Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi, Yapı Kredi Bankasının rızası dışında elden çıktığı iddia edilen senetlerin istirdadı davasında, icra takipleri ve ödemelerin durdurulması için talep edilen ihtiyati tedbirin reddine ilişkin ilk derece mahkemesi kararının istinafını değerlendirdi.
Özet: Davacı banka, rıza dışı elinden çıkan senetlerin iadesi (istirdat) talebiyle açtığı davada, senetlere dayalı icra takiplerinin durdurulması ve dosyaya yapılacak ödemelerin davalıya yapılmaması yönündeki ihtiyati tedbir talebinin ilk derece mahkemesince reddedilmesi üzerine istinaf yoluna başvurmuştur; banka, yerel mahkemenin davayı menfi tespit davası olarak yanlış nitelendirdiğini, oysa hukuki niteliği gereği kıymetli evrakın mülkiyetini talep eden bir istirdat davası olduğunu ve telafisi güç zararların önüne geçmek için ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini ileri sürmektedir.
T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ████████ - █████████
T.C.SAKARYABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : ████████ KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN :... (...)ÜYE :... (...)ÜYE :... (...)KATİP :... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ :SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ :█████/2026 tarihli ara kararNUMARASI :███████ Esas (derdest dosya)DAVACI :YAPI VE KREDİ BANKASI ANONİM ŞİRKETİ - ...VEKİLİ :Av. ...DAVALI :TARSA MEDYA KUYUMCULUK TEKSTİL AYAKKABI VE OTOMOTİV SANAYİ DIŞ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - ...DAVA :Ticari Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan Davalar (İstirdat)DAVA TARİHİ :█████/2026TALEP :İhtiyati Tedbir TALEP TARİHİ :█████/2026KARAR TARİHİ :█████/2026KR. YAZIM TARİHİ :█████/2026 İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; takibin keşidecisi ... olan 25.07.2025 tarihli 70.000,00-TL bedelli ... nolu senedin davalı firma tarafından Bursa 4 Genel İcra Dairesinin ██████████ E. sayılı dosyası ile, keşidecisi ... olan 31.07.2025 tarihli 41.000,00-TL bedelli ... nolu senedin davalı firma tarafından Bursa 1 Genel İcra Dairesinin ██████████ E. sayılı dosyası ile keşidesi ... olan 30.07.2025 tarihli 12.500,00-TL bedelli ... nolu senedin ise dava firma tarafından Bursa 1 Genel İcra Dairesinin ██████████ E. sayılı dosyası ile icra takibine konu edildiği gözetilerek 3 adet senet yönünden tedbir kararı verilerek senetlerin dayanak yapıldığı takiplerin ihtiyaten durdurulmasına ve dosyaya yapılacak ödemelerin davalı/takip alacaklısına ödenmemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:İlk derece mahkemesince; "... Davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebininREDDİNE ..." şeklinde hüküm kurulmuştur.İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin, davanın hukuki nitelendirmesinde hataya düştüğünü; "İstirdat" davasını, "Menfi Tespit" davası kuralları (İİK 72) ile karıştırdığını, yerel mahkemenin ret gerekçesinde dayandığı İİK 72/3 maddesinin, borçlunun açtığı menfi tespit davalarını düzenlediğini, oysa huzurdaki davanın, 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi uyarınca açılmış, kıymetli evrakın rıza dışı elden çıkması nedeniyle iadesine (istirdatına) ilişkin olduğunu, istirdat davalarında, davacının, senedin bedelinden ziyade senedin mülkiyetini ve zilyetliğini talep etmekte olduğunu, dolayısıyla uyuşmazlığın konusunun, senedin kendisi olduğunu, HMK'nın 389. maddesi uyarınca, uyuşmazlık konusu olan mal veya hak üzerinde tedbir kararı verilebileceğini, davacı bankanın icra dosyasında "borçlu" sıfatıyla yer almamasının, o dosyadaki takibe konu senedin gerçek hak sahibi olduğu gerçeğini değiştirmeyeceğini, takip konusu senetlerin bedelinin, haksız iktisap etmiş olan davalıya ödenmesi halinde, davacı bankanın telafisi imkansız şekilde zarara uğrayacağını belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur. DELİLLER:Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2026 tarih, ███████ Esas sayılı ara kararı ve tüm dosya kapsamı.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, TTK'nın 792. maddesi gereğince çek istirdatı talebine ilişkindir.Talep; ihtiyati tedbir istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince, derdest dava dosyasında icra takibinin durdurulmasına ilişkin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş; bu ara karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dosya kapsamından, keşidecisi ... olan 25.07.2025 tarihli 70.000,00-TL bedelli ... nolu senedin davalı firma tarafından Bursa 4. Genel İcra Dairesinin ██████████ E. sayılı dosyası ile keşidecisi ... olan 31.07.2025 tarihli 41.000,00-TL bedelli .... nolu senedin davalı firma tarafından Bursa 1. Genel İcra Dairesinin ██████████ E. sayılı dosyası ile keşidesi ... olan 30.07.2025 tarihli 12.500,00-TL bedelli ... nolu senedin ise dava firma tarafından Bursa 1. Genel İcra Dairesinin ██████████ E. sayılı dosyası ile icra takibine konu edildiği gözetilerek 3 adet senet yönünden tedbir kararı verilerek senetlerin dayanak yapıldığı takiplerin ihtiyaten durdurulmasını ve dosyaya yapılacak ödemelerin davalı takip alacaklısına ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir talebinde bulunmuş olduğu anlaşılmıştır.TTK'nın 792. maddesi; “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” hükmünü haiz olup anılan kanuni düzenleme bağlamında iyi niyetli hamilin hak sahibi olmayan kimselerden elde ettiği kazanımlar korunmaktadır. Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şeklî anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Aksi takdirde TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalır. Bu davada, davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.Aynı Kanunun 790. maddesinde ise "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve bir birine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir beyaz ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır.TTK'nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hâmil korunur. Bu tür davalarda, yukarıda da belirtildiği gibi çekin önceki hâmilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hâmil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delille kanıtlanabilir (Yargıtay HGK'nın █████/2021, E. ███████-159, K. ████████ tarih ve sayılı kararı).Somut olayda; bu bilgilere göre davacı, dava konusu edilen çekin hamili iken rızası dışında elinden çıktığını ve davalının çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlamakla yükümlüdür. Her ne kadar davacı bankaya dava konusu çekler dava dışı Tabur Mavi Ecza Deposu San. ve Tic. Ltd. Şti ve Fi Petfood Veteriner Ürünleri A.Ş tarafından senet tevdi bordrosu ile verilmiş ise de yargılamanın geldiği aşama itibariyle hamilin çekin iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğuna ilişkin yaklaşık ispatın gerçekleşmediği kanaatine varılmıştır. Ancak Mahkemece yukarıdaki gerekçe uyarınca ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesi gerekirken İİK'nın 72. maddesi çerçevesinde değerlendirme yapılarak ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesi isabetli olmadığından gerekçesi düzeltilmek suretiyle yeniden hüküm kurulmasına karar vermek gerekmiştir.Mahkemece, ara karar başlığında; davacı ile vekilinin adreslerinin yazılmamış olması, 6100 sayılı HMK'nın 391/2-a maddesine aykırı olmakla birlikte sonuca etkili olmadığından, kaldırma nedeni yapılmamış ve bu hususa eleştiri getirilmekle yetinilmiştir.Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle esastan reddine, kamu düzeni nedeniyle yerel mahkemenin kararının kaldırılmasına dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir hususta bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.H Ü K Ü M: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere ;1-Davalının ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle ESASTAN REDDİNE,2-Kamu düzeni yönünden Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2026 tarih, ███████ Esas sayılı ara kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince, KALDIRILMASINA,YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,a)Davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin REDDİNE,2-İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;a)İstinaf kanun yoluna başvuru harcının hazineye irat kaydına,b)Alınması gereken harç peşin alındığından, yeniden harç alınmasına yer olmadığına,c)İstinaf eden tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların ilk derece mahkemesince kurulacak esas hükümle birlikte değerlendirilmesine,ç)İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,d)İstinaf edenin yatırdığı istinaf gider avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,e)Kararın, 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,İlişkin; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.█████/2026 Başkan ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdırKatip ... e-imzalıdır * Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*