ankara 7. asliye ticaret mahkemesinin trafik kazası kaynaklı manevi tazminat rücu talebine yönelik itirazın iptali gerekçeli kararı.

Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin trafik kazası kaynaklı manevi tazminat rücu talebine yönelik itirazın iptali gerekçeli kararı.

Özet: Bu dava, ölümlü trafik kazası sonrası mağdur yakınlarına ödediği manevi tazminat ve ferilerini, aracını sigortalayan davalı sigorta şirketinden rücu etmek amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini talep eden davacı şirketin başvurusuna ilişkin olup; mahkemenin ilk kararı, davacının ödediği miktarların icra takip tarihi itibarıyla net olarak tespiti, sigorta poliçe limiti kapsamında olup olmadığının belirlenmesi ve davalının temerrüdü çerçevesinde sorumluluğunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle istinaf mahkemesince kaldırılarak dosya yeniden yargılama yapılmak üzere geri gönderilmiştir.

T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████

TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ

T.C.

ANKARA GEREKÇELİ KARAR

7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : ████████ Esas

KARAR NO : ████████

...

DAVA : İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : █████/2018

KARAR TARİHİ : █████/2025

KARAR Y.TARİHİ : █████/2025

Mahkememizce verilen █████/2020 tarih ve ... sayılı kararı ... K, sayılı kararı ile Kaldırılmakla, mahkememizin iş bu esasına kaydedilen davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA :

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirkete ait ... plakalı aracın davalı şirket tarafından maksimum trafik sigortası ile sigortalı olduğunu, sigortalı aracın █████/2012 tarihinde ... plakalı araç ile çarpışması sonucu ölümlü trafik kazasının meydana geldiğini, vefat edenlerin yakınları tarafından maddi ve manevi tazminat talebi ile gerek davalıya gerekse davacı şirket aleyhine tazminat davası açıldığını, ... ile davacı firma aleyhine 375.000,00 TL manevi tazminat 42.050,00 TL vekalet ücreti ve kararın devamında görülen yargılama giderlerine hükmedildiğini, kararın kesinleştiğini, kaza sonucu vefat edenlerin yakınları tarafından öncelikle ilk verilmiş olan kararın icrası için ... E. Sayılı icra dosyası ile takibe başlandığını, kararın davacı aleyhine bozulması üzerine yeni verilmiş olan kararın icrasi için icra dosyanın yenilenerek ... Esas sayılı icra dosyasına ödenmek üzere kazada vefat edenlerin yakınlarının vekili hesabına 100.000,00 TL ve 3.127,79 TL olmak üzere toplam 103.127,79 TL ödendiğini, kararın aleyhe bozulması üzerine devam ettirilen ve yeni esası ile ... E. Sayılı icra dosyası olan dosyaya davacı firmanın öncelikle teminat mektupları sunduğunu, kararın Yargıtay'dan onanması üzerine 23-24.11.2017 tarihinde 569.996,50 TL ödenmek sureti ile teminat mektuplarını geri alarak dosya borcunun kapatıldığını, mahkeme ve dosya numarası verilmiş olan davada davalı sigorta firması da davalı sıfatı ile taraf olup gerek kaza gerekse hukuki süreç hakkında bilgisi bulunduğunu, davalı şirketçe yapılmış olan maksimum trafik sigortası poliçesinde ek sözleşme maddeleri içinde 100.000,00 TL kombine tek limit manevi tazminat ve 11.000,00 TL azami limitli hukuksal koruması bulunduğunu, davalıdan █████/2016 ve █████/2016 tarihli dilekçeler ile yasal süre içinde borcun ödenmesinin talep edildiğini, ödeme yapılmaması üzerine davalı aleyhine ...E. Sayılı dosyası ile icra takip başlatıldığını, davalının haksız itirazı üzerine takibin durdurulduğunu belirterek, itirazının iptali ile takibin devamına, haksız ve kötüniyetli itiraz nedeniyle %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA :

Davalı vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan ... plakalı aracın müvekkili şirket tarafından █████/2012-2013 vadeli ... poliçe nolu zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, davaya konu talebin zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesinin gerektiğini, işletenin sorumluluğunu teminat altına alan davalı şirketin işletenin sorumluluğu bulunmaması karşısında sorumluluğunun bulunmayacağını, davalı şirketin sorumluluğunun poliçe limitleri ve sigortalının kusuru oranında sınırlı olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :

Dava, davacı tarafından dava dışı kişilere ödenen manevi tazminat ve ferilerinin, sigorta şirketine... klozu gereğince rücuu için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkememizce verilen █████/2020 tarih ve ... sayılı kararı ile; "1-DAVANIN KABULÜ İLE davalının ... E. Sayılı takip dosyasında yaptığı itirazın kısmen kabulü ile takibin 100.000,00 TL asıl alacak(manevi tazminat), 33.534,25 TL asıl alacak faizi, 25,89 TL hukuksal koruma alacağı faizi olmak üzere toplam 133.560,14 TL üzerinden takibin devamına, Asıl alacak olan 100.000,00 TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine ," dair karar verilmiş, davalı vekili tarafından istinaf yoluna gidilmiş olup, ... sayılı kaldırma kararı ile "Somut olayda; iş bu davaya esas icra takibi rücu amacıyla başlatılmış olup, icra takip tarihi (█████/2016) itibarıyla davacının manevi tazminat ve ferileri için ödediği miktarın net olarak tespiti ile manevi tazminata esas ödemenin sigortanın poliçe limiti kapsamında olup olmadığı belirlenerek, yapılan ödemenin ne kadarının sigorta teminatı kapsamında olduğunun tespiti ile buna göre davalının, davacı tarafından yapılan ödemeden önce temerrüdü söz konusu ise davalının temerrüdü çerçevesinde davacı tarafından ödemenin yapıldığı tarihe kadar, sorumlu olacağı, teminat kapsamında olmakla birlikte davacı tarafından ödenen tazminat miktarı, bu miktara ilişkin olarak davalının sorumluluğunda olan kendi temerrüdüne esas faiz ve yargılama giderleri, ayrıca icra takip giderleri ve ferilerine göre yapılan ödeme kapsamında davacının rücu edebileceği miktarın tespit edildiği, davacının ödeme tarihi ile takip tarihi arasındaki işlemiş faizin hesaplandığı, davalının, davacı tarafından ödeme yapılmasından önce temerrüdü söz konusu değil ise, yapılan ödemelerin faizinden sorumlu tutulamayacağı gözetilerek, davalının sorumlu olduğu miktarın tespit edildiği ve buna göre davacının ödediği miktardan, davalının sorumlu olacağı miktarla sınırlı olarak, ödeme tarihi ve icra takibi arasındaki işlemiş faiz miktarının tespit edildiği "davanın itirazın iptali davası olması nedeniyle" takipten sonra davacı tarafından yapılan ödemelerin eldeki davada değerlendirilemeyeceğinin gözetildiği bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, mahkemece bu hususları içermeyen yetersiz bilirkişi raporu esas alınarak davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir." şeklinde karar verilerek mahkememiz kararının kaldırıldığı ve dosyanın mahkememize gönderilerek yukarıdaki esas sırasına kaydı yapıldığı anlaşılmıştır.

Davacı tarafından davalı aleyhine başlatılan icra takibinin(... poliçesi kapsamındaki İMMS klozu gereğince) istinaden rücuen alacak istemine ilişkin olmasına göre, davacının davalıya rücu koşullarının bulunup bulunmadığı ve rücu edilebilecek miktarın takip tarihi itibariyle belirlenmesi gerekir.

KTK'nın 85. maddesi kapsamındaki, işletenin sorumluğunda kalan zararların Yasa'nın 91. maddesi gereğince sigorta şirketi tarafından üstlenilmesi halinde, zarar görene karşı işleten ve sigorta şirketinin sözleşmeden ve Kanun'dan kaynaklanan müteselsil sorumluluğu bulunduğundan, borçlulardan birisinin zarar görene ödemede bulunması halinde, borçlular arasındaki rücu hakkının bulunup bulunmadığı ve müteselsil borçlular arasındaki iç ilişki TBK'nın 167 ve 168. maddeleri çerçevesinde değerlendirilir.

Dava ve takip tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun müteselsil borçlulukta iç ilişkiyi düzenleyen 167. maddesinde; "Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar.

Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır. Bu durumda borçlu, her bir borçluya ancak payı oranında rücu edebilir. (2)Borçlulardan birinden alınamayan miktarı, diğer borçlular eşit olarak üstlenmekle yükümlüdürler." şeklinde, TBK 168. maddesi ise; “Diğerlerine rücu hakkına sahip olan borçlulardan her biri, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur. Alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır.” şeklinde düzenlenme doğrultusunda müteselsil borçlu, ancak ifa ettiği ödeme oranında, rücu hakkını kullanabilir. Bu nedenle davacı, takip tarihi itibariyle, zarar görenin gerçek zararı yanı sıra, belirlenen zarar kapsamında kendisi tarafından yapılan ödemeyi ve yapılan ödemenin davalının sorumluluğunda olduğunu ispatlamakla yükümlüdür.

....E. sayılı dosyasının incelenmesinde; davacılar ....(sürücü) aleyhine █████/2012 tarihinde manevi tazminat davası açıldığı, davaların ... esas sayılı dosyasında birleştiği, yapılan yargılama neticesinde 17.07.2013 tarihinde “asıl davada; davacı ... yönünden 13.684,07 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile davacı ... yönünden 20.000,00 TL, davacı ...L yönünden 10.000,00 TL, davacı ... yönünden 10.000,00 TL, davacı ... yönünden 5.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalılar ... yönünden 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalılar ... müteselsilen alınarak davacılara verilmesine” karar verildiği, bu kararın kesinleşmesinden önce hak sahibi davacılar tarafından █████/2013 tarihinde ....(sürücü) aleyhine icra takibine başlanıldığı, takibe konu talep içinde manevi tazminat miktarının toplam 75.000,00 TL ve ferilerinin de bulunduğu, borçlulardan.... tarafından alacaklılar vekili Av. ... hesabına, █████/2013 günü 100.000,00-TL’nin belirtilen icra dosyası için ödendiği anlaşılmıştır.

Takibe esas ... karar sayılı ilamı ile manevi tazminat miktarları yönünden hükmün bozulduğu ve bozma üzerine dosyanın ████████ esasını aldığı, yapılan yargılama neticesinde 22.03.2016 tarihinde “davacı .... için 100.000,00 TL, davacı ... için 100.000,00 TL, davacı ... için 50.000,00 TL, ...L için 50.000,00 TL, ... için 50.000,00 TL, ... için 25.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle davalılar ...'dan müteselsilen alınarak davacılara verilmesine” karar verildiği, kararın temyiz edildiği, ... karar sayılı ilamı ile hükmün ONANANARAK kesinleştiği ve bu karar gereğince ... İcra müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasının yenilenerek ... esası üzerinden 2017 tarihinde de davacı .… şirketi tarafından ödemeler yapılarak dosyanın infazen kapandığı anlaşılmıştır.

...şirketince düzenlendiği, artan mali sorumluluk kombine tek limit 100.000,00 TL ve hukuksal koruma teminat limit 3.750,00 TL olduğu ve manevi tazminatın teminat kapsamında olduğu görülmüştür.

Mahkememizce; Bölge Adliye Mahkemesi kararı içeriğine uygun olarak takip tarihi itibariyle davacının davalıdan sigorta teminatı kapsamında talep edebileceği tazminat tutarının temerrüt hükümleri de değerlendirilerek, açıklayıcı, denetime elverişli olacak biçimde rapor alınmak üzere dosya bilirkişiye gönderilmiş olup, Sigorta Hukuku Uzmanı bilirkişiden alınan █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda özet olarak; davacı sigortalının, davalı sigorta şirketine, Maksimum Trafik Poliçesi artan mali sorumluluk teminatı (kombine tek limit 100.000.00 TL.) dahilinde bulunan manevi tazminat teminatının ve hukuksal koruma teminatının ödenmesi talep ettiği tarihin 15.04.2016 olduğu, yasal düzenleme gereğince bu tarihe 15 gün ilavesi ile 30.04.2016 tarihinde sigorta şirketinin temerrüde düşmüş olacağı, davacının, davalı sigorta şirketinden, ödemek zorunda kaldığı manevi tazminat için 30.04.2016 tarihinden itibaren faiz talep edebileceği, iş bu davanın itirazın iptali davası olduğu dikkate alınarak yapılan incelemede; Davacının, ... E. Sayılı dosyası ile davalı ... aleyhine 01.06.2016 tarihinde başlattığı ilamsız icra takibi nedeniyle yapılan hesaplamada, davalı sigorta şirketinden 01.06.2016 ilamsız icra takip tarihi itibariyle talep edebileceği asıl alacak ve faiz miktarı toplamının; 100.000,00 TL Asıl Alacak (Manevi Tazminat), 789,04 TL. Asıl Alacak Faizi (30.04.2016-01.06.2016-32 gün yıllık % 9 yasal faiz), 3.750,00 TL. Asıl Alacak (Hukuksal Koruma Teminatı) 25,89 TL, Asıl Alacak Faizi (04.05.2016 taleple bağlı kalınarak-01.06.2016) olmak üzere toplam 104.564,93 TL olarak hesaplandığı, davalı sigorta şirketinin 3.750,00. TL Hukuksal Koruma Teminatını 01.06.2016 icra takip tarihinden sonra 10.12.2016 tarihinde ödediği, dava dilekçesi ve ekindeki sigortalı ödeme bilgilendirme belgesinden anlaşıldığı bildirilmiştir.

Bilirkişi raporu dosya kapsamına uygun olarak denetime elverişli biçimde hazırlandığından hükme esas alınmıştır.

KTK. m. 91'de belirtildiği üzere Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ile işleten (araç sahibi), üçüncü kişilere verdiği zararlardan dolayı kendi "sorumluluğunu" sigorta ettirmektedir. Sigorta sözleşmesi, sigorta ettirenin malvarlığındaki azalmayı önlemek amacına yönelik olarak düzenlenir. Bu ilişkide sigorta ettirenin yararı güvence altına alınmaktadır.

Eğer sigorta ettiren (işleten-araç sahibi), sigortacının ödemekle yükümlü olduğu tazminat tutarını zarar gören üçüncü kişilere ödemişse, sigortacının, sigorta ettiren zararına zenginleştiği kabul edilmelidir. İşte bu haksız ve nedensiz zenginleşmeyi geri vermekle yükümlü olan sigortacıya karşı, sigorta ettirenin (zarar gören üçüncü kişilere) ödediği tazminat tutarını geri isteme hakkı bulunmaktadır.

Yukarıda yazılı açıklamalar ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davalı sigorta şirketi tarafından sigortalanan davacı şirkete ait aracın █████/2012 tarihinde karışmış olduğu ölümlü trafik kazası neticesinde, hayatını kaybedenlerin yakınları tarafından maddi ve manevi tazminat talebi ile ... Sayılı dosyası ile iş bu davanın tarafları aleyhine tazminat davasının açıldığı, yapılan yargılamalar sonucunda verilen kararın kesinleşmesi üzerine, davacı şirketin ... sayılı dosyası ile başlatılan icra dosyasına müteveffanın hak sahiplerine ve yine hak sahipleri vekili hesabına 01.08.2013 tarihinde 100.000,00 TL ve 3.127,79 TL manevi tazminat ve faizlerine ilişkin ödeme yaptığı, davacıya ait aracın Maksimum Trafik Sigortası Poliçesi ile davalı sigorta şirketine sigortalandığı, anılan poliçede Artan Mali Sorumluluk (Manevi Tazminat) Kombine tek Limit olarak 100.000,00 TL olarak kararlaştırıldığı, bu poliçe ile ... plakalı aracın (çekici) üçüncü kişilere verdiği manevi zararların 100.000,00 TL'ye kadar olan kısmı davalı sigorta şirketi tarafından teminat altına alındığı, davacı şirketin, takip tarihi itibariyle davalı sigorta şirketinden talep edebileceği asıl alacağın (manevi tazminat için) 100,000.00 TL olduğu, düzenlenen poliçe ile davaya konu aracın kazaya karışması durumunda araç sahibinin veya işleteninin vekille temsil edilmesi durumunda vekile ödenecek olan ücretin 3.750,00 TLye kadar olan kısmının davalı sigorta şirketi tarafından teminat altına alındığı,

davalı sigorta şirketi tarafından takipten sonra ancak, davadan önce davacı şirkete hukuksal koruma teminat miktarı olan 3.750.00 TL ödendiği, ... kararı içeriğine uygun olarak düzenlenen ve hükme esas alınan bilirkişi raporu da dikkate alındığında; davacı şirketin, davalı sigorta şirketinden 01.06.2016 ilamsız icra takip tarihi itibariyle talep edebileceği asıl alacak ve faiz miktarı toplamının; 100.000,00 TL asıl alacak, 789,04 TL. asıl alacak faizi, 3.750,00 TL asıl alacak (Hukuksal Koruma Teminatı) 25,89 TL, asıl alacak faizi (04.05.2016 taleple bağlı kalınarak-01.06.2016) olmak üzere toplam 104.564,93 TL olarak hesaplandığı, anlaşılmış olup, davanın kısmen kabulüne, takibe itirazın kısmen iptali ile takibin 100.000,00 TL asıl alacak, 789,04 TL işlemiş faiz, 3.750,00 TL asıl alacak, 25,89 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 104.564,93 TL üzerinden takip talebindeki koşullar ile devamına, takipten sonra ödenen 3.750,00 TL’nin icra dairesince dikkate alınmasına dair aşağıda şekilde hüküm kurulmuştur.

Anlatılan nedenlerle;

HÜKÜM :

1-Davanın Kısmen Kabulüne

.... sayılı dosyasında davalının takibe yaptığı itirazın kısmen iptali ile takibin 100.000,00 TL asıl alacak, 789,04 TL işlemiş faiz, 3.750,00 TL asıl alacak, 25,89 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 104.564,93 TL üzerinden takip talebindeki koşullar ile devamına

Fazlaya ilişkin istemin reddine

Hükmolunan 100.000,00 TL alacağın % 20’si oranında 20.000,00 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine

Takipten sonra ödenen 3.750,00 TL’nin icra dairesince dikkate alınmasına,

2.Davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 3, 13 maddeleri gereğince hesaplanan takdiren 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa ödenmesine,

3.Davalılar kendini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen kısım yönünden hesaplanan takdiren 28.994,21 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 7.142,90 TL harçtan peşin alınan 2.280,88-TL, harcın mahsubu ile bakiye 4.862,02 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,

5-İlk kararla davalıdan tahsili için █████/2022 tarih .... harç numaralı harç tahsil müzekkeresi ile yazılan 6.842,61 TL bakiye karar harcının ödenmiş olması halinde, kararın kesinleşmesinden sonra istek halinde yatırana iadesine,

6-Davacı tarafça yargılama boyunca yapılan 35,90 TL peşin harç, 35,90 TL başvurma harcı ve 5,20 TL vekaletname harcının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

7-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere ve posta gideri olarak 175,00-TL, bilirkişi ücreti 3.500,00 TL olmak üzere toplam 3.675,00 TL yargılama giderinden kabul ve red oranına göre hesaplanan 2.877,20TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

8-Davalı tarafından yapılan; 64,80 TL posta ücreti, 220,70 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı olmak üzere toplam 285,20 TL'den kabul ve red oranına göre hesaplanan 61,97 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,

9-Arta kalan gider avansının karar kesinleştiğinde YATIRANA İADESİNE,

Dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda, yapılan inceleme sonucunda HMK 345. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren ... Mahkemesine ya da buraya gönderilmek üzere istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile ... yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.

.█████/2025

...