Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin, davacı unvan değişikliğinin yanlış anlaşılması sonucu usulden reddedilen franchising sözleşmesi kaynaklı menkul malların iadesi ve haksız kullanım bedeli alacak davası hakkında istinaf kararı.
Özet: Bir bayilik sözleşmesinin sona ermesi sonrası, davacı şirket tarafından eski bayisinden iade edilmeyen demirbaşların aynen iadesi veya bedeli ile haksız kullanım bedellerinin tahsili talep edilmiştir. İlk derece mahkemesi davayı usulden reddetmiş, ancak davacı vekili istinaf başvurusunda, yerel mahkemenin sözleşmedeki davacı tarafın kendi eski unvanı olduğunu dikkate almadığını, dolayısıyla tarafların karıştırıldığını ve kararın bu sebeple kaldırılması gerektiğini ileri sürmüştür.
T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: █████████ - █████████
T.C.SAKARYABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : █████████ KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN :... (...)ÜYE :... (...)ÜYE :... (...)KATİP :... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ :GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ :█████/2024NUMARASI :████████ Esas - ████████ KararDAVACI :GÖÇMEN BÖREK SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ - (Eski Ünvanı: DÖNMEZ KASAP PAKETLEME UNLU MAMÜLLER GIDA TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ) - ...VEKİLİ :Av. ...DAVALI :...VEKİLİ :Av. ...DAVA :Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)DAVA TARİHİ :█████/2023KARAR TARİHİ :█████/2026KR. YAZIM TARİHİ :█████/2026İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının, davacının eski bayisi olduğunu ve davalı tarafça bayilik sözleşmesi sona erdirilmesine rağmen demirbaşların iade edilmediğini ve cezai şart bedelinin ödenmediğini, davalının, davacının tabelasını kullanarak satış yapmaya devam ettiğini ve marka hakkına tecavüz ederek haksız kazanç elde ettiğini beyan ederek; sözleşme kapsamında kullandırma amacıyla davalı tarafa teslim edilen mülkiyeti davacıya ait liste halinde bilgisi verilen menkul malların aynen iadesi ve bugüne kadar ki haksız kullanım bedellerinin şimdilik (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla) 10.000,00-TL'sinin ticari faiziyle davacıya ödenmesine, aynen iade mümkün değilse menkul malların gerçek değerinin şimdilik (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla) 5.000,00-TL'sinin ve bugüne kadar ki haksız kullanım bedellerinin şimdilik (fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla) 5.000,00-TL'sinin ticari faiziyle davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; aynı taleplerle ilgili Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinde dava görüldüğünü, ayrıca davaya bakmakta yetkili mahkemenin Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, taleplerin zamanaşımına uğradığını, taraflar arası yazılı franchise sözleşmesi bulunmadığını, davacı tarafça dilekçe eki olarak sunulan sözleşmenin davalı ile ilgisinin olmadığını, davalının uhdesinde davalıya ait dava dilekçesine konu materyal ve emtia bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:İlk derece mahkemesince; "... Davanın HMK'nın 114/1-d ve 115/2. maddeleri uyarınca USULDEN REDDİNE ..." şeklinde hüküm kurulmuştur.İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin sözleşmedeki tarafları karıştırarak dikkatli incelemede bulunmadan karar verdiğini, Dönmez Kasap Paketleme Unlu Mamüller Gıda Tic. Ltd. Şti.'nin davacının eski unvanı olduğunu, 15.04.2016 tarihli Ticaret Sicili Gazetesinde de yayınladığı üzere davacının unvan ve türünü Göçmen Börek Sanayi ve Ticaret A.Ş. şeklinde değiştirdiğini, davacı ile davalı arasındaki sözleşmenin de unvan değişikliği öncesinde yapıldığından sözleşmedeki davacı şirket unvanının Dönmez Kasap Paketleme Unlu Mamüller Gıda Tic. Ltd. Şti. şeklinde gözüktüğünü, oysa Dönmez Kasap unvanlı şirketin davacı şirketin eski unvanı olup farklı bir şirket olmadığını belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur. Davalı vekili tarafından istinaf başvurusuna karşı cevap dilekçesi verilmemiştir. DELİLLER:Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2024 tarih, ████████ Esas - ████████ Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava; franchising sözleşmesinin feshi nedeniyle menkullerin aynen iadesi ve kullanım bedellerinin tahsili, olmadığı takdirde menkullerin gerçek değerinin kullanım bedelleri ile tahsili istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dosyanın incelenmesinde; davacı ile davalı taraf arasında akdedilen franchısıng sözleşmesinin davalı tarafın sözleşmeyi eylemli haksız feshi sebebiyle sona ermesi dolayısıyla sözleşme kapsamında davalı tarafa teslim edilen menkul malların eksiksiz şekilde aynen iadesi ve bugüne kadar ki haksız kullanım bedellerinin davacıya ödenmesi yahut aynen iade mümkün değil ise menkul malların gerçek değerinin ve bugüne kadar ki haksız kullanım bedellerinin işleyecek faizleriyle davacıya ödenmesini talep ettiği, davalı vekili cevap dilekçesi ile derdestlik, görev, yetki ve zamanaşımı itirazlarının olduğunu, taraflar arası yazılı franchise sözleşmesi bulunmadığını, davacı tarafça dilekçe eki olarak sunulan sözleşmenin davalı ile ilgisinin olmadığını, davalının uhdesinde davalıya ait dava dilekçesine konu materyal ve emtia bulunmadığını, davacının tüm taleplerinin reddi ile davanın reddine karar verilmesini talep ettiği, Mahkemece davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verildiği, verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.Dairemizin önüne gelen uyuşmazlık; davalı ...'ın pasif husumet ehliyeti bulunup bulunmadığı noktasındadır.Taraf ehliyeti, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 50. maddesinde açıkça düzenlenmiş olup bir davada taraf olabilme yeteneğini ifade eder. Taraf ehliyeti, medeni (maddi) hukuktaki 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun (TMK) 8. maddesinde düzenlenen medeni haklardan yararlanma (hak) ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekil olarak anlaşılmalıdır. Buna göre; medeni haklardan yararlanma ehliyeti bulunan her gerçek ya da tüzel kişi davada taraf ehliyetine sahip kabul edilmelidir.Dava ehliyeti ise HMK'nın 51. maddesinde kişinin kendisinin veya yetkili kılacağı bir temsilci aracılığı ile bir davayı takip etme ve usul işlemlerini yapma ehliyeti olarak ifade edilmiştir. Dava ehliyeti, TMK'nın 9. maddesinde düzenlenen medeni hakları kullanma (fiil) ehliyetinin usul hukukundaki görünümü olup buna göre medeni hakları kullanma ehliyeti bulunan her gerçek ya da tüzel kişinin dava ehliyeti bulunmaktadır.Taraf sıfatına bir başka deyişle husumet ehliyetine gelince, bu kavram dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı, "aktif husumeti", davalı sıfatı ise "pasif husumeti" karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukukî koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir. Taraf sıfatının bu anlamda önemli özelliği ise def'î değil itiraz niteliğinde olması nedeniyle taraflarca süreye ve davanın aşamasına bakılmaksızın her zaman ileri sürülebileceği ve taraflar ileri sürmemiş olsa bile mahkemece re'sen nazara alınmasıdır.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/1-d maddesinde açıkça düzenlendiği üzere dava ve taraf ehliyeti dava şartlarındandır. Bu düzenlemeye göre husumet ya da bir başka deyişle taraf sıfatı dava şartlarından değildir. Dava şartının özelliği tıpkı taraf sıfatı gibi davanın esastan görülüp karara bağlanabilmesi için varlığı ya da yokluğu hâkim tarafından davanın her aşamasında kendiliğinden gözetilen ve taraflarca noksanlığı davanın her aşamasında ileri sürülen nitelikte olmasıdır.Somut olayda; uyuşmazlığa konu Franchising Sözleşmesinde; Franchisore olarak adlandırılan 'Dönmez Kasap Unlu Mamülleri Gıda Tic Ltd Şti'nin, "Göçmen Börekçisi" markasını franchise olarak ... ile imzalandığı ancak 'Dönmez Kasap Unlu Mamülleri Gıda Tic Ltd Şti'nin █████/2016 tarihli Genel Kurul Kararı ile unvanı ve türünün "Göçmen Börek Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi" olarak değiştirildiği ve 15 Nisan 2016 tarih, 9055 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlandığı, dolayısıyla taraflar arasındaki sözleşmenin davacı şirketin eski unvanı olan Dönmez Kasap Unlu Mamülleri Gıda Tic Ltd Şti ile imzalandığı ve davalının da sözleşmenin tarafı olduğu görülmekle Mahkemece işin esasına girilmesi gerekirken davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kabulüne, kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.3 maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.3 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,2-Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2024 tarih, ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.█████/2026 Başkan ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdırKatip ... e-imzalıdır * Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*