Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesinin sigorta poliçesi kapsamında alacak davasında taraf sıfatı ve iç savaş riski teminatı uyuşmazlığına ilişkin istinaf kararı.
Özet: Sigorta şirketi, davacı şirketin aktif husumet ehliyeti bulunmadığı ve davaya konu emtialara yönelik hasarın iç savaş kapsamında kalarak teminat dışı olduğu iddialarıyla, ilk derece mahkemesinin sigorta tazminatı talebini kabul eden kararını istinaf etmiş olup; uyuşmazlık, davacının sigorta poliçesinden kaynaklanan zararı talep etme sıfatının bulunup bulunmadığı ve kamuya mal olan siyasi olaylardan kaynaklanan hasarın poliçe teminat kapsamında yer alıp almadığı noktalarında yoğunlaşmaktadır.
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 23. HUKUK DAİRESİ
T.C. A N K A R A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ 23. H U K U K D A İ R E S İ (E S A S I İ N C E L E M E D E N K A R A R I N K A L D I R I L M A S I)ESAS NO : ████████ KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IBAŞKAN : ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... ...İNCELENEN KARARIN:MAHKEMESİ : Ankara 9. Asliye Ticaret MahkemesiTARİHİ : █████/2021ESAS-KARAR NUMARASI : ████████E., ████████K.DAVA : Alacak KARAR TARİHİ : █████/2026YAZIM TARİHİ : █████/2026 Davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : Davacı vekili özetle: Müvekkilinin davalı ... şirketi nezdinde sigortalı olduğunu, █████/2011 tarihinde ... Devlet Başkanı ...'nin sarfettiği sözler nedeni ile galeyana gelen halkın müvekkiline ait emtiaya zarar verdiğini, müvekkilinin uğradığı zararı sigorta şirketinden talep etmesine karşın olumsuz cevap aldığını, meydana gelen hasarın iç savaşın başlamasından önce gerçekleştiğini, iç savaşın Mart ayında başladığını, basında çıkan haberlerden bunun anlaşıldığını ileri sürerek şimdilik 100.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraftan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili özetle: Davacının taraf sıfatının bulunmadığını, davacının zararının Genel Şartlar uyarınca teminat kapsamı dışında kaldığını, iç harbin 2011 yılı öncesinde vuku bulmaya başladığını, iç savaşı bir anda başlaması gibi bir durumun bulunmadığını, zararın meydana geldiği tarihte iç savaş olarak nitelendirilebilecek karışıklıkların mevcut olduğunu, talep edilen bedelin muafiyet sınırının altında kalması sebebiyle de sorumluluklarının bulunmadığını, muafiyeti aşması halinde tenzili muafiyet de uygulanacağını savunarak haksız olarak açılan bu davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince "... davanın açılışında davacı olan şirketin iflasından önce dosya kapsamında usulünce bilirkişi incelemeleri yaptırılmış olup, TC Dışişleri Bakanlığı'ndan gelen belgeler kapsamında rizikonun poliçe teminat limiti dahilinde gerçekleştiği hususunda tam bir vicdani kanaat oluştuğundan yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmasına gerek görülmeyerek dava dilekçesinde talep edilen tutar üzerinden davanın kabulüne..." karar verilmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Müvekkili ile dava dışı ... Anonim Ortaklığı arasında Makine Kırılması Sigorta Poliçesi tanzim edildiği, poliçe incelendiğinde dava dışı ... Anonim Ortaklığı'nın sigortalı, davacı ...Makine Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin sigorta ettiren olduğu, dolayısı ile poliçeden dolayı hasar talep yetkisinin poliçenin lehtarı olan ... Anonim Ortaklığı'na ait olduğu, davacı ...Makine Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin poliçenin sigortalısı olmaması nedeniyle meydana gelen riziko ile ilgili müvekkili aleyhine aktif husumet ehliyeti bulunmadığı, ilk derece mahkemesince bu hususunun dikkate alınmamış olmasının hatalı olduğu, dava konusu olayın meydana geldiği tarihte iç savaş olarak nitelendirilebilecek bir karışıklığın yaşandığının açık olduğu, Makine Kırılması Sigortası Genel Şartları 3/a maddesi uyarınca iç savaşın poliçe teminatı kapsamında olmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği, müvekkili tarafından bilirkişi raporuna itiraz edilmiş ise de itirazları değerlendirilmeksizin karar verildiği, dava dilekçesi ile talep edilen tutarın poliçede belirtilen muafiyet ve müşterek sigorta hükümleri gereğince müvekkilinin sorumluluğunun altında olduğu nedenleriyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:Dava,Dava, Leasing All Risks Sigorta Poliçesi kapsamında hasar bedelinin davalıdan tahsili taleplidir.Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, verilen karar taraflarca istinaf edilmiştir.Uyuşmazlık, davacının taraf sıfatı olup olmadığı ve rizikonun teminat kapsamında olup olmadığı noktasındadır.Davada sıfat, tarafın, dava konusu maddi hukuk ilişkisinin süjesi olup olmamasıyla ilgilidir. Sıfat, davanın tarafı ile dava konusu hak arasında "hak ilişkisine dayalı bağ" dır. Taraf ve dava ehliyeti; davanın tarafları ile ilgili olduğu halde, sıfat, dava konusu hakka ilişkindir. Mahkeme önünde, maddi hukuka dayalı hakkına dair uyuşmazlığın çözümünü ve himayesini isteyen kişi davacı, kendisine karşı hakkın himayesi istenen kişi de davalıdır. Davacı, dava konusu hakkın sahibi, davalı ise hakka uymakla yükümlü olan ve bu hakkı ihlal ettiği düşüncesi ile kendisine karşı hakkın himayesi istenen kişidir. Bir davada, davacı ve davalı sıfatının kime ait olduğu tamamen maddi hukuka göre belirlenir. Dava dilekçesinde, davacı ve davalı olarak gösterilen kişiler şeklen taraf ise de; hakkın sahibi veya kendisine karşı hakkın himayesi istenmesi gereken kişiler olmadıkları belirlenir ise, davanın sıfat yokluğundan (husumetten) reddi gerekir. Husumetten red kararı usule ilişkin bir karar olmayıp; davada taraf olarak gösterilenlerden birinin taraf sıfatının bulunmadığını belirleyen esasa ilişkin bir karardır. Husumetten red kararı, davada taraf olarak gösterilenler arasında kesin hüküm teşkil eder. Uygulamada sıfat yerine genel olarak "husumet", davacı bakımından "aktif husumet ehliyeti", davalı bakımından "pasif husumet ehliyeti" tabirleri kullanılmaktadır.Husumet dava şartı olup, kamu düzenine ilişkin bulunduğundan, yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen gözetilmesi gereken bir husustur (Yargıtay 3. HD, ██████████ E-█████████ K).Bu açıklamalara göre, taraf ve dava ehliyeti olan kişilerin, dava konusu hakla ilgileri yok ise taraf sıfatı (husumeti) olmadığı kabul edilir. Dava, sigorta hasar bedelinin tazmini istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Dosya içinde bulunan sigorta poliçesi incelendiğinde, poliçenin davalı şirket tarafından düzenlendiği, sigorta ettirenin davacı, sigortalının ise ... A.Ş. olduğu görülmektedir.6102 sayılı TTK 1454 maddesine göre sigorta ettiren üçüncü bir kişinin menfaatini, onun adını belirterek veya belirtmeyerek sigorta ettirebilir. Sigorta sözleşmesinden doğan haklar sigortalıya aittir. Sigortalı aksine bir sözleşme yoksa sigorta tazminatının ödenmesini sigortacıdan isteyebilir veya onu dava edebilir. Buna göre somut olay değerlendirildiğinde; dosya içinde bulunan poliçe, ekleri ve sözleşme hükümleri incelenerek davacının taraf sıfatı bulunup bulunmadığının belirlenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, bu hususta hiçbir araştırma ve değerlendirme yapılmadan karar verilmesi verilmesi gerekirken, mahkemece, eksik ve yetersiz araştırma ile karar verilmesinde isabet görülmemiştir.Dava dosyası kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde, HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 353/1-a-6 maddesinde öngörülen şartlar gerçekleştiğinden davalının istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:1-) Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK m. 353/1.a.6 gereğince kabulü ile: Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████E., ████████K. sayılı █████/2021 tarihli kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, 2-) Peşin alınan istinaf karar harcının iadesine, 3-) İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından hükümle birlikte değerlendirilmesine, 4-) HMK m. 359/4 gereğince kararın tebliği, harç tahsil müzekkeresi yazılması ve gider avansı iadesi işlemleri ile m. 302/5 gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK m. 353/1.a ve 362/1.g gereğince KESİN olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. █████/2026Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...