Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinde, eser sözleşmesinden kaynaklanan tazminat davasında, COVID-19un mücbir sebep etkisi ve eksik/gecikmeli işlerin hakediş sorunları incelendi.
Özet: Eser sözleşmesinden kaynaklanan tazminat davasında, davacı müteahhit, COVID-19 salgınını mücbir sebep göstererek işlerdeki gecikmelerden sorumlu tutulmayacağını ve tamamladığı projelerin hak edişlerinin ödenmesini talep etmiş, ancak mahkemece alınan bilirkişi raporlarında, projelerin çoğunun tapu müdürlüğü onaylarının alınmaması veya teslim sürelerinin aşılması nedeniyle davacının iş bedeline hak kazanmadığı ve mahkeme COVID-19u mücbir sebep saymazsa davalının sözleşmeyi haklı feshettiği kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIRESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2022KARAR TARİHİ : █████/2025KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... numaralı, 28.11.2017 tarihli (... Sözleşme) imzalanan sözleşme kapsamında 1600 civarında iş tamamladığı, bazı projelerin ilgili kadastrolarda bekletildiği, bu beklemenin taraflarından kaynaklanmamasına rağmen davalı şirketçe "gecikme" olarak nitelendirilerek ve 'projelerin gereği gibi tamamlanmadığı" ileri sürülerek ilgili hakedişlerin ve ödemelerin yapılmadığını; gecikmelerin müvekkili şirketin iradesi dışında gerçekleştiğini, harç ücretlerinin müvekkili şirketçe ödenen sözleşme konusu projelerin COV1D-19 salgını ve buna bağlı alınan tedbirler nedeniyle eleman eksikliklerine bağlı olarak ilgili kadastrolarda ve ...'ta bekletildiğini, mücbir sebebin illiyet bağını keserek borçluyu sorumluluktan kurtaracağını, kural olarak mücbir sebebin kişinin kusurunu ortadan kaldırdığını; müvekkili şirketin sözleşme konusu iş için aylarca uğraş verdiğini, bu süreçte başka işler alamamasına rağmen gecikmelerden sorumlu tutulamayacaklarını, kadastrolarda bekleyen işlerin feshedilmek istendiğini, müvekkili şirketin önemli harcamalar yaptığını, maddi kayıpları olduğunu, fesih halinde müvekkili şirketin ağır kayıplar yaşayacağı belirtilerek, sözleşme kapsamındaki hakkedişlerin yapılmamasından kaynaklanan zararın tazminini şimdilik 100 TL davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirketin sorumluluklarını yerine getirmediğini, hak edişlerin yapılmamasından doğan zararların talep edilemeyeceğini, davacı yanın mücbir sebep veya ifa imkansızlığı kurumlarına başvuramayacağını, işlerin tamamlanamamasına davacı şirketin kusurunun neden olduğu belirtilerek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER VE GEREKÇE :Mahkememizce bilirkişi heyetinden alınan 26.12.2022 tarihli raporda özetle; "Taraflar arasında düzenlenmiş olan 28.11.2017 tarihli sözleşme sonrası 31.12.2020 tarihli tasfiye protokolü düzenlenmiş olup bu protokolde işlerin tamamlanması için verilen 28.09.2021 tarihli süre bitiminde hazırlanan 8 nolu hakedişte halen kalan iş bedeli 69.662,50 TL olduğu görüldüğü, Davacı taleplerinin değerlendirilebilmesi için öncelikle eksik belge ve bilgilerin sunulması yanında özellikle davacının talebinin hangi hakedişlere dayandığının açıklanması gerektiği Tespit ve hesaplamalarımızı içerir, raporumuz" şeklinde görüş bildirmiştir. Mahkememizce bilirkişi heyetinden alınan 14.03.2023 tarihli ek raporda özetle; "Pandeminin iş teslimindeki gecikme konusunda bir mücbir sebep olduğu görüşümüzle birlikte sözleşme konusu işin hak ediş raporlarına ilişkin inceleme yapma konusunda kurulumuzda yer alan harita Mühendisi üyenin sürekli olarak Ankara dışında görevli olması nedeniyle kuruldan ayrılma talebi sonucunda yeni bir harita mühendisi bilirkişi incelemesine gerek duyulduğu konusundaki Tespit ve hesaplamalarımızı içerir raporumuzdur" şeklinde görüş bildirmiştir. Mahkememizce bilirkişi heyetinden alınan 09.08.2023 tarihli ek raporda özetle; "Sözleşme ekinde yer alan birim fiyat tarifinde görüleceği üzere Yüklenicinin hakediş alabilmesi için, ... planlarını ... onaylatarak İş Sahibine teslim etmesi gerekmektedir. Davacı vekili tarafından verilen listede yer alan 98 adet işin 6 tanesinin hakkedişinin yapıldığı, 90 tanesinin kadastro müdürlük onayının alınmadığı, 2 tanesinin kadastro onayının alınmasına rağmen protokol bitiş tarihi olan 28.09.2021 tarihinden sonra iş sahibine teslim edildiği anlaşıldığından Yüklenicinin iş bedeline hak kazanmadığı, Sn. Mahkeme tarafından Covid-19 salgını mücbir sebep olarak nitelendirilmediği takdirde, davalı tarafından sözleşmenin haklı nedenlerle feshedildiği kanaatine ulaşılmıştır." şeklinde görüş bildirmiştir. Mahkememizce bilirkişi heyetinden alınan 14.08.2024 tarihli ek raporda özetle; "Davacı vekili tarafından verilen listede yer alan 98 adet işin 6 tanesinin hakkedişinin yapıldığı, 90 tanesinin kadastro müdürlük onayının alınmadığı, 2 tanesinin kadastro onayının alınmasına rağmen protokol bitiş tarihi olan 28.09.2021 tarihinden sonra iş sahibine teslim edildiği anlaşıldığından Yüklenicinin iş bedeline hak kazanmadığı, Sn. Mahkeme tarafından Covid-19 salgını mücbir sebep olarak nitelendirilmediği takdirde, davalı tarafından sözleşmenin haklı nedenlerle feshedildiği kanaatine ulaşılmıştır." şeklinde görüş bildirmiştir. Mahkememizce bilirkişi heyetinden alınan 08.10.2025 tarihli ek raporda özetle; "Dosya kapsamındaki bilgi, belge, sözleşme hükümleri, teknik şartname maddeleri ve taraf beyanları birlikte değerlendirildiğinde; Davacı, taraflar arasında akdedilmiş 28.11.2017 tarihli ve ... sözleşme no.lu ...” sözleşmesi çerçevesinde talepte bulunmuştur. Davacı tarafından; Belirtilen sözleşme kapsamında 98 adet işin tamamlandığının iddia edildiği, Yapılan incelemede 6 işin tamamlanarak hak edişe bağlandığını tespit edildiği, işin kadastro onayları bulunmasına rağmen taraflar arasındaki tasfiye protokolünün bitiş tarihinden (28.09.2021) sonra 21.10.2021 tarihinde teslim edildiği, davalı şirketin bu işleri gerek sözleşmenin gerekse tasfiye protokolünün süresi bittikten sonra teslim edildiğinden ret ve iade ettiği, dolayısıyla hak ediş prosedürünün tamamlanmadığı, Kalan 90 işin ise ... onayının bulunmadığı tespit edilmiştir. Kadastro onayı bulunmayan 90 işin; SI adedinin davacı tarafından geri istendiği, 14 adedinin kontrol sırasında tespit edilen eksiklikler nedeniyle iade edildiği, 25 adedinin ise kadastro harçlarının yatırılmaması sebebiyle iade edildiği anlaşılmıştır. özleşmenin ve teknik şartnamenin 4.3.4 ve 4.3.5. maddelerinde açıkça belirtildiği üzere, yüklenicinin hakediş alabilmesi için Enerji Nakil Hattı kamulaştırma planlarını ... onaylatarak sözleşme süresi içinde iş sahibine teslim etmesi gerekmektedir. Bu koşulun yerine getirilmediği durumlarda hakediş alacağı doğmamaktadır. Bu nedenle, davacının kadastro onayı bulunmayan 90 iş ile geç teslim nedeniyle reddedildiği için hakediş prosedürü tamamlanmayan iş yönünden hakedişe hak kazanamadığı değerlendirilmiştir. COVID-19 salgınının mücbir sebep olarak kabul edilip edilmeyeceği hukuki mesele olmakla takdiri Mahkemeye aittir. Ancak teknik yönden yapılan incelemede, yüklenicinin teslim sürecinde onay ve kontrol aşamalarında eksiklikler bulunduğu, bu eksikliklerin yalnızca pandemi koşullarıyla açıklanamayacağı değerlendirilmiştir. Netice itibarıyla, dosya kapsamı, sözleşme hükümleri ve teknik inceleme bulguları uyarınca, davacının hakediş talebine konu işler sözleşmeye uygun biçimde tamamlanmadığından hakediş alacağının doğmadığı görüş ve kanaatine varılmıştır." şeklinde görüş bildirmiştir. Dava eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedelinin tahsiline ilişkindir.Davacı, taraflar arasında ... akdedildiğini, sözleşme kapsamında 1600 adet işin tamamlanarak kadastro harçları da ödenmesi suretiyle teslim edildiğini bazı projelerinde onaylandığını ancak davalının projelerin gereği gibi tamamlanmadığından bahisle ödemelerinin yapılmadığını, projelerin Covid-19 salgını sürecinde üretilmiş projeler olduğunu ve ilgili kadastro ve ... bünyelerinde bekletilmesinin salgın hastalık hali ve buna bağlı alınan tedbirlerdeki eleman eksikliğinden kaynaklandığını bu durumların mücbir sebep teşkil etmesi bundan dolayı davacının sorumlu tutulmaması gerektiğini, bundan dolayı sözleşme kapsamındaki davacının hak ettiği iş bedellerinin davalıdan tahsilini talep etmiş, davalı cevabında davacının mücbir sebebe dayandığını ancak mücbir sebeplerin hangi edimleri yerine getirmesine engel olduğunu açıklamadığını, davacının sözleşme ve eklerine uygun olarak edimini yerine getirmediğini ve iş bedeline hak kazanmadığını, sözleşme kapsamındaki işlerin ifasının imkansız hale gelmediğini, davacı talebine dayanak işlerin 4 adedinin 2018, 7 adedinin 2019, 82 adedinin ise 2020 yılında yer teslimlerinin yapıldığını, 2018 ve 2019 yıllarında pandemi başlamamışken bu işlerin süresi içerisinde tamamlanamadığını, kadastro harçları yatırılıp kadastro onayları yapılan işlerin hakedişlerinin yapıldığını, ödenmediği iddia edilen işlerin sözleşme kapsamındaki 91 işten oluştuğunu bu işlerinde pamdemi ile ilgisinin olmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur. Taraflar arasında █████/2017 tarihli 6.504.150 TL birim fiyat götürü bedelli Kamulaştırma Haritası Hazırlanması Halihazır Harita Üretimi, Aplikasyon, Plan Tadilatı ve Orman İzin Dosyası Hazırlanması Hizmeti Alımına Dair Sözleşme akdedildiği, sözleşmeye göre davacı yüklenicinin teknik şartnameye uygun olarak her türlü elektirik tesisi için gerekli etütlerin yapılması ve bunların isabet ettiği taşınmaz malların edinilmesi çin gerekli her türlü bilgi belgenin toplanması, değerlendirilmesi, ölçülmesi raporlanması her türlü harita planlarının hazırlanması ve gerekli izin ve onayların sağlanması edimlerinin davacı tarafından üstlenildiği, █████/2019 tarihli Ek Protokol ile de sözleşme süresinin 1 yıl uzatılmasına karar verildiği, daha sonra █████/2020 tarihinde Tasfiye Protokolü akdedildiği, protokolde 307 işin tamamlanacağı, 165 işin ise iptal edildiği, █████/2021 tarihinde ... nolu hakedişin yapıldığı anlaşılmıştır. Taraflar arasında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ... ve devamı maddelerinde düzenlenen hükümler uyarınca, eser sözleşmesi kurulduğu, daha sonra sözleşme süresinin 1 yıl süre ile uzatıldığı, davacı tarafından toplamda 142 adet işi teslim edildiği ve hakedişlerinin yapıldığı, ancak sözleşmenin ifa ile son bulmayıp kısmi ifa ile sona erdiği uyuşmazlık konusu olmayıp uyuşmazlık, bakiye hakedişin bulunup bulunmadığı, davacının hakedişi yapılmayan 1600 civarında işi yapıp teslim edip etmediğini ve iş bedeline hak kazanıp kazanmadığı noktasında toplanmaktadır. Davacının aşamalardaki beyanında açıklandığı üzere dava konusu yapılan 8 nolu hakedişin bakiye bedeli değil, hakedişi yapılmayan ve davacı tarafından yapılıp teslim edildiği iddia edilen ... onaylattırılarak iş sahibine teslim edildiği ve iş bedeline hak kazanıldığına ilişkindir. Eser sözleşmelerinde işin yapılıp teslim edildiğini ispatlama görevi yüklenicide, iş bedelinin ödendiğini ispatlama görevi ise iş sahibindedir. Yüklenicinin alacağının muaccel hale gelebilmesi için işi yapıp teslim ettiğini öncelikle ispatlaması gerekmektedir. Mahkememizce davacı tarafından bildirilen kadastro müdürlüklerine yazılan yazı cevapları ve devamında alınan bilirkişi heyeti raporlarından anlaşılacağı üzere davacı tarafından sözleşme gereğince iş bedeline hak edişmesi için enerji nakil hattı kamulaştırma planlarının ilgili kadastro müdürlüklerine onaylattırılarak iş sahibi davalıya teslim edilmesi gerektiği ancak toplanan delillerden anlaşılacağı üzere davacının tasfiye protokolü ekinde yapılıp bitirilmesi ön görülen 307 işe ilişkin olarak iş bedelini hak ettiğine dair iddiasının ispat edilemediği anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın reddine,2-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 80,70 TL'nin mahsubu ile bakiye 534,70 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,3-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği ...tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen arabuluculuk ücreti karşılığı olan 3.120,00 TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına,5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara verilmesine, 6-Sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. █████/2025Katip ... e-imzalı Hakim ... e-imzalıBu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine göre UYAP sistemi üzerinden elektronik imza ile imzalanmıştır.