sigorta poliçesinden doğan vefat tazminatı davasında davacı şirketin aktif husumet, arabuluculuk ve tasfiye sonrası ihya gerekliliğine dair yargıtay bozma kararı.

Sigorta poliçesinden doğan vefat tazminatı davasında davacı şirketin aktif husumet, arabuluculuk ve tasfiye sonrası ihya gerekliliğine dair Yargıtay bozma kararı.

Özet: Bir şirketin, kredi teminatlı hayat sigortasından kaynaklanan vefat tazminatının tahsili talepli davasında, ilk derece mahkemesi davayı aktif husumet yokluğundan usulden reddetmiş; istinaf mahkemesi ise zorunlu arabuluculuk şartının yerine getirilmemesi nedeniyle usulden ret kararı vermiştir. Ancak Yargıtay, davacı şirketin tasfiye edilerek tüzel kişiliğinin sona ermesine rağmen, ticari şirketlerin "ihya kararı" alarak tekrar tüzel kişilik kazanabilmesi imkanı bulunduğundan, bu konuda davacıya kesin süre verilmesi gerektiği gerekçesiyle istinaf kararını bozmuştur.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

17. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO:████████ Esas

KARAR NO:████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:█████/2022

NUMARASI:████████ Esas, ████████ Karar

DAVANIN KONUSU :ALACAK (Sigorta Poliçesinden Kaynaklı)

KARAR TARİHİ:█████/2026

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirketin kullandığı krediye istinaden, müvekkili şirket yetkilisi ... için davalı sigorta şirketi nezdinde █████/2018 başlangıç, █████/2019 tarihli hayat sigorta poliçesi düzenlendiğini, sigortalının █████/2018 tarihinde kalp krizi geçirerek vefat ettiğini, kredi borçlarının sigortalının mirasçıları tarafından ödendiğini, ancak davalı sigorta şirketinin müvekkili şirkete vefat teminatını ödemediğini ileri sürerek bakiye kredi borcunun muaccel olduğu tarihten itibaren ticari faiz işletilerek tahsili için şimdilik 1.000,00 TL vefat tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevabında; davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, kredi borcunu karşılayacak oranda vefat teminatını talep hakkının poliçede rehin alacaklısı olan dava dışı bankaya ait olduğunu, dava dışı bankadan davaya muvaffakati olup olmadığının sorulması gerektiğini, varsa kalan teminat bedelini ise sigortalının varislerinin talep edebileceğini, sigorta ettiren davacı şirketin vefat teminatını talep edemeyeceğini, sigortalının ölümüne neden olan kanser hastalığını beyan etmediğini, beyan yükümlülüğüne aykırı hareket edilmesi nedeniyle vefat teminatı ödenemeyeceğini, söz konusu hastalığın teminat kapsamında da olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; vefat teminatını talep etme hakkının davacı şirkete değil, poliçede lehdar olarak belirlenmiş sigortalının varislerine ait olduğu, HMK'nın 114 maddesinde taraf ehliyetinin dava şartları arasında sayıldığı gerekçesiyle davanın HMK'nın 114/1-d ve 115/2 maddeleri gereğince aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.Karar yasal süresinde davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Dairemizin 26.10.2023 tarih ve █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı ile; taraflar tacir olup uyuşmazlıkta davadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerektiği, mahkemece arabuluculuk son tutanağı aslını sunmak için davacı tarafa bir haftalık kesin süre verilmesine rağmen davacı tarafın ara kararın gereğini yerine getirmediği, buna göre arabulucuya başvurulmadan dava açıldığı anlaşıldığından, mahkemece TTK'nın 5/A.1 fıkrası ve 6325 Sayılı Yasanın 18/A.2 fıkrasının son cümlesi uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerektiği, kabule göre de vefat teminatı talep hakkı kredi borcu tutarı kadar daini mürtehin bankaya, varsa kalan teminat tutarını talep hakkı ise sigortalının varislerine ait olduğu, davacı şirketin vefat teminatını talep hakkı bulunmadığı gerekçesiyle davanın aktif husumet (sıfat) yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, davacı şirketin tüzel kişiliği bulunduğu ve bu nedenle taraf ehliyetine sahip olduğu gözetilmeden, davacının taraf ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesinin de doğru olmadığı gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak davanın TTK'nın 5/A.1 fıkrası ve 6325 Sayılı Yasanın 18/A.2 fıkrasının son cümlesi uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

YARGITAY İLAMI:Yargıtay 4. HD'nin ██████████ Esas, ██████████ Karar sayılı kararı ile; davacı şirketin tasfiyesi tamamlanarak 31.10.2023 tarihli genel kurul kararına istinaden ticaret sicilden terkin edildiği ve kararın 06.11.2023 tarihli Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edildiği, davacı şirket sicilden terkin edilmekle, tüzel kişiliği sona ermekte ise de, ticari şirketlerin ve kooperatiflerin mahkemeden ihya kararı alarak tekrar tüzel kişiliklerini kazanmaları ve bu haliyle dava şartlarından olan taraf ve dava ehliyeti noksanlığının HMK.'nun 115/2. maddesinin ikinci cümlesi uyarınca giderilmesinin mümkün olduğu, bu durumda Mahkemece, bu konuda davacıya kesin süre verilmesi, verilen kesin süre içerisinde ihya davası açılmaması ya da açılan davanın reddedilmesi halinde davanın usulden reddedilmesi gerektiği gerekçesiyle Dairemiz kararının bozulmasına karar verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava, vefat teminat bedelinin tahsili istemine ilişkindir.Mahkemece, davacı şirketin aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmişse de, hükmün istinaf edilmesi üzerine Dairemizce zorunlu arabulucuya başvurulmadan dava açıldığından TTK'nın 5/A.1 fıkrası ve 6325 Sayılı Yasanın 18/A.2 fıkrasının son cümlesi uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak davanın 6325 Sayılı Yasanın 18/A.2 fıkrasının son cümlesi uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.Kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. HD'nce davacı şirketin sicilden terkin edilmesi nedeniyle davacıya ihya davası açılması için kesin süre verilmesi, kesin süre içerisinde ihya davası açılmaması ya da açılan davanın reddedilmesi halinde davanın usulden reddedilmesi gerektiği belirtilerek Dairemiz kararı bozulmuştur.Dairemizce bozma ilamına uyularak ihya davası açılması için bir aylık kesin süre verilmesine, aksi halde davanın usulden reddedileceğine dair davacı şirketin tasfiye memuruna tebligat çıkartılmasına rağmen, ara karar gereği yerine getirilmemiştir.Taraf ehliyeti, 6100 sayılı HMK'nın 50. maddesinde düzenlenmiş olup, bir davada taraf olabilme yeteneğini ifade eder. Taraf ehliyeti, medeni (maddi) hukuktaki TMK'nın 8. maddesinde düzenlenen medeni haklardan yararlanma (hâk) ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir. Davacının gerçek kişi ise sağ olması, tüzel kişi ise tüzel kişiliğinin bulunması taraf ehliyetiyle ilgili olup 6100 sayılı HMK'nın 114/1-d maddesi gereğince dava şartlarındandır.Ticaret ortaklıklarının tüzel kişiliği, ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişinin, tüzel kişiliğinin sona ermesi durumunda taraf ehliyeti de son bulur.Dava şartlarının varlığının yargılamanın her aşamasında aranması gerekir. HMK'nın 115/2. maddesi gereğince dava şartı noksanlığı halinde davanın usulden reddine karar verilmesi gerekir ise de; aynı maddenin ikinci cümlesinde dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verileceği, bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davanın, dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddedilebileceği hükmü getirilmiştir.Somut olayda, terkin ile tüzel kişiliği sona eren davacı şirketin son tasfiye memuruna bir aylık kesin süre içinde ihya davası açılması, aksi halde davanın usulden reddedileceği ihtar edilmesine rağmen ihya davası açılmamıştır. Bu durumda tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkin edilmesi) ile sona sona eren davacı şirketin taraf ehliyeti bulunmadığı anlaşıldığından davanın HMK'nın 114/1.d ve 115/2 maddeleri gereğince davacının taraf ehliyetinin bulunmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1-a)Davacının taraf ehliyeti bulunmadığından HMK 114/1.d ve 115/2 maddesi uyarınca davanın USULDEN REDDİNE,

b)Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 732,00 TL harçtan davacı tarafından yatırılan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 672,70 TL harcan davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

c)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

d)Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine YER OLMADIĞINA,

e)Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AÜTT gereğince takdir olunan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

İstinaf Başvurusu Yönünden;

3-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 732,00 TL harçtan davacı tarafından yatırılan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 462,15 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

4-Davalı tarafından karşılanan 99,90 TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,

6-İstinaf yargılamasının Yargıtay bozma ilamı sonrasında duruşmalı olarak gerçekleştirilmiş olması nedeniyle, kendisini vekil ile temsil ettiren davalı yararına hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince belirlenen 22.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

7-6100 sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının kararın tebliğ gideri karşılandıktan sonra artan kısmının yatıran tarafa İADESİNEDair, tarafların yokluğunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 361/1. fıkrası uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay nezdinde Temyiz Kanun Yolu Açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.█████/2026