ankara bölge adliye mahkemesi 22. hukuk dairesinde, konkordatodaki şirketin haksız paraya çevrildiği iddia edilen teminat mektuplarına karşı açtığı menfi tespit ve istirdat davasının incelenmesi.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinde, konkordatodaki şirketin haksız paraya çevrildiği iddia edilen teminat mektuplarına karşı açtığı menfi tespit ve istirdat davasının incelenmesi.

Özet: Bu hukuki evrak, davacı bir şirketin, bir ticari sözleşme kapsamında davalı limited şirkete verdiği ve sözleşme şartlarının eksiksiz yerine getirilmesine rağmen haksız yere paraya çevrildiğini iddia ettiği teminat mektupları nedeniyle açtığı menfi tespit ve istirdat davasını konu almaktadır; davacı, konkordato sürecinde olmalarına ve komiser raporu ile alacaklı konumunda bulunmalarına rağmen, geçici tedbir kararına rağmen banka tarafından paraya çevrilen mektupların bedelinin tahsilini ve borçlu olmadığının tespitini talep etmektedir.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ████████ - ████████

T.C.

A N K A R A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ

22. H U K U K D A İ R E S İ

ESAS NO : ████████ ( ESASTAN RET)

KARAR NO : ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2023

ESAS NO : ████████ E ████████ K

DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit/Ödenme yapılması durumunda istirdat

KARAR TARİHİ : █████/2026

YAZILDIĞI TARİH : █████/2026

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili ile davalı ...…Ltd. Şti. vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili ... .... Anonim Şirketi ile davalı ... ... Limited Şirketi arasında 2016 yılından süre gelen bir ticari ilişki olduğunu, dava konusu teminat mektuplarının davalı ... ... Limited Şirketi ile müvekkili şirket arasında "10 Kalem Ağaç Alımı" ile ilgili imzalanan █████/2017 tarihli mal alım sözleşmesi nedeniyle verildiğini, bahsi geçen iş karşılığında davalı ...'ya ... Bankası Anonim Şirketi'nin █████/2017 tarihli, █████/2020 vadeli 1.500.000,00 TL bedelli teminat mektubu ile ...Anonim Şirketi'nin █████/2020 vadeli 485.245,00 TL bedelli teminat mektubu verildiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmede işlerin █████/2017 tarihinde biteceğinin belirtildiğini, sözleşmeler konusu işlerin müvekkilince eksiksiz şekilde bitirildiğini ve teslim edildiğini, sözleşme tarihinin sona ermesinden yaklaşık bir yıl sonrasında müvekkili tarafından konkordato talep edildiğini, İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████████ esas sayılı dosyasından █████/2018 tarihinden başlamak üzere geçici mühlet kararı verildiğini, geçici mühlet içerisinde yapılan █████/2019 tarihli duruşmada ise taleplerini kabulü ile 1 yıl süre ile kesin mühlet karar verildiğini, ... Bankası çalışanları tarafından müvekkilinin konkordato komiserleri aranarak, davalı ... tarafından ... Bankası'nın 1.500.000,00 TL'lik teminat mektubunun paraya çevrilmesi işlemlerine başladığının şifahi olarak bildirildiğini, davalı ...'nın yaptığı işlemin hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin davalı ...'ya borcu olmadığını, aksine alacaklı olduğunu, alacaklar için Ankara 7. İcra Müdürlüğü'nün █████████ esas sayılı dosyasıyla takibe konulduğunu, ...'nın bu takibe itiraz etmeyip, borcu ödediğini, talebi inceleyen İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce konkordato komiser heyetinden konuyla ilgili görüş talep ettiğini, konkordato komiserlerinin şirketin kayıtlarının incelenmesinde borçlu olmadığını, aksine alacaklı olduğu yönünde rapor verdiğini, mahkeme tarafından █████/2019 tarihli ara karar uyarınca tedbir talebinin kısmen kabulü ile ... Bankası'nın 1.500.000,00 TL bedelli, █████/2017 tarihli, █████/2020 tarihine kadar süreli banka teminat mektubunun tedbiren 3 ay süreyle nakde çevrilmesinin önlenmesine karar verildiğini, yalnız bankanın haksız ve kötü niyetli olarak teminat mektubunu paraya çevirdiğini, taraflar arasında sözleşmenin imzalanmasından sonra tüm işlerin sözleşmedeki teknik şartnameye uygun olarak yapıldığını, bu konunun faturalar ile de desteklendiğini, teminat mektuplarının haksız olarak paraya çevrildiğini, teminat mektuplarının nakde çevrilmesi hususunun taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinin kısmen ya da tamamen yerine getirilmemesi şartına bağlandığını, mektuplar paraya çevrilmeden önce davalı ... ... Limited Şirketi'ne karşı Ankara 7. İcra Müdürlüğü'nün █████████ E. sayılı dosyasıyla yapılan cari hesap ve fatura alacaklarından kaynaklı icra takibine itiraz olmaksızın dosya borcunun tamamının ödendiğini, hukuka aykırı talep üzerine teminat mektuplarının paraya çevrilmesinde kusurlu davrandıklarını belirterek davacının, davalı ... ... Limited Şirketi'ne borcu olmadığının aksine fazlaya dair talep ve dava hakları sakla kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL alacaklı olduğunun tespitine, nakde çevrilen toplam 1.985.245,00 TL'nin dava sırasında ödenmek zorunda kalınması halinde zararın doğum tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi isteğinde bulunmuştur.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı ...Anonim Şirketi vekili, müvekkili banka ile davacı arasında imzalanan genel kredi sözleşmelerine istinaden davacıya gayri nakdi teminat mektubu kredileri kullandırıldığını, davacının müvekkili bankadan, diğer davalı ... ... Limited Şirketi ile imzaladığı sözleşme için teminat mektubu talep ettiğini, müvekkilinin █████/2020 tarihine kadar ... seri numaralı █████/2017 tarihli teminat mektubu tanzim ettiğini, teminat mektubunda da belirtildiği üzere işin kısmen yahut tamamen yerine getirilmediği ve müvekkili bankaya bildirimde bulunulması üzerine üzerine başkaca işleme gerek kalmaksızın ... ... ... Limited Şirketi'ne nakden ve tamamen ödeneceğinin taahhüt edildiğini, sonrasında ... ... ... Limited Şirketi'nin bankaya bildirimde bulunması üzerine 485.245,00 TL bedelin nakde çevrilerek bedelinin ödendiğini, müvekkili banka tarafından düzenlenen teminat mektubunun nakde çevrilmesini engeller herhangi bir mahkeme kararı bulunmadığını, müvekkili bankanın diğer davalı ... ... .. Limited Şirketi'nin talebi üzerine teminat mektubu bedelini ödediğini, teminat mektubunun nakde çevrilmesinde müvekkiline atfedilecek bir kusurun bulunmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Bankası Anonim Şirketi vekili, davanın tarafları arasında zorunlu dava arkadaşlığı olmadığını, hukuki ilişkinin de birbirinden bağımsız olduğunu, müvekkili bankanın taraf sıfatı bulunmadığını, müvekkili bankanın düzenlediği teminat mektubu ile davacı şirket ve davalı ... ... Limited Şirketi arasındaki temel hukuki ilişkiden bağımsız olarak garanti yükümlülüğü altına girdiğini, müvekkili bankanın kendisine tazmin için ibraz edilen mektubu ödememesi gibi bir seçeneğinin bulunmadığını, davacının konkordato davasının yargılamasını yapan mahkemede tedbir kararı alabildiğini, ancak müvekkili tarafından tedbir kararından önce teminat mektuplarının nakde dönüştürüldüğünü, müvekkili bankanın teminat mektubunu nakde çevirme tarihinin █████/2019 olduğunu, İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi █████████ esas sayılı dosyasındaki tedbir kararının █████/2019 tarihinde verildiğini, geçici mühlet kararı içeriğinde de teminat mektuplarının tazminine engel olduğu yönünde yasal bir düzenleme bulunmadığını müvekkili bankanın yaptığı işlemin hukuka uygun olduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... ... Limited Şirketi vekili, taraflar arasında 10 kalem ağaç alım işi kapsamında █████/2017 tarihli mal alım sözleşmesi düzenlendiğini, sözleşmenin KDV hariç 27.573.000,00 TL bedel üzerinden akdedildiğini ve 5.514.600,00 TL iş artışı verildiğini, bu işle ilgili olarak davacı firmanın alacağı bulunmadığını, ancak kuruyan ağaçlarla ilgili firmaya █████/2019 tarihinde 1.536.126,36 TL bedelli iade faturası düzenlendiğini, bu fatura tutarının, davacı şirketin, şirketlerinde alacağı olmadığından işin başında alınmış olan teminat mektuplarını nakde çevirmek suretiyle tahsil ettiğini, bu işlemin hukuka uygun olduğunu, sözleşmenin 8. maddesi ve 17. madde hükmü de gözetilerek kuruyan bitkiler nedeniyle alacaklı olunan bedel üzerinden mektupların nakde çevrildiğini bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafından davalı bankalara yönelik açılan dava ile ilgili olarak davalı ... hakkındaki dava davacı tarafça geri alınmış ise de geri alma karşı tarafın muvafakatına bağlı olduğu, davalı banka tarafından bu hususta mavafakatta bulunmadığı anlaşılmakla geri almaya göre karar verilemeyeceği, davalı bankalar tarafından teminat mektupları başvuru üzerine nakde çevrildiği, teminat mektupları içerikleri ve bankaların vasfı da nazara alınarak, bankaların nakde çevirme işleminde hukuka aykırılığın bulunmadığı, ihtiyati tedbir kararından önce ... Bankası yönünden nakde çevirme işleminin olduğu, diğer banka yönünden bir tedbir kararı da bulunmadığı belirtilerek davalı bankalara yönelik açmış olduğu davanın reddine;

Davacı tarafından davalı ... ... Limited Şirketi'ne yönelik açılan davayla ilgili olarak teminat mektupları nakde çevrilme dışında sözleşmeden kaynaklı bir alacak veya borcun bulunmadığı, sözleşmeye dayalı bir borç kalmadığından teminat olarak verilen dava konusu teminat mektuplarının davacı tarafa iadesi gerektiği, davalı ... ... Limited Şirketi yönünden teminat mektuplarının borç kalmadığından davacıya iadesi gerekir ise de nakde çevrildiği, bedellerinin bankalar tarafından davalı ... ... Limited Şirketi'ne ödendiği, bankalar tarafından ödeme sonrası davacı hakkında takiplere geçildiği, davalı ... Bankası Anonim Şirketi tarafından takibe geçilmiş ise de herhangi bir ödemenin olmadığı, bu haliyle bu aşamada henüz sebepsiz zenginleşmenin oluşmadığı, 1.500.000,00 TL' lik talep yönünden ödeme olmadığından açılan davanın reddi gerektiği, ...Anonim Şirketi tarafından verilen teminat mektubu bedeli 485.245,00 TL ... ... Limited Şirketi açısından nakde çevrilip bu şirkete ödenmiş ve davacı tarafça da banka tarafından geçilen takip sonucu yargılama sırasında bankaya ödenmekle ve nakde çevirme işlemi haksız olduğundan ödenen mektup bedeli 485.245,00 TL yönünden davacının davalı ... ... Limited Şirketi hakkında açtığı davanın kabulü gerektiği belirtilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden-davalı ...…Ltd. Şti. vekili tarafından;

Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile hüküm tesis edildiği, bildirilen tanıklar dinlenmeksizin hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilerek esas hakkında hüküm tesis edildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunun yeterli araştırma ve incelemeyi içermediği, sözleşmenin ilgili maddeleri uyarınca müvekkili tarafından teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin yerinde olduğu, davacı yanın henüz dava tarihi itibariyle ödemediği teminat mektubu bedellerinin tahsilini talep etmesinde hukuki yararının bulunmadığı, müvekkili lehine reddedilen teminat mektubu ile ilgili olarak nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu,

İstinaf eden-davacı vekili tarafından;

Müvekkili tarafından sözleşme hükümleri yerine getirilmiş olmasına karşın davalı yanca haksız olarak teminat mektuplarının paraya çevrildiği, taraflar arasındaki sözleşme süresi sona erdikten yaklaşık 2 yıl sonra bitkilerin kuruduğu iddiası ile tek taraflı olarak tutulan tutanağın kabul edilemez olduğu, davalı sözleşme akidinin yaptığı işlemin iyiniyetli olmadığı, ağaçların kurumasının sorumluluğunun müvekkiline atfedilemeyeceği, davalı ...’nın teminat mektuplarını haksız olarak paraya çevirerek sebepsiz zenginleştiği, ayrıca cari hesap ilişkisi nedeniyle Ankara 7. İcra Müdürlüğü’nün █████████ E. sayılı dosyası ile davalı aleyhine yapılan icra takibi teminat mektupları paraya çevrilmeden önce itirazsız olarak ödendiği, müvekkilinin davalılarca mağdur edildiği bildirilerek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık davacı şirket ile davalı ... ... Limited Şirketi arasındaki mal alım sözleşmesi kapsamında verilen 2 adet teminat mektubunun nakde çevirme işleminin, davacının bu teminat mektup bedellerini davalılardan tahsili talebinin yerinde olup olmadığı, davacının davalı ... ... Limited Şirketi'nden alacağının olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; davacı ile davalı ... ... Limited Şirketi arasındaki sözleşme kapsamında verilen 2 adet teminat mektubunun haksız olarak paraya çevrildiği iddiasıyla mektup bedelinin sebepsiz zenginleşme nedeniyle tüm davalılardan tahsili isteğine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Davacı ile davalı ... ... Limited Şirketi arasında █████/2017 tarihli mal alım sözleşmesi düzenlendiği, ... ... Limited Şirketi'nin idare olarak ... ... Anonim Şirketi'nin yüklenici olarak belirtildiği, işin tanımının 4.maddede yapıldığı, buna göre işin adının, şirketleri sorumluluğu bulunan alanlarda, üretim ve ana faaliyet kapsamında kullanılmak üzere 10 Kalem Ağaç Alım İşi olup, işin teknik özelliklerinin sözleşme ekinde yer alan belgelerde düzenlendiğinin belirtildiği, sözleşmenin türü ve bedelinin 5. maddede KDV hariç 27.573.000,00 TL olarak kararlaştırıldığı, işlerin bedelinin ödenmesinde, birim fiyat teklif cetvelinde yüklenicinin teklif ettiği ve sözleşme bedelinin tespitinde kullanılan birim fiyatların esas alınacağının kararlaştırıldığı, işin süresinin imza tarihinden itibaren █████/2017 tarihine kadar olduğunun 6. maddede belirtildiği, 8. maddede işin kabulü hususunun düzenlendiği, buna göre ... muayene ve kabul komisyonu tarafından teknik şartnamedeki özelliklere uygunsuzluğu tespit edilen iş ve malzemelerin, yüklenici tarafından 10 gün içinde teknik şartnameye uygun olarak yenileneceği, ikinci kez idare muayene ve kabul komisyonu tarafından malzemelerinin uygunsuzluğu belirlenirse, bu durumda idarenin sözleşmeyi tek taraflı ve tazminatsız olarak feshedebileceği ... idarenin, teslim alım esnasında ayıplı olduğu açıkça anlaşılan malları ve işleri hiçbir şekilde teslim almayacağı, bu gibi hallerde, yüklenicinin idareden herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağı, idare tarafından teslim alınan idare muayene ve kabul komisyonunun kabul ettiği mallarda açıkça belli olmayan, teslimi takiben yasal süre içerisinde yapılan inceleme ve incelettirmelerde de anlaşılmayan ayıpların, yasal sürenin geçmesinden sonra ortaya çıkması halinde de ayıplı bu mallar sebebiyle tüm sorumluluğun yükleniciye ait olduğu .... hususunun kararlaştırıldığı ve toplam 24 maddeden ibaret olduğu, dava konusu ...Anonim Şirketi'ne ait 485.245,00 TL bedelli ve ... Bankası Anonim Şirketi tarafından 1.500.000,00 TL bedelli kesin teminat mektubunun iş bu sözleşme kapsamında verilmiş olduğu, ... Bankası Anonim Şirketi tarafından verilen 1.500.000,00 TL bedelli ...Anonim Şirketi tarafından verilen 485.245,00 TL bedelli teminat mektuplarının nakde çevrildiği, nakde çevrilme sonrası ... ... Anonim Şirketi tarafından Akbank'a █████/2023 tarihinde ödendiği, ... Bankası tarafından takibe geçilmiş ise de henüz bir ödemenin yapılmamış olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece dosya kapsamında alınan alınan bilirkişi heyeti raporu içeriği ve tüm dosya kapsamına göre davacı ile davalı ... ... Limited Şirketi arasında mal alım sözleşmesi düzenlendiği, sözleşmenin konusunun 10 Kalem Ağaç Alım İşi'ne ilişkin olduğu, davalı tarafça ağaçların bir kısmının kuruduğu, ayıplı olduğu, bu nedenle teminat mektuplarının nakde çevrilmesi için talepte bulunulduğu ve ilgili bankalarca nakde çevrildiği, belirlenmiş ise de 97 ağacın dikimi ve kuruyarak kesimi veya sökülmesi üzerinden uzun süre geçtiğinden, ağaçların fiziki yaralanmadan mı, ayıplı olmasından mı veya başka çevresel faktörlerden mi kaynaklı kurumalarının gerçekleştiğinin tam olarak tespit edilemediği, bazı ağaçların Ankara ekolojisine uyum sağladığı, davacının işi tesliminden sonra ağaçların bakımlarının düzenli şekilde sağlanıp sağlanmadığına ilişkin herhangi bir kaydın olmadığı, bazı ağaçların kurumasının ağaçların ayıplı olmasından kaynaklanmayabileceği, bunun tam olarak tespitinin mümkün olmadığı, dosya kapsamı itibariyle, ağaçların ayıplı olduğu hususunun kanıtlanamadığı anlaşılmış olup, davalı ...…Ltd. Şti. tarafından taraflar arasındaki sözleşme kapsamında teminat mektuplarının nakde çevrilmesi işleminin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Davacı yanca her ne kadar davalı bankalar aleyhine teminat mektuplarının nakde çevrilmesi işleminin hukuka aykırı olması nedeniyle teminat mektubu bedellerinin davalı bankalardan da tahsili gerektiği gerekçesiyle iş bu dava açılmış ise de davalı bankalar tarafından teminat mektuplarının başvuru üzerine bankalarca nakde çevrildiği, teminat mektupları içerikleri ve bankaların vasfı da nazara alınarak, bankaların nakde çevirme işleminde hukuka aykırılığın bulunmadığı, ihtiyati tedbir kararından önce ... Bankası Yönünden nakde çevirme işleminin olduğu, diğer banka yönünden bir tedbir kararı da bulunmadığı anlaşıldığından mahkemece davalı bankalara karşı açılan davanın reddine dair kararın yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına göre davacı vekili ile davalı ... ... Ltd Şti'nin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekili ile davalı ... ... Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1.maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-a)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL harcın istinaf eden davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,

b)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 33.147,09 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 8.287,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 24.860,09 TL harcın istinaf eden davalı ... ... Ltd. Şti.'nden alınarak Hazineye irat kaydına,

3-İstinaf eden tarafından yapılan istinaf posta giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

5-HMK'nin 333.maddesi gereğince gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

6-Kararın tebliğinin Dairemizce yapılmasına,

Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda 361/1. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren Bölge Adliye Mahkemesi ya da buraya gönderilmek üzere temyiz edenin bulunduğu yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi veya İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere, █████/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

Başkan

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Katip

e-imzalıdır

NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.

"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."