ankara 13. asliye ticaret mahkemesinin, ticari hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında, alt yüklenici işlerinin süresi, eksikliği, kusuru ve hakediş ödemeleri üzerine yapılan bilirkişi incelemelerini değerlendiren gerekçeli kararı.

Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin, ticari hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında, alt yüklenici işlerinin süresi, eksikliği, kusuru ve hakediş ödemeleri üzerine yapılan bilirkişi incelemelerini değerlendiren gerekçeli kararı.

Özet: Bu hukuki evrak, davacının 2020 tarihli alt yüklenici sözleşmesi kapsamında gerçekleştirdiği işlerin bedelini alamadığı iddiasıyla başlattığı, ıslah dilekçesiyle 2.160.490,79 TLye yükselttiği alacak talebine karşılık, davalıların işin eksik ve süresinde tamamlanmadığını, hatta davacının kendilerine borçlu olduğunu iddia ederek davanın reddini savunduğu, mahkemenin ise tarafların kusur ve edimlerini, işin tamamlanma durumunu ve karşılıklı alacak iddialarını detaylı incelemek üzere delil toplama ve çok sayıda bilirkişi raporu alımı aşamasında olduğu ticari bir uyuşmazlığın gerekçeli karar metninden bir kesittir.

T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████

T.C.

ANKARA

13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : ████████ Esas

KARAR NO : ████████

DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : █████/2022

KARAR TARİHİ : █████/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 11.11.2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil ile davalılar arasında 12.05.2020 tarihli Alt Yüklenici sözleşmesi imzalandığını, sözleşme uyarınca; niteliği, türü ve miktarı sözleşmede belirtilen işlerin müvekkilce yapılması karşılığında, yapılan imalatların bedelinin düzenlenecek hakedişler kapsamında müvekkiline ödeneceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmede müvekkilinin davalıların idareye ayda bir kez yaptığı hakedişlere paralel olarak talep ettiği hakediş ödemeleri için sözleşme çerçevesinde sahada müvekkilinin yapmış olduğu işin metrajları çıkarılarak almaya hak kazandığı miktarları gösteren hakediş raporlarının düzeneleneceğini, davalılarca onaylanarak müvekkile yaptığı işin karşılığının ödeneceğinin kararlaştırıldığını, müvekkilin sözleşmede kararlaştırılan sürede sözleşmede kararlaştırılan miktar ve nitelikte imalatı yapmış olmasına rağmen, davalılar tarafından yapılan işin karşılığı ödenmeyerek sözleşme uyarınca taraflarına düşen edimleri yerine getirmediklerini, davalılara .... Noterliğinin 04.04.2022 tarih, ... yevmiye nolu ihtarnamesini keşide ettiğini, 2.962.316,71 TL bedel ödeme borcunun 10 gün içinde yerine getirilmesini istediğini, sözleşmede belirtilen ifa zamanının geçmesine ve yapılan ihtara rağmen davalıların sözleşme uyarınca üstlerine düşen yükümlülüklerini yerine getirmediklerini ileri sürüp şimdilik 5.000,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili █████/2025 tarihli harçlandırılmış ıslah dilekçesi ile dava değerini 2.160.490,79-TL ya çıkarmıştır.

CEVAP:

Davalı ... ve ... şirketleri vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazında bulunarak, davacının sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmediğini, taraflarca kararlaştırılan sürede işi teslim etmediğini, işin 30.12.2020 tarihinde tamamlanarak geçici kabul yapılacak hale getirilmesi gerekirken kararlaştırılan sürede işi teslim etmediğini, müvekkil şirketlerce keşide edilen 04.03.2021 tarihli ihtarname ile eksik bırakılan işlerin ivedilikle tamamlanması hususunun davacıya ihtar edildiğini, aksi takdirde sözleşme tek taraflı feshedilip, işi davacının nam ve hesabına 3. kişiye yaptırılacağının da bildirildiğini, davacının müvekkil şirketlerden alacaklı değil bilakis müvekkil şirketlere borçlu konumda olduğunu, aksine davacının müvekkil şirketlere 265,519,14 TL borcu bulunduğunu, davacının imzaladığı 05.04.2021 tarihli ... nolu hakedişte de açıkça görüleceği üzere işi yarım bırakarak iş sahasını terk ettiğini, davacının namı hesabına işlerin kendilerince yapıldığını, davacının işin tamamlanmaması nedeniyle müvekkil şirketçe aralarındaki sözleşmenin haklı nedenle feshedilerek feshe ilişkin 7 no'lu fesih hakediş raporunun düzenlendiğini, ... no'lu fesih hakedişine göre davacının müvekkil şirketlere 1.069.661,87 TL bakiye borcu bulunduğunu, davacının müvekkil şirketlere cari hesaptan kaynaklanan 1.879.983,88 TL bakiye borcu bulunduğunu bildirip davanın reddini savunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemlidir.

Uyuşmazlık; taraflar arasında tanzim edilen 12.05.2020 tarihinde imzalanan eser sözleşmesi uyarınca işin geç bitirilip bitirilmediği, geç bitirilmiş ise kimin kusurundan kaynaklandığı, işin eksik ve ayıplı yapılıp yapılmadığı, eksik yapılmış ise işi kimin tamamladığı, sözleşmeye göre davacının yapması gereken işin davalı tarafından 3. Kişiye yaptırılıp yaptırılmadığı, davalının zamanaşımı def'inin ve hak düşürücü süre itirazının yerinde olup olmadığı husularının çözülmesi noktasında toplanmaktadır.

Taraflarca dayanılan tüm deliller toplanmıştır; ...'ye yazılan müzekkere cevaplarının geldiği, tarafların ticari defterlerinin yerini bildirdiği, davacının defterlerinin ...'da olması nedeniyle ticari defterlerin incelenmesi için talimat yazılarak yerinde inceleme yaptırıldığı, davalıların ticari defterlerinin ...'da olması nedeniyle Mahkememizce atanan bilirkişilerce yerinde incelendiği, davalı vekilinin bir kısım hakediş ve belgelerini dosyaya sunduğu ve Mahkememizce gerekli bilirkişi incelemesi yaptırılarak dosya arasına alındığı görüldü.

Mahkememizce Davacıya ait Ticari Defterlerin İncelenmesi İçin ... Bilirkişilik Bölge Kurulundan Seçilen SMMM Bilirkişisi ..., Nitelikli Hesaplamalar Bİlirkişisi ... ve İnşaat Mühendisi ...'dan Aldırılan 12.12.2023 Tarihli Bilirkişi Raporundan Özetle; "Davacı Firma 2020-2021 ve 2022 Yılında Toplam 6,5660,352,13 TL Davalı firmalara yaptığı işler karşılığında fatura kesmiştir .Davalı Firmalar 2020 ve 2021 yıllarında toplam 3,929,124,15 TL Banka Çek Ve Kesinti Faturaları ile ödeme yapmıştır. Kanuni Defterlerin ... Nolu Alıcılar hesabında takip etmiştir.

- Davacının 31-12-2022 Tarihi itibariyle 2,731,227,98 TL Davalı Firmalardan Alacağı olduğu Tarafıma tevdi edilen Defter Fatura Kayıtlarından anlaşılmıştır. Tespit ve kanaatimi Sayın Mahkemenin yüce takdirlerine saygılarımızla arz ederiz." bildirmişlerdir.

Mahkememizce Görevlendirilen SMMM Bilirkişisi ..., Nitelikli Hesaplamalar Bilirkişisi ... ve İnşaat Mühendisi ...'ten Aldırılan 10.07.2024 Tarihli Bilirkişi Raporundan Özetle; "Tarafların ticari defter ve kayıtlarının birbiri ile uyumlu olmadığı, tarafların uyuşmazlığa neden olan belgeleri dosyaya kazandırmaları gerektiği,

Dosyadaki bilgi ve belgeler çerçevesinde davacının 7 no'lu hakedişten 868.936,88 TL alacağının bulunduğu,

Davacının tüm sözleşme kapsamındaki teminat tutarının 343.340,30 TL olduğu, Tespit ve hesaplanmış olup,

Eksikliklerin giderilmesi halinde dosyanın yeniden inceleneceği." bildirilmiştir.

Mahkememizce Görevlendirilen SMMM Bilirkişisi ..., Nitelikli Hesaplamalar Bilirkişisi ... ve İnşaat Mühendisi ...'ten Aldırılan 12.05.2025 Tarihli Bilirkişi Ek Raporundan Raporundan Özetle; "Dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde, Tarafların teknik incelemeye yaptıkları itirazlarının raporu değiştirecek mahiyette olmadığı,

Mali incelemelerde talep edilen belgelerin bir kısmının sunulduğu, bir kısmının sunulmadığı, sunulan evrakların mali incelemesinin detaylarının yukarıda verildiği,

Yeni eklenen belgeler de dikkate alınarak, tarafların ticari defter ve kayıtlarının birbirini doğrulamadığı,

Teknik inceleme neticesinde davacının toplam imalat bedelinin KDV dahil 6.089.614,94 TL olduğu,

Davacının ticari defterdeki kayıtlarına göre davalıların toplam 3.929.124,15 TL ödemesinin bulunduğu,

Davalının kayıtlarına göre toplam 3.538.382,93 TL ödemesinin bulunduğu, ancak davacının daha fazla ödemeyi kabul ettiğinden hesaplamalarda, davacının kabulündeki 3.929.124,15 TL'nin esas alındığı,

Davacının 6.089.614,94 TL -3.929.124,15 TL * 2.160.490,79 TL alacağının bulunduğu, bu miktarı talep edebileceği,

Davalının eksik iş bedeline ilişkin talebinin ise davalının ihtarnamesinde eksik işin belirlenmemiş olması, davalının bu yönde bir tespitinin bulunmaması, kayıtlarında buna dayanak giderlerinin gösterilememesi sebebi ile dikkate alınmadığı,

Sayın Mahkemenin takdirine bırakmak açısından, 4.643,17 TL* 7.032,49 TL— 11.675,66 TL'nın davacının alacağından mahsup edilebileceği,

Davacının ihtarnamesinin tebliğ evrakı sunulmadığından, davalıların temerrüt tarihinin belirlenemediği, ancak 3095 sayılı kanunun 2/2 maddesi gereğince temerrüt tarihinden itibaren avans faizi talep edebileceği, tespit ve hesaplandığı."bildirilmiştir.

Eser sözleşmesi; yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK m. 470; mülga BK m. 355). Eser sözleşmesinde yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğun belirlenmesinde benzer alandaki işleri yüklenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranış esas alınır. Yüklenici kararlaştırılan eseri aksine bir düzenleme yoksa kendisi veya kendi yönetimi altında başka bir kişiye yaptırabilir (TBK m. 473). Yüklenici, sözleşmede kararlaştırılan sürede işe başlamak ve bitirmek zorundadır. Yüklenici, eserdeki açık ve gizli ayıplardan dolayı iş sahibine karşı sorumludur (TBK m. 474). Sözleşmede kararlaştırılan niteliklerin veya dürüstlük kuralları gereğince bulunması gereken lüzumlu vasıfların eserde bulunmaması ayıp olarak nitelendirilir. Açık ayıp, eserin iş sahibine teslim anında kolaylıkla görülebilen ve fark edilebilen ayıplardır. Buna karşılık gizli ayıp, eserin tesliminden sonra ve kullanım sırasında ortaya çıkan ayıplardır. İş sahibi, eseri teslim alır almaz işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz eseri gözden geçirmesi ve varsa ayıpları yükleniciye bildirmekle yükümlüdür. Önemle ifade etmek gerekir ki, eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara karşın, işsahibinin verdiği talimattan doğmuş bulunur veya herhangi bir sebeple işsahibine yüklenebilecek olursa işsahibi, eserin ayıplı olmasından doğan haklarını kullanamaz. (TBK m. 476)

TTK 23-1/c maddesine göre "malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı 2 gün içerisinde durumu satıcıya ihbar etmelidir, açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra 8 gün içerisinde incelemek veya incelettirmek ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa haklarını korumak için durumu bu süre içerisinde satıcıya ihbarla yükümlüdür, diğer durumlarda TBK 223. maddesinin 2. fıkrası uygulanır. TBK 223. maddesine göre, alıcı devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz gözden geçirmek ve satılandan satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse bunu uygun bir süre içerisinde ona bildirmek zorundadır. Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak satılanda olağan bir gözden geçirme ile ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması halinde bu hüküm uygulanmaz, bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa hemen satıcıya bildirilmelidir, bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul etmiş sayılır.

Eser sözleşmelerinde işin tamamlanarak teslim edildiğinin ispatının yüklenicide, iş bedelinin ödendiğinin ispatının ise iş sahibinde olduğu, bu nedenle faturanın tek başına işin yapıldığını yahut teslim olgusunun gerçekleştiğinin kanıtlamaya yeterli olmadığı, yüklenicinin iş bedeline hak kazanabilmesi için eser sözleşme ve ekleri ile fen ve tekniğine uygun olarak tamamlayıp iş sahibine teslim ettiğini ayrıca kanıtlaması gerektiği bilimektedir.

Ayırca davalılar vekili cevap dilekçesinde zaman aşımın itirazında bulunmuş isede; 6098 sayılı TBK'nun 147/6. maddesinde, eser sözleşmesinde kaynaklanan alacak haklarının beş yıllık zamanaşımına tabi olduğu, yine aynı yasanın 149. maddesinde; belirlenen bu zamanaşımı süresinin alacağın muaccel olmasıyla başlayacağı, muaccel olmanın bir bildirime bağlı olduğu hallerde zamanaşımının bu bildirimin yapıldığı günde başlayacağı belirtilmekle , dosyamızda borcun muaccel hale geldikten sonra 5 yıl içinde eldeki davanın açıldığı anlaşıldığından davalının ileri sürdüğü zamanaşımın itirazı dinlenmemiştir.

Tüm dosya kapsamı, kayıt ve belgeler ile usul ve yasaya uygun olarak alınan denetlenebilir bilirkişi raporu tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirilerek; Taraflar arasında 12.05.2020 tarihli anahtar teslim birim fiyat bedel Alt Yüklenici Sözleşmesi imzalandığı, işin asıl işveren ... tesliminin yapıldığı, tarafların ticari defterlerinin birbiri ile uyumlu olmadığı, talimatla alınan davacının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesinde, davalıların 3.929.124,15 TL ödemesinin bulunduğu, davacının 2.731.227,98 TL alacaklı olduğu, davalıların ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi neticesinde de, davacıların 3.538.382,93-TL ödemesinin bulunduğu, davacının 1.808.015,04 TL alacaklı olduğunun kayıtlı olduğu, netice olarak davacının kabulünde olan ödemenin daha fazla olması sebebi ile 3.929.124,15 TL bu hesaplamada esas alınması gerektiği, davacının kesmiş olduğu tüm faturaların davalılar kayıtlarında tam olarak yer almadığı, teknik incelemeler sonucunda davacının toplam imalat bedelinin KDV dahil 6.089.614,94-TL olduğu, KDV eklenmiş ödeme miktarı mahsup edildiğinde, davacının 2.160.490,79 TL alacağı bulunduğunun tespit edildiği, davalıların, eksik işe ilişkin iddialarında ise; davacının ihtarından sonra eksik iş ihtarında bulunulduğu, söz konusu ihtarda hangi işlerin eksik olduğunun belirtilmediği, eksik işe ilişkin ayrıca bir tespitin yapılmadığı, davalının sunduğu delillerden hangi eksik işin yaptırıldığının ya da 3. Kişiye yaptırıldığının anlaşılamadığı görüldüğünden bu itiraza itibar edilememiştir. Tarafların ticari defterlerinde bulunan 11.675,66 TLlık ödemenin da davacının alacağından mahsup edilmesi gerektiği belirlenmiş, davacı her ne kadar ihtarname tarihinden itibaren temerrüt faizi talebinde bulunmuş ise de, dosya kapsamında davacının çekmiş olduğu ihtarnamenin tebliğine ilişkin bir tebliğ evrakının bulunmadığı, bu nedenle davalıların dava tarihi itibariyle temerrüde düştüklerinin kabul gerektiği, tarafların tacir olması ve aralarındaki işin ticari iş olması nedeniyle davacının alacağına dava tarihinden itibaren avans faizi isteyebileceği açıktır. Sonuç itibariyle davacının aralarındaki eser sözleşmesi kapsamında yerine getirdiği edimden dolayı davalılardar 2.148.815,13-TL alacak talep edebileceği anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne ilişkin olarak aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-DAVANIN KISMEN KABULÜNE,

2.148.815,13 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacı ödenmesine,

2-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 146.785,56-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 36.895,78-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 109.889,78-TL harcın davalılardan müştereken müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,

3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 Üçüncü Kısım) göre hesaplanan 296.369,66-TL nisbi vekalet ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

4-Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre vekalet ücreti red edilen miktarı geçemeyeceğinden 11.675,66-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

5-Davacı tarafından yapılan; 80,70-TL Başvuru Harcı, 85,39-TL Peşin/nisbi Harcı, 36.810,39-TL Islah Harcı, olmak üzere toplam 36.976,48TL harcın davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

6-Davacı tarafından yapılan; 21.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 1.404,25-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 22.404,25-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 22.283,17-TL lik kısmının davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise Davacı üzerinde bırakılmasına,

7- 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince 1.600,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranına göre belirlenen 1.592,03 TL'sinin davalılardan, 7,97‬ TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

7- Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,

Dair, taraf vekillerinin e-duruşma ile yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. █████/2025

Katip ...

e-imzalı

Hakim ...

e-imzalı