bursa 3. asliye ticaret mahkemesinin menfi tespit ve istirdat davasında ciranta konumundaki davacının karşılıksız çek bedelinin, faiz ve ferilerinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla icra takibine itirazı ve ödenen meblağın iadesi talebini değerlendiren gerekçeli karar.

Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin menfi tespit ve istirdat davasında ciranta konumundaki davacının karşılıksız çek bedelinin, faiz ve ferilerinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla icra takibine itirazı ve ödenen meblağın iadesi talebini değerlendiren gerekçeli karar.

Özet: Davacı (ciranta), müvekkili aleyhine başlatılan icra takibi kapsamında cebri icra baskısıyla ödediği çek bedelinin ve ferilerinin iadesi ile menfi tespitini talep etmekte olup, davalı alacaklının cirantalara karşı başvurma hakkını, ödememe protestosu çekmemesi nedeniyle kaybettiğini, ayrıca çekin sadece 147.350 TLlik kısmının karşılıksız olduğunu, bu nedenle asıl alacağın bir kısmına ve faiz, çek tazminatı, vekalet ücretleri gibi tüm ferilerine itiraz ettiğini belirtmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2025/

KARAR NO : 2026/

HAKİM : ... ...

KATİP : ... ...

DAVACI :

VEKİLİ : Av.

DAVALI :

VEKİLİ : Av.

DAVA : Menfi Tespit-İstirdat

DAVA TARİHİ : █████/2025

KARAR TARİHİ : █████/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : █████/2026

Mahkememizde görülmekte olanMenfi Tespit-İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... 5. Genel İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı dosyasının kambiyo senetleri (çek, poliçe ve emre muharrer senet) üzerine haciz yolu ile yapılacak takip olup, konusunu █████/2025 günlü ... Seri Nolu 160.000,00 TL bedelli çekin oluşturduğunu, müvekkili ...'ın takip konusu çekte ciranta konumunda olduğunu, davalı ... Tekstil Kimyevi Maddeler Pazarlama Sanayi Ticaret Ltd. Şti. tarafından müvekkili aleyhine ... 5. Genel İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı dosyası aracılığıyla takip açıldığını, bahse konu çekin icraya konulduğunu, çek bedelinin 160.000,00 TL, avans faizinin 7.124,38 TL, çek tazminatının 16.000,00 TL, çek komisyonunun 480,00 TL olduğunu, ayrıca davalı tarafından müvekkili aleyhine ihtiyati haciz yapılmış olup, ihtiyati haciz vekalet ücretinin 7.500,00 TL, ihtiyati haciz masrafının ise 714,45 TL şeklinde ödeme emri gönderildiğini, işbu alacak kalemlerine icra masrafları, icra vekalet ücreti vs. tüm ferileri de ilave edilince toplam dosya borcunun 224.928,22 TL'ye yükselmiş olup, bu tutarın müvekkili ... tarafından █████/2025 tarihinde davalı ... Tekstil Kimyevi Maddeler Pazarlama Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'ye (davalının avukatı ...'nın banka hesabına) "... 5. Genel İcra Dairesi 2025/ ... nolu dosyaya istinaden ödeme" açıklamasıyla ödendiğini, davalının █████/2025 tarihinde müvekkiline "... 5 Genel İcra 2025/... esas sayılı dosyası harçsız kapatıldığından harç iadesi" açıklamasıyla 8.727,76 TL'yi geri ödediğini, bu kapsamda davalı tarafın müvekkiline yalnızca harcı iade ettiğini, akabinde aynı gün taraflarınca ... 5. Genel İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı dosyasına bu paranın ihtirazi kayıt altında ödendiğini, alacaklıya cebri icra baskısı nedeniyle ödeme yapıldığını, 147.350,00 TL karşılıksız kısım üzerindeki tüm bakiyeye, faize, çek tazminatına, icra vekalet ücretine, ihtiyati haciz vekalet ücretine, çek komisyonuna, çek yaprak bedeline, masraflara vs. tüm ferilere toplamda 77.578,22 TL kısma itiraz edildiğinin ifade edildiğini, bahse konu çekin arkasında yalnızca 147.350,00 TL'lik kısmında karşılıksızdır kaşesinin mevcut olduğunu, ayrıca mevcut çekin karşılıksız olduğuna yönelik cirantalara herhangi bir ödememe protestosu çekilmediğini, TTK.714.maddesinin "Kabul etmemenin veya ödememenin, kabul etmeme veya ödememe protestosu denilen resmî bir belge ile belirlenmesi zorunludur." Yine TTK.m.730 uyarınca "Hamil; a) Görüldüğünde veya görüldükten belirli bir süre sonra ödenmesi şart olan poliçeyi ibraz, b) Kabul etmeme veya ödememe protestosunu düzenleme, c) “Gidersiz iade olunacaktır” kaydının bulunması hâlinde, poliçeyi ödeme amacıyla ibraz, için belirli süreleri geçirirse, kabul eden kişi hariç olmak üzere, cirantalara, düzenleyene ve diğer borçlulara karşı sahip olduğu hakları kaybeder. (2) Hamil, kabul amacıyla ibraz edilmesi için düzenleyenin verdiği süreye uymazsa, kabul etmeme ve ödememe sebebiyle başvuru haklarını kaybeder." şeklinde olduğunu, bu kapsamda hamilin keşideci dışındaki diğer cirantalara karşı kambiyo hukukundan doğan haklarını kullanabilmesi için ödememe protestosu çekmesi, bankanın karşılıksızdır kaşesi vurması veya takas odasının çekin vaktinde ibraz edildiği halde ödenmediğini tespit eden kaydını sunması gerektiğini, hal böyle iken çekin altında yalnızca 147.350,00 TL'lik kısım açısından "Karşılıksızdır" kaşesinin mevcut olduğunu, alacaklı tarafından ödememe protestosu çekildiğine dair hiçbir emarenin de bulunmadığını, bahse konu çekin ... Ambalaj Kağıt Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından bankaya ibraz edildiğini, bankanın çekin altına 147.350,00 TL karşılıksızdır şeklinde kaşe vurduğunu, çek yaprak bedelinin bankaya çeki sunan ... Ambalaj Kağıt Geri Dönüşüm San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından alındığını, bu itibarla da çekin 12.650,00 TL'lik kısmının karşılığı bulunduğunun aşikar olduğunu, dolayısıyla asıl alacak yönünden 12.650,00 TL'lik kısma itiraz ettiklerini, Çek Kanunu m.3/f.2 uyarınca "Karşılıksızdır işlemi, muhatap bankanın hamile kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın dışında, çek bedelinin karşılanamayan kısmıyla sınırlı olarak yapılır." Ayrıca TTK.m.810 uyarınca "Hamil, başvurma yolu ile; a) Çekin ödenmemiş olan bedelini, b) İbraz gününden itibaren bu tutarın faizini, c) Protestonun veya buna denk olan belirlemenin ve gönderilen ihbarnamelerin giderleri ile diğer giderleri ve d) Çek bedelinin binde üçünü aşmamak üzere komisyon ücretini, isteyebilir." hükümlerden görüldüğü üzere ciranta konumunda olan müvekkilinin yalnızca çekin ödenmemiş kısmı (karşılıksızdır işlemi yapılan kısım) bakımından sorumlu olduğunu, ayrıca (karşılıksızdır işlemi yapılan kısım haricinde) yetkili hamilin, lehdar ve cirantalar hakkında takip yapabilmesi ve asıl alacak dışındaki tüm feriler ( faiz, vekalet ücreti, harç, komisyon vs. ) için, ödememe protestosu göndermesinin zorunlu olduğunu, aksi takdirde hamilin söz konusu kişilere karşı icra takibi yapamayacağını, ... 12. Hukuk Dairesinin 2019/ E. 2020/ K. 05.06.2020 Tarihli kararının "Alacaklı hamil, anılan madde koşullarında protesto keşide etmeksizin, lehtar ve cirantaları takip edemez. Alacaklı hamil, anılan madde koşullarında, senedi düzenleyene protesto keşide etmediği takdirde, ciranta olan borçluya karşı müracaat hakkını kaybeder. İİK'nun 170/a-2. maddesi gereğince, icra mahkemesince, alacaklının kambiyo hukuku mucibince takip hakkının bulunup bulunmadığı re'sen araştırılmak zorundadır." şeklinde olduğunu, somut olayda bahse konu çek üzerinde 147.350,00 TL için "karşılıksızdır" işlemi yapılmış olup, geri kalan bakiye yönünden herhangi bir "karşılıksızdır" ibaresi bulunmadığı gibi bu tutar açısından alacaklı tarafından ödememe protestosu çekildiğine dair hiçbir emarenin de bulunmadığını, anılan sebeplerle müvekkilinin söz konusu çekin azami 147.350,00 TL'lik kısmı bakımından sorumlu sayılması gerektiğini, alacaklı tarafından 147.350,00 TL asıl alacak olacak şekilde icra takibi açılması gerekirken, kötü niyetle 160.000,00 TL üzerinden takip açıldığını, öncelikle bu hususun istirdat nedeni olduğunu, cirantanın çek tazminatından sorumlu olmadığını, TTK.m.783/f.3 uyarınca "Muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin yüzde onunu ödemekle yükümlü olduktan başka, hamilin bu yüzden uğradığı zararı da tazmin eder." bu itibarla (keşideci dışında) cirantaların çek tazminatından sorumlu olmayacaklarının açık olduğunu, ... 12. Hukuk Dairesinin 2016/ E. 2017/ K. 28.02.2017 Tarihli kararının "6102 Sayılı TTK'nun 783/3. maddesine göre; "Muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin %10'unu ödemekle yükümlü olduktan başka, hamilin bu yüzden uğradığı zararı da tazmin eder. Çek keşide eden kimsenin, bu çekin karşılığı olan miktarı, ibraz süresi içerisinde muhatap banka nezdinde bulundurması zorunludur. 6102 sayılı TTK.nun 818/1. maddesinin (g) bendinin göndermesi ile çekler hakkında da uygulanması gereken aynı Kanunun 702/1.maddesi gereğince; aval veren kişi, kimin için taahhüt altına girmişse aynen onun gibi sorumlu olur. Bu itibarla, keşideci ve aval veren dışında, cirantaların, çek tazminatından sorumlu olmayacakları açıktır. Bu nedenle, borçlu (lehtar) cirantanın çek tazminatına yönelik itirazının kabulü gerekir." şeklinde olduğunu, ... 12. Hukuk Dairesinin 2020/ E. 2020/ K. 21.09.2020 Tarihli kararının "somut olayda sanığın ciranta olarak borçlu sıfatıyla hakkında yapılan takip esnasında █████/2018 tarihli taahhütnamede takip çıkışına %10 oranında çek tazminatı dahil edilerek vekâlet ücreti, tahsil harcı, işleyen ve işleyecek faiz hesabı yapılmış olduğu anlaşılmakla kanun hükmünde yer almayan cirantaların çek tazminatından sorumlu olmayacağı gözetilmeden gerekçesiyle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309.maddesi uyarınca anılan kararın kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla gereği görüşülüp düşünüldü; ... Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriği yerinde görüldüğünden, İ ... 6. İcra Ceza Mahkemesinin █████/2019 tarihli ve ████████ değişik iş sayılı kararının CMK’nın 309/4-d maddesi uyarınca BOZULMASINA.." şeklinde olduğunu, davalının da bahse konu icra takibini açarken takip talebine "Sadece Keşideci ... 160.000,00 TL tutarın çek tazminatından sorumludur. Cirantalar sorumlu değildir." yazdığını, davalının bu suretle müvekkilinin çek tazminatından sorumlu olmadığını alenen ikrar ettiğini, ancak buna rağmen müvekkilinden çek tazminatının da kötü niyetle tahsil edilip alındığını, müvekkilinin cebri icra baskısı nedeniyle sorumlu olmadığı kısımları da ödemek zorunda kaldığını, işbu icra takibine konu borcun müvekkili tarafından cebri icra baskısı nedeniyle ödendiğini, zira davalı tarafından müvekkili aleyhine haciz işlemlerine başlanmış olup, müvekkilinin borcu ödemeye mecbur bırakıldığını, ayrıca müvekkili ...'ın davalı tarafından sık sık telefonla arandığını, kendisine borcu ödemesi yönünde baskı yapıldığını, ancak taraflarınca bahse konu paranın ihtirazi kayıt altında ödendiğinin belirtildiğini, davalının ödememe protestosu çekmemiş olması karşısında 147.350,00 TL üzerindeki bakiyeye, faize, 16.000,00 TL çek tazminatına, icra vekalet ücretine, ihtiyati haciz vekalet ücretine, 480,00 TL çek komisyonuna, 12.650,00 TL çek yaprak bedeline, masraflara vs. tüm ferilere itiraz edilmiş olup, bahse konu icra dosyasının celbini talep ettiklerini, huzurdaki uyuşmazlığın ticari nitelik arz etmesi nedeniyle taraflarınca ... Arabuluculuk Bürosunun 2025/ Arabuluculuk dosya numarası aracılığıyla davalı taraf ile müzakere yapıldığını, fakat anlaşmaya varılamadığını, netice itibariyle müvekkilinin cebri icra baskısı nedeniyle davalıya sorumlu olduğu tutardan çok daha fazla ödeme yaptığını, davacının ... 5. Genel İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı dosyası aracılığıyla başlattığı takip ile aslen hakkı olmadığı bir alacağı, kötü niyetle ve müvekkilini zarara uğratmak kastıyla tahsil etiğini, müvekkilinin yalnızca 147.350,00 TL'lik alacak bakımından sorumlu olduğunu, dolayısıyla 224.928,22 TL (davalıya ödenen tutar) - 147.350,00 TL (müvekkilin sorumlu olduğu kısım) - 8.727,76 TL (harç iadesi) = 68.850,46 TL nin müvekkiline iade edilmesi gerektiğini, işbu sebeple huzurdaki istirdat davasını açmak ve fazla ödenen 68.850,46 TL'lik kısmın müvekkiline iadesini talep etmek zarureti hasıl olduğunu, izah edilen nedenler ve Mahkemece re'sen nazara alınacak hususlar kapsamında; davanın kabulüne, ... 5. Genel İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı dosyasındaki alacak bakımından müvekkili ...'ın 68.850,46 TL'lik kısım yönünden borçlu olmadığının tespitine, icra tehdidi altında müvekkili ...'tan tahsil edilmiş olan 68.850,46 TL tutarında paranın faizleriyle beraber davalıdan tahsil edilerek müvekkiline verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP; Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının ... 5. Genel İcra Dairesi'nin 2025/... Esas sayılı dosya borcuna istinaden ödemiş olduğu dosya borcundan dolayı kısaca bankanın ödemekle yükümlü olduğu miktar, icra masrafları ve avukatlık ücretinden sorumlu olmadığını iddia ederek bankanın ödemekle yükümlü olduğu ancak yetkili hamil tarafından tahsil edilmeyen bedeli de düşerek sadece asıl alacağın 147.350.TL'sinden sorumlu olduğunu, bunun dışındaki çek tazminatı, icra masrafları ve avukatlık ücretinden sorumlu olmadığını iddia ederek ödemiş olduğu bu bedellerin istirdadını talep ettiğini, davacı vekilinin bono ve poliçeye uygulanan hükümlerin çeke de uygulanması gerektiğini iddia ederek çek kanununu yok sayarak bono ve poliçeye özgü kavramlarla kafa karışıklığı yaratarak taleplerinin haklılığını iddia ettiğini, davacının bu taleplerinin hiçbir hukuki ve yasal mesnedi olmadığını, reddi gerektiğini, ... 5. Genel İcra Dairesi'nin 2025/... Esas sayılı dosyasına konu ... ... Şubesinin 30.03.2025 keşide tarihli 160.000. TL bedelli, ... çek nolu, ... keşideli, ... cirolu çekten dolayı müvekkili ... Tekstil Kimyevi Maddeler Paz. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin icra takibi başlattığını, işbu icra takibinden dolayı keşideci ve ciranta davacı hakkında ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/... D.iş sayılı dosyası ile ihtiyati haciz kararı alındığını ve ihtiyati haciz kararı uyarınca borçlular hakkında ... 5. Genel İcra Dairesi'nin 2025/... Esas sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü takip yoluyla esas takibe geçildiğini, davacının başlatılan icra dosyasında borcun tamamını 05.05.2025 tarihinde ekte sundukları banka dekontu ile ihtirazi kayıtsız ödediğini, akabinde şirket çalışanı ... isimli şahısın ... Nolu telefonundan taraflarına aynen" ... bey merhaba.. Hesabınıza para yattı....dosyanın kaldırılmasını ve... ... ... ... ...çekin bu adrese gönderilmesini rica ediyorum" şeklinde ... mesajlarını attığını, dosya borcunun tamamının ödenmesinden ve davacının dosyanın kapatılarak çek aslının kendisine gönderilmesi mesajlarından sonra derhal taraflarından dosyadan feragat edildiğini ve çek aslının davacının çalışanının talebi gibi bildirdiği adrese kargo ile gönderildiğini, işbu takipten feragat yapılırken tebligatın henüz davacı- borçluya tebliğ edilmediğinden dosyanın tahsil harçsız olarak kapatıldığını, dosya kapak hesabına icra tahsil harcının dahil olup, dosya borcu, icra tahsil harcı dahil bahsi geçen makbuz ile Av. ...'nın ... Bankası hesabına ödendiğini, ancak daha sonra borçlulara henüz tebligat yapılmadığının tespit edilmiş olup, dosyanın harçsız kapatıldığını, bu nedenle tahsil edilen 8.727,76 TL icra tahsil harcının davacının da dilekçesinde belirttiği üzere kendisine iade edildiğini, davacının ödemenin ihtirazi kayıtla yapıldığını iddia ettiğini, ödeme makbuzunda yapılan ödemede bir ihtirazi kayıt olmadığının açık olduğunu, davacının dosya borcunu icra dosyasına değil, alacaklı vekilinin hesabına haricen ödediğini, akabinde alacaklı vekiline ... mesajları atarak dosyanın kapatılması ve çek aslının bildirdiği adrese gönderilmesini talep ettiğini, bunun üzerine dosyadan feragat edildiğini ve çek aslının borçlunun adresine gönderildiğini, davacının dosyadan feragat edildiği gün ödemenin cebri icra baskısı altında yapıldığını iddia ederek icra dairesine işbu dilekçede belirttiği gerekçelerle itiraz dilekçesi gönderdiğini ve ekine ödeme makbuzunu eklediğini, icra dosyası incelendiğinde sadece kaydi hacizlerin olduğunun görüleceğini, davacının iddiasının aksine dosya borcunun haciz esnasında ödenmediğini, dolayısıyla bir haciz baskısının söz konusu olmadığını, öte yandan cebrî icranın borçlunun borcunu kendi isteğiyle ödememesi durumunda devletin zor kullanarak borcu tahsil etmesi süreci olduğunu bu sürecin İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde yürütüldüğünü ve yalnızca devletin yetkili organları (icra daireleri) tarafından uygulanabileceğini, davacının icra dosya borcunun tamına itiraz etmediğini, davacı- borçlunun dosyanın ferilerine itiraz ettiğini ve dosyanın ferileri için istirdat davası açtığını, dolayısıyla dosyaya konu bankanın ödemekle yükümlü olduğu bedel hariç çek aslına itiraz etmeyen davacının cebrî icraya maruz kaldığını ileri sürerek icra dosyası ferilerine itirazda bulunamayacağını, çünkü cebrî icranın zaten borcun ödenmemesi hâlinde devreye giren bir yasal tahsil yolu olduğunu, davacı vekilinin de çok iyi bildiği üzere kambiyo takiplerine yapılacak itirazlarda itiraz süresini ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün olduğunu, yine davacı vekilinin bildiği üzere kambiyo takiplerine özgü takip yoluyla yapılan takiplere itirazların İcra Dairesine değil, İcra Mahkemelerine yapıldığını, bu takiplerde icra dairesine yapılan itirazların hiçbir geçerliliği olmadığı gibi takibi de durdurmayacağını, ancak davacının bugüne kadar ödeme emrine itiraz veya şikayet etmediğini, davacının ödeme emrine itiraz veya şikayet yerine kambiyo takiplerinde hiçbir etkisi olmayan itirazını takipten vazgeçildikten sonra icra dairesine yapma yolunu seçtiğini, öncelikle çek hamilinin bankanın ödemekle yükümlü olduğu bedeli almak gibi bir mecburiyeti olmadığını, bankanın ödemekle yükümlü olduğu bedeli alıp almamak hamilin isteğine bağlı bir hak olduğunu, 5941 Saylı yasanın 3. Maddesinin'' (5) Muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutar dahil, kısmî ödemenin hamil tarafından kabul edilmemesi hâlinde, ikinci fıkra hükmüne göre karşılıksızdır işlemi yapılır; ibraz tarihi ile ödememe nedeni çekin üzerine yazılır ve çek, üzerine imzası alınarak hamiline geri verilir; ön ve arka yüzünün fotokopisi banka tarafından saklanır. Çek hesabında hiç karşılığın bulunmaması ve hamilin sadece muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutarın ödenmesini talep etmesi hâlinde de bu fıkra hükmüne göre işlem yapılır. '' şeklinde olduğunu, Bankanın ödemek yükümlü olduğu bedeli talep etmeyen hamilin çek bedelinin tamamı üzerinden keşideci ve cirantalara karşı hukuki yollara başvurma hakkına sahip olduğunu, nitekim işbu davanın konusu icra takibine konu çekte de hamil bankanın ödemekle yükümlü olduğu bedeli talep etmediğini ve bu nedenle çekin tamamı üzerinden yasal yollara başvurma hakkını kullandığını, davacı vekilinin ya çek hukuku konusunda eksik bilgiye sahip yada bilinçli olarak çek ile poliçeyi karıştırarak zihin bulanıklığı yaratarak kendince bir çıkış yolu arama gayreti içerisinde olduğunu, nitekim aynı şekilde poliçe ve senet için uygulanan, poliçenin veya bononun ödenmemesi hâlinde ödememe protestosunu düzenleyen TTK. 714. Maddesinin çeke uygulanması gerektiğini, takibe konu çekte cirantaya ödememe protestosu çekilmediği gibi hukuki sınırları zorlayan bir beyanda bulunduğunu ve bu beyanında direttiğini, TTK. 714 maddesinin poliçenin veya bononun ödenmemesi hâlinde ödememe protestosu çekilmesini zorunlu kıldığını, bu protestonun hamilin müracaat haklarını kullanabilmesi için şart olduğunu, oysa çekin 5941 sayılı Çek Kanunu kapsamında düzenlenmiş olup, çekte protesto şartı olmadığını, çekte protesto şartının aranmasının kullanım amacına aykırı olduğunu, TTK. ya göre hamilin cirantalara ve keşideciye başvurabilmesi için çekin süresinde bankaya ibrazı ve karşılıksız çıkması durumunda banka tarafından çekin üzerine yazılan karşılıksızdır ibaresinin bulunması olduğunu, uygulamada banka tarafından düzenlenen karşılıksızdır şerhi veya yazılı belge hamilin hukuki yollara başvurması için yeterli olduğunu, ... içtihatlarında da çek için protesto çekilmesinin gerekmediği ve dolayısıyla TTK.714. Maddesinin çeklere uygula alanı bulmadığının açık olduğunu, çeklerin kanuni dayanağının 5941 sayılı Çek Kanunu olduğunu, poliçe ve bononun kanuni dayanağının ise TTK m. 688–723 arasındaki hükümler olduğunu, ... kararlarından da açıkça anlaşılacağı üzere çekin protestoya tabi bir senet olmadığının açık olduğunu, bu nedenle TTK m.714 ve devamı hükümlerinin çeke uygulanamayacağını, çek hamilinin müracaat hakkının bankanın karşılıksız işlemi ile doğacağını, nitekim davacının ödememe protestosuna ilişkin ... kararlarının senede ilişkin kararlar olduğunu, TTK. 783. Maddesinin '' (2) Düzenleyen, muhatap nezdinde çekin ancak bir kısım karşılığını hazır bulundurduğu takdirde, muhatap, bu tutarı ödemekle yükümlüdür. (3) Muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin yüzde onunu ödemekle yükümlü olduktan başka, hamilin bu yüzden uğradığı zararı da tazmin eder. '' şeklinde olduğunu, bu hüküm gereği çek tazminatının yalnızca keşideciye yöneltilmiş bir sorumluluk olduğunu, cirantaların bu tazminattan doğrudan sorumlu tutulamayacağını, ancak davacı cirantanın ödeme dekontundan da anlaşılacağı üzere çek tazminatına dair ihtirazi kayıtlı olarak ödeme yapmadığını, dosya borcuna istinaden ödeme yaptığını ve akabinde taraflarına göndermiş olduğu ... mesajları ile dosyanın kapatılarak çekin bildirdiği adrese gönderilmesini istediğini ve bu talep doğrultusunda icra dosyasından feragat edildiğini ve çek aslının cirantaya gönderildiğini, takipten feragat edilerek çek aslının cirantaya teslim edilmesi ile takip alacaklısının çek tazminatını keşideciden talep etme hakkı dahil icra dosyasındaki tüm haklarının ortadan kalktığını, takip alacaklısının çek tazminatı hakkından, çek tazminatı dahil bütün dosya borcunun ihtirazi kayıtsız ödenmesi, cirantanın takipten feragat ile çek aslını kendisine teslim edilmesi talepleri neticesi vazgeçtiğinin açık olduğunu, dosya borcunu çek tazminatı dahil tamamının ödeyen cirantanın takipten feragat ile çek aslının bildirdiği adrese gönderilmesi talebi olmasa idi davalının keşideciye karşı çek tazminatından dolayı devam etme hakkının olacağını, cirantanın da bu durumda çek tazminatı hariç ödemiş olduğu alacak aslı ve icra masrafları yönünden keşideciye rücu hakkı olacağını, ancak takipten feragat ile çek tazminatı dahil bütün talep ve alacak haklarının davacı-cirantaya geçtiğini, davacı- cirantanın çek tazminatı dahil ödemiş olduğu parayı keşideciden talep etme hakkını kazandığını, takipten feragat ile davacı- cirantanın artık bütün haklarını davalı-alacaklıya değil, keşideciye karşı ileri sürmesi gerektiğini, müracaat borçlularından birinin borcu öderse, senedin kendisine teslimini talep edebilir ve kendisinden önceki borçlulara karşı rücu hakkı kazanacağını, davacı cirantanın çekin teslimini talep ederek yeni hamil sıfatını kazandığını, bu durumda yaptığı ödemeleri keşideciye karşı rücu yoluyla talep etmesi gerekirken, davalı hamilden istirdat talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacının ödemiş olduğu çek tazminatını talep edebilmesi için ödemeyi ihtirazi kayıtla yapması, takipten feragat ile çekin kendisine teslimini talep etmemesi gerektiğini, davacının keşideciye karşı takibe konu çekten dolayı takip yapıp yapmadığının ... Yargı Sisteminden sorularak tespit edilmesini talep ettiklerini, ... 13. Hukuk Dairesi’nin 2022/ E., 2023/ K. Sayılı kararının ''Borçlu, ödeme sırasında ihtirazî kayıt ileri sürmemişse, sonradan istirdat davası açarak ödeme kalemlerinin iadesini talep edemez.'' şeklinde olduğunu, ... ..., 2005/- E. 2005/ K. Sayılı kararının '' Borçlu, ödeme sırasında ihtirazi kayıt ileri sürmemişse, sonradan yaptığı ihtirazi kayıt hukuki sonuç doğurmaz." şeklinde olduğunu, davacının önce dosya borcunun tamamını haricen ihtirazi kayıtsız ödediğini ve dosyadan feragat edilerek çek aslının bildirdiği adrese gönderilmesini talep ettiğini, aynı gün dosyadan feragat talebi gönderildiğini, yine aynı gün davacının icra dairesine sunmuş olduğu dilekçe ile taraflarına yapmış olduğu ödemenin dekontunu iliştirerek paranın ihtirazi kayıtla ödendiğine dair icra dairesine dilekçe verdiğini, bu dilekçenin hiçbir hukuki geçerliliğinin söz konusu olmadığını, zira alacaklının feragat ile bütün talep haklarının sona erdiğini ve borcun ödenmesi ile ödeyen ciranta keşideciye karşı rücu hakkını kazandığını, gerek İİK.'da ve gerekse ... 12. HD içtihatlarında; cirantanın kambiyo senedinden doğan borcun tamamından sorumlu olduğunun açık olduğunu, bu borca icra masraflarının ve vekâlet ücretinin de dahil olduğunu, davacının müvekkilinin cebri icra baskısı nedeniyle sorumlu olmadığı kısımları da ödemek zorunda kaldığını iddia ettiğini, davacı vekiline göre müvekkilinin 160.000 TL bedelli çekten dolayı bankanın ödemekle yükümlü olduğu 12.500 TL çıkarıldığında geriye kalan 147.350TL'den sorumlu olduğunu, davacı vekili bu beyanıyla TTK ve İcra İflas Kanununa yeni bir bakış açısı getirdiğini, davacı vekiline göre icra takibinin yapılıp yapılmamasının hiç bir önemi olmadığını, müvekkilinin hiçbir şeyden sorumlu olmadığını, bu nedenle takibe konu çek nedeniyle ödenmiş borcun 147.350 TL 'si dışında kalan icra masrafları, vekalet ücreti dahil harç iadesini düştükten sonra kalan 68.850,46 TL'nin iadesini talep ettiğini, davacının sadece çek bedelinin bankanın ödemekle yükümlü olduğu kısmı dışında kalan kısmını borç olarak kabul ettiğini, bunun dışında kalan ödemiş olduğu icra masrafları ve ferileri için istirdat davası açtığını, davacının borcun bir kısmını ödemeyi kabul edip icra masrafları ve ferilerinden dolayı borcun cebri icra baskısı altında ödendiği itirazında bulunamayacağını, çünkü cebrî icranın zaten borcun ödenmemesi hâlinde devreye giren bir yasal tahsil yolu olduğunu, davacının bu taleplerinin hiç bir hukuki karşılığı olmadığını, bu nedenle davanın reddi gerektiği kanatinde olduklarını, arz ve izah edilen nedenlerle; davacının davasının reddine, davacının istirdat talebinin reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER:... 5. Genel İcra Dairesi'nin 2025/... Esas sayılı dosyası ve takibe konu çek, ... 1. ATM 'nin 2025/... D.İş sayılı dosyası, ödeme kayıtları, banka yazı cevabı, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dava; ... 5. Genel İcra Dairesi'nin 2025/... Esas sayılı icra takibi nedeniyle 68.850,46 TL'lik kısım yönünden borçlu olmadığının tespiti ile istirdat istemine ilişkindir.

Mahkememizce, ... 5. Genel İcra Dairesi'nin 2025/... Esas sayılı icra takip dosyasının celp ve incelenmesinde; davalı vekili tarafından davacı ve dava dışı ... aleyhine, █████/2025 tarihinde, ... ... ... Şubesinin 30.03.2025 keşide tarihli 160.000,00-TL bedelli, ... seri numaralı çeke dayalı ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2025/... D.İş sayılı dosyası ile ihtiyati haciz kararı uyarınca; 160.000,00-TL asıl alacak, 7.500,00-TL ihtiyati haciz vekalet ücreti, 7.124,38-TL işlemiş avans faizi, 16.000,00-TL %10 çek tazminatı( Sadece Keşideci ... sorumlu olmak kaydıyla) , 714,45-TL ihtiyati haciz masrafı ve 480,00-TL %3 komisyon bedeli olmak üzere toplam 191.818,83-TL üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatıldığı, alacaklı vekilince takipten vazgeçme/feragat sonucu dosyanın kapatılmasına karar verildiği görülmüştür. Mahkememizce taraflarca dayanılan deliller toplandıktan sonra dosyanın bilirkişiye tevdi ile rapor düzenlenmesine karar verilmiş, bu kapsamda 19.11.2025 tarihli raporun düzenlendiği görülmüştür.Mahkememizce, dosyanın icra mevzuatından kaynaklı nitelikli hesaplamalar alanında uzman başka bir bilirkişiye tevdi edilerek yeniden rapor düzenlenmesine karar verildiği, bu kapsamda 20.04.2026 tarihli raporun düzenlendiği görülmüştür.Tüm dosya kapsamına göre yapılan yargılama sonucunda; davacı tarafça, ... 5. Genel İcra Dairesi'nin 2025/... Esas sayılı icra takibine konu çek nedeniyle 147.350,00TL karşılıksız kısım üzerindeki tüm bakiyeye, faize, çek tazminatına, icra vekalet ücretine, ihtiyati haciz vekalet ücretine, çek komisyonuna, masraflar vs. tüm feriler yönünden sorumlu olmadığını, ... 5. Genel İcra Dairesinin 2025/... Esas sayılı dosya borcunun cebri icra baskısı nedeniyle ödendiğini belirterek 68.850,46 TL'nin davalıdan istirdadını talep etmiştir. Davacı tarafça 05.05.2025 tarihinde, davalı vekili hesabına "... 5. Genel İcra dairesi 2025/ ... nolu dosyaya istinaden ödeme " açıklaması ile toplam 224.928,22-TL ödeme ile icra dosya borcunu ödediği,akabinde aynı gün davacı tarafça takip dosyasına bu paranın ihtirazi kayıt altında ödendiğini, alacaklıya cebri icra baskısı nedeniyle ödeme yapıldığını, 147.350,00 TL karşılıksız kısım üzerindeki tüm bakiyeye, faize, çek tazminatına, icra vekalet ücretine, ihtiyati haciz vekalet ücretine, çek komisyonuna, çek yaprak bedeline, masraflara vs. tüm ferilere itiraz edildiğinin ifade edildiği görülmüştür.Dosya kapsamına göre, davaya konu ... ... ... Şubesinin 30.03.2025 keşide tarihli 160.000,00-TL bedelli, ... seri numaralı çekte davacı lehtar-ciranta olup, davaya konu çekin █████/2025 tarihinde bankaya ibrazı ile, çek hesabı bakiyesinin çek bedelini karşılamaması nedeniyle karşılıksız işlemine tabi tutulmuş olup, ibraz tarihi itibari ile muhatap bankanın ödemekle yükümlü olduğu tutar 12.650 TL olup, çekin 147.350 TL tutarlı kısmı karşılıksız kaldığının tespiti ile, çekin banka yükümlülük tutarı ödenmediği görülmüştür. Davaya konu çek yönünden çekin süresinde bankaya ibrazı ile banka tarafından düzenlenen “karşılıksızdır” şerhi hamilin cirantalara ve keşideciye yönünden hukuki yollara başvurması için yeterli olup ödememe protestosu düzenlenmesi gerekmediğinden buna ilişkin davacı itirazları yerinde olmadığı gibi, TTK 810. madde hükmü gereğince, hamil başvurma yolu ile; çekin ödenmemiş olan bedelini, ibraz gününden itibaren bu tutarın faizini ve çek bedelinin binde üçünü aşmamak üzere komisyon ücretini isteyebileceği düzenlenmiş olup, buna göre davacı lehtar-ciranta takibe konu çekin ödenmemiş olan bedeli, işlemiş faiz, komisyon ücreti ve buna ilişkin ihtiyati haciz ve takip masraflarından sorumludur.6102 sayılı TTK'nun 783/3. maddesine göre; "Muhatap nezdinde karşılığı kısmen veya tamamen bulunmayan bir çek düzenleyen kişi, çekin karşılıksız kalan bedelinin %10'unu ödemekle yükümlü olduktan başka, hamilin bu yüzden uğradığı zararı da tazmin eder". Çek keşide eden kimsenin, bu çekin karşılığı olan miktarı, ibraz süresi içerisinde muhatap banka nezdinde bulundurması zorunludur. Somut olayda, dava konusu çeklerin yetkili hamili olan davalı alacaklı tarafından davacı ciranta ve dava dışı keşideci hakkında yapılan icra takibinde çek tazminatı davacı cirantadan istenmemiş olmakla birlikte davacı ciranta tarafından icra tehdidi altında sorumlu olmamasına rağmen 16.000,00-TL %10 çek tazminatı davalı alacaklıya ödenmiştir. 6102 sayılı TTK'nun 783/3. maddesi gereğince çek tazminatından keşideci sorumlu olduğundan, çek tazminatı çekte lehtar-ciranta konumunda olan davacıdan istenemez. Ciranta sıfatındaki davacıdan çek tazminatı istenemeyeceği gözetilerek, mahkemece alınan bilirkişi raporu doğrultusunda yapılan hesaplamaya göre, davacı yönünden takip tarihi itibariyle borç miktarının 174.091,71 TL olduğu, 224.915,42 TL’nin ( 12,80 TL havale ücreti dışında) ödendiği 05.05.2025 tarihi itibariyle dosya borcunun 197.707,37 TL olduğu, davacının yaptığı 224.915,42 TL ödemenin 27.208,05 TL’ sinin fazla olduğu, davalı tarafın, aldığı 224.915,42 TL’ nin 8.727,76 TL’ sini davacı tarafa iade ettiği,bu durumda, davacının fazla ödediği miktarın 18.480,29 TL (27.208,05 – 8.727,76) olduğu tespit edilmekle, Mahkememizce davanın kısmen kabulü ile, davacının ... 5. Genel İcra Dairesi'nin 2025/... Esas sayılı takip nedeniyle davalıya 18.480,29TL miktar yönünden borçlu olmadığının tespiti ile 18.480,29TL'nin 05.05.2025 ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın KISMEN KABULÜ ile, davacının ... 5. Genel İcra Dairesi'nin 2025/... Esas sayılı takip nedeniyle davalıya 18.480,29TL miktar yönünden borçlu olmadığının tespiti ile 18.480,29TL'nin 05.05.2025 ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE

2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 1.262,38-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 1.175,80-TL harcın mahsubu ile bakiye 86,58-TL harcın davalıdan alınarak hazineye İRAT KAYDINA,

3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1-2 uyarınca belirlenen 18.480,29-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

4-Davacı tarafından yapılan 1.878,70-TL harç, 8.500,00-TL bilirkişi ücreti ve 318,50-TL tebligat ve posta giderinden oluşan toplam 10.697,20-TL yargılama giderinin kabul ret oranı dikkate alınarak 2.871,25-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,

5-6325 Sayılı Kanun 18/A- 13 maddesi uyarınca 4.600,00-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin kabul ret oranı dikkate alınarak 1.234,69-TL'sinin davalıdan; 3.365,31-TL'sinin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1-2 uyarınca belirlenen 45.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

7-Davalı tarafından yapılan 30,00-TL tebligat ve posta giderinden oluşan yargılama giderinin kabul ret oranı dikkate alınarak 21,95-TL'sinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, bakiye yargılama giderinin davalı üzerinde BIRAKILMASINA,

8-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa İADESİNE,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2026

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır