A.Ş.’ye █████/2019 tarihli tutanak ile teslim edildiği, sonrasında beyaz ciro ile diğer davalıya devredildiği ve davalı kayılarında ...A.Ş. muavin dökümünde yer aldığı, sonrasında █████/2020 tarihli çekin dava konusu çek ile değişimi için davalı ...A.Ş.’ye █████/2020 tarihli tutanak ile teslim edildiği, tutanakta dava konusu çekin iade edileceği hususunun ifade edildiği, değişim yapılan █████/2020 tarihli çekin ödendiği ve iade edilmesi gereken bedelsiz olan çekin davalılar tarafından bedelsiz olduğu bilindiği halde davalı ... A.Ş. tarafından icra takibine konu edildiği gerekçesiyle iş bu dava açılmış olup, davalı ... A.Ş. tarafından davacı iddialarının yazılı belgeler ile ispat edilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddi talep edilmiş, diğer davalı davaya cevap vermemiştir.
Ankara 8. İcra Müdürlüğü’nün █████████ Esas sayılı dosyasının incelenmesinden; davalı ... İnş.San. ve Tic. A.Ş. tarafından davalı ... ve davalı ...Sanayi Ticaret A.Ş. aleyhine dava konusu çeke dayalı kambiyo senetlerine özgü takip yoluyla takip yapıldığı anlaşılmıştır.
Takibe dayanak çek fotokopisinin incelenmesinden, 30.01.2020 keşide tarihli 80.000,00 TL bedelli çekin keşidecisi ..., lehdarı ve 1. ciranta davacı ... ..A.Ş, 2. ciranta davalı ... ...A.Ş, 3. ciranta ... Ltd. Şti. tarafından █████/2020 tarihinde ibraz edildiği ve karşılıksız kaşesinin vurulduğu, ibraz eden 3. ciranta kaşesinin iptal edildiği ve çekin hamilinin davalı ... A.Ş. olduğu anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında fotokopisi bulunan ... isim ve imzalı tutanak başlıklı belgenin incelenmesinden, dava konusu çekin █████/2019 tarihinde davalı ...A.Ş. adına teslim alındığı anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında fotokopisi bulunan █████/2020 tarihli tutanak başlıklı ... isim ve imzası bulunan belgenin incelenmesinden, dava konusu çekin iade edilmek üzere dava dışı İnelsan tarafından keşide edilen █████/2020 tarihli ... numaralı 80.000,00 TL bedelli çekin ...A.Ş. adına teslim alındığı anlaşılmıştır.
█████/2020 keşide tarihli 80.000,00 TL bedelli çek fotokopisinin incelenmesinden, keşidecisinin dava dışı ... A.Ş. lehdarın ve 1. cirantanın davacı olduğu, sırası ile ...A.Ş., ... A.Ş., ... Ltd. Şti., ... TAŞ kaşelerinin bulunduğu, dosya kapsamında bulunan ödeme evraklarından çekin keşidecisi tarafından ödendiği, ancak kime ödendiği hususunun ise belirgin olmadığı anlaşılmıştır.
Mahkemece davalı ...A.Ş.’nin ticari defter ve belgelerini sunması için mahal mahkemesine talimat yazılmaksızın tebligat yapıldığı ve davalı ...A.Ş.’nin ticari kayıtlarının incelenmediği anlaşılmıştır.
Yine yukarıda bahsi geçen █████/2019 ve █████/2020 tarihli tutanaklarda isim ve imzası bulunan davacı yanca da tutanak mümzisi olarak tanık olarak dinlenmesi talep edilen ...’in kim olduğu, davalı şirket ile ilişkisi, imzanın kendisine ait olup olmadığı hususlarının araştırılmadığı anlaşılmıştır.
Davalı ... A.Ş. kayıtlarının incelenmesi sonucunda hazırlanan █████/2022 tarihli bilirkişi raporunda dava konusu çekin █████/2020 tarihli kayıt ile diğer davalı ...A.Ş.’ye iadesine dair aleyhe kaydın olduğu, her ne kadar █████/2020 tarihli ... numaralı 80.000,00 TL bedelli çekin davalı ... A.Ş. kayıtlarında yer almasa dahi çek ciro silsilesi incelendiğinde, ciro silsilesi içerisinde yer aldığı anlaşılmıştır.
Mahkemece öncelikle davalı ...A.Ş.’nin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için mahal mahkemesine talimat yazılarak defter ibrazı için tebligat yapılması ve ticari kayıtlarının ibrazı halinde incelemesinin yapılması, dosya kapsamına davacı yanca fotokopileri sunulan ...’in davalı ...A.Ş. ile ilişkisi de tespit edilerek gerektiğinde tutanak imzacısı olması nedeniyle tanık olarak dinlenmesinden sonra dava konusu çek ve değişime konu çeklerin ciro silsileleri, beyaz ciro hususu, taraflara ait ticari kayıtlar bir bütün halinde değerlendirilerek dava konusu çekin bedelsiz olup olmadığı değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru değildir.
Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
Ankara 7.Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Esas, ████████ Karar ve █████/2023 tarihli kararının KALDIRILMASINA,
2-HMK.'nin 353/1-a-6.maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde davacıya İADESİNE,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
HMK'nin 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu █████/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."

Tamamını görebilmek için üye olmanız gerekli :/ Tamamını görebilmek için üye ol!
Üye olmak için tıkla!