Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, su baskını nedeniyle ticari defter ve belgelerin zayi olması sonucu zayi belgesi talebine ilişkin yargılama kararı özeti.
Özet: Bir şirketin, binada meydana gelen su baskını sonucu 2007, 2014 ve 2022 yıllarına ait ticari defter ve belgelerinin zayi olduğunu iddia ederek Türk Ticaret Kanununun 82. maddesi uyarınca zayi belgesi talebiyle açtığı davada, mahkemece yapılan incelemeler ve alınan bilirkişi raporu neticesinde, 2014 ve 2022 yılına ait defter ve belgelerin yasal saklama süresi içinde olduğu ve saklama yükümlülüğüne tabi olduğu, ancak 2007 yılına ait belgeler için 10 yıllık saklama süresinin dolduğu tespit edilmiştir.
T.C.
ANTALYA4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Zayi Belgesi VerilmesiDAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte bulunan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... tarihinde davacı şirkete ait ''.... Mah. ... Sk. No: ... ... /... '' adresinde kain binanın bodrum katında kalorifer suyunun dolaşımını sağlayan ve bodrum kattan geçen ana su borusuna bağlı bulunan sirkülasyon pompasının gövdesinde oluşan çatlama ve kırılma nedeniyle şirkete ait defter ve belgelerin bulunduğu katı su bastığını, yaşanan su baskını sonucunda davacı şirkete ait 2007 ve 2014 yılı ticari defter ve belgeleri ile 2022 yılı Yevmiye /... , Defteri Kebir/... ve Envanter/... ve 2022 yılına ait gelir-gider faturaları, makbuzlar ve dekontların zayi olduğunu, su baskınına ilişkin video ve görüntülerin mevcut olduğunu, su baskınını yoğunluğu nedeniyle ilgili belgelerin zarar gördüğünü, su baskını esnasında mahalde bulunan tutanak şahitleri işveren vekili, komşu, dolan suyu tahliyesini yapan firma yetkilisi, patlayan boruyu tamir eden yetkili ve vekileden şirket muhasebecisinin de tanık olarak bulunduğunu belirterek tüm bu nedenlerle müvekkil şirkete ait ticari defter ve belgeler vekileden şirketin tüm özen ve dikkatine rağmen su baskını sonucu zayi olması nedeniyle, zayi olan şirket defter ve belgelerinin tespitine ve zayi belgesinin verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.İlgili vergi dairesine yazılan müzekkereye cevap verilmiştir.SGK'ye yazılan müzekkereye cevap verilmiştir.Antalya Ticaret Sicili Müdürlüğüne yazılan müzekkereye cevap verilmiştir.... Belediyesine yazılan müzekkereye cevap verilmiştir.Mahkememizce konusunda uzman bilirkişiden rapor aldırılmış ve rapor mahkememizce serbestçe değerlendirilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Talep eden dilekçesinde özetle; şirketin sahibi olduğu 2022 yılı Yevmiye Defteri (... ), Defteri Kebir (... ), Envanter Defteri (... ) ile 2022 yılına ait gelir-gider faturaları, makbuzlar ve dekontlar ile 2014 yılına ait ticari defter ve belgeler ile 2007 yılına ait ticari defter ve belgelerin zayi olduğunu belirterek, zayi belgesi talep etmiştir.Talep, şirketin sahibi olduğu bir kısım defterlere ilişkin "zayi belgesi verilmesi" talebidir.6102 s. TTK.nın 82/1. maddesine göre, "Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilânçolarını, ara bilânçolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür."6102 s. TTK.nın 82/7. maddesine göre de, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir."Tacirin ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde ticari işlemesinin bulunduğu yerdeki yetkili mahkemeden zayi belgesi verilmesini talep edebileceğini düzenlemiştir Maddede öngörülen 30 günlük süre hak düşürücü süredir ve mahkemelerce resen gözönünde tutulur . (Yargıtay 11. H.D.nin 27.06.2002 Tarih █████████ E. █████████ K. sayılı ilamı bu yöndedir )Yargıtay 11. HD'nin ██████████ Esas, ██████████ Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere; Madde metninde yangın, su baskını veya yer sarsıntısı ibarelerinden sonra yer alan "gibi" sözcüğüyle benzer olayların kastedildiği, zıya haline ilişkin sınırlı sayıda bir düzenleme getirilmediği anlaşılmaktadır. (YHGK. 5.10.1984 tarih, █████-852e., ██████k.).Mahkememizce yazışmalar yapılmış ve gelen yazı cevapları dosya arasına alınmıştır.... tarihli bilirkişi raporu ile; "Davacı ... ... ... Ltd. Şti.’ne ait olduğu bildirilen; 2022 yılı Yevmiye Defteri (... ), Defteri Kebir (... ), Envanter Defteri (... ) ile 2022 yılına ait gelir-gider faturaları, makbuzlar ve dekontlar ile 2014 yılına ait ticari defter ve belgeler de zayi olgusunun gerçekleştiği tarih itibarıyla 10 yıllık saklama süresi içinde bulunduğundan, saklanması zorunlu belgeler kapsamında olup, Türk Ticaret Kanunu’nun 82. maddesi kapsamında saklanması zorunlu ticari defter ve belgeler niteliğindedir. 2007 yılına ait ticari defter ve belgeler bakımından ise 10 yıllık saklama süresinin dolmuş olması nedeniyle, bu belgeler yönünden Türk Ticaret Kanunu kapsamında devam eden saklama yükümlülüğünden söz edilmesi mümkün değildir. Dosya kapsamındaki tutanaklar, teknik servis yazıları, onarım faturaları, .... teslim tutanağı ve flash bellek içerisinde yer alan görüntüler birlikte değerlendirildiğinde; davacı iş yerinde ... tarihinde meydana gelen su baskınının, dışsal ve öngörülemez bir teknik arıza sonucu ortaya çıktığı, davacının kusuruna ilişkin herhangi bir bulgunun bulunmadığı ve bu yönüyle Türk Ticaret Kanunu’nun 82/7. maddesi kapsamında zayiye neden olabilecek nitelikte bir olay olduğu anlaşılmıştır. Bu itibarla; 2022 yılına ait ticari defter ve belgeler ile 2014 yılına ait (dava tarihi itibariyle saklama süresi içinde kalan) ticari defter ve belgelerin, Türk Ticaret Kanunu anlamında zayi olduğunun tespitinin talep edilebilecek nitelikte olduğu ve zayi koşullarının oluştuğu, 2007 yılına ait ticari defter ve belgeler yönünden ise kanuni saklama süresi dolduğu..." hususlarında görüş bildirilmiştir. Tüm dosya kapsamı, 2022 yılına ait ticari defter ve belgeler ile 2014 yılına ait (dava tarihi itibariyle saklama süresi içinde kalan) ticari defter ve belgelerin, sunulan görüntüler ve alınan bilirkişi raporu ile davacıya ait defterlerin su baskını nedeniyle zayi olduğu beyan edilmiş olup, talebin bu yönden kabulüne karar vermek gerekmiştir. 2007 yılına ait ticari defter ve belgeler yönünden ise kanuni saklama süresi dolduğu anlaşılmakla; 6100 Sayılı HMK'nun 114/1-h ve 115/2 fıkraları uyarınca hukuki yarar yokluğundan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, █████████ Esas, █████████ Karar)HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı şirketin 2022 yılı Yevmiye Defteri (... ), Defteri Kebir (... ), Envanter Defteri (... ) ile 2022 yılına ait gelir-gider faturaları, makbuzlar ve dekontlar ile 2014 yılına ait ticari defter ve belgeler hakkında zayi olduklarına dair ZAYİ BELGESİ VERİLMESİNE, BU KARARIN ZAYİ BELGESİ YERİNE GEÇMESİNE,2-Davacı şirketin 2007 yılına ait ticari defter ve belgelerin zayi olduklarının tespiti ile bu defter ve belgelere yönelik zayi belgesi verilmesi talebinin, anılan defter ve belgelerin 10 yıllık saklama sürelerinin dolduğu anlaşılmakla; 6100 Sayılı HMK'nun 114/1-h ve 115/2 fıkraları uyarınca HUKUKİ YARAR YOKLUĞUNDAN REDDİNE, 3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli ... TL harçtan peşin olarak yatırılan ... TL'nin mahsubu ile bakiye ... TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 4-Davacı tarafça yapılan yargılama masraflarının davacı üzerinde BIRAKILMASINA,5-Artan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa İADESİNE,Dair verilen karar davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede Antalya Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026 Katip ...e-imza Hakim ...e-imza