Ankara Bölge Adliye Mahkemesi, bayilik sözleşmesinden kaynaklanan araç satış prim alacağı uyuşmazlığında verilen ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesini değerlendirmiştir.
Özet: Mevcut istinaf başvurusunda, davacı bayi, 2012 yılında gerçekleştirdiği 32 araç satışından doğan ve davalı ana firma tarafından ödenmediğini iddia ettiği, başlangıçta 10.000 TL, ıslah sonrası ise KDV dahil 108.310,14 TL tutarındaki prim alacağının tahsilini talep ederken, davalı, bayinin sözleşmeyi tek taraflı feshettiğini, belirlenen 100 adetlik satış hedefine ulaşmadığını, ticari standartlara uymadığını, yalnızca 19 adet satış gerçekleştirdiğini ve bu nedenlerle prim hakkı oluşmadığını ileri sürerek davaya itiraz etmektedir.
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ
T.C.A N K A R AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ22. H U K U K D A İ R E S İ ESAS NO : ████████ (ESASTAN RET )KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ... (...)ÜYE : DR.... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ANKARA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2025ESAS-KARAR NO : ████████ E - ████████ KDAVACI/KARŞI DAVALI : ... - ...VEKİLLERİ : Av. ..DAVALI/KARŞI DAVACI : ... - ...VEKİLİ : Av. .DAVA : Alacak DAVANIN KONUSU : Alacak KARAR TARİHİ : █████/2026YAZILDIĞI TARİH : █████/2026 Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı karşı davalı vekili ile davalı karşı davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ İDDİANIN ÖZETİDavacı vekili, müvekkilinin davalı ile █████/2012 tarihinde “... Bayilik Sözleşmesi” imzaladığını, sözleşmede müvekkilinin bayi, davalı şirketin ise ithalatçı sıfatını taşıdığını, müvekkilinin davalı tarafından ... bölge bayii olarak tayin edildiğini, sözleşmeye göre davalı şirketin araçlarının satışının yapılacağının ve müvekkiline satış bedelinin %2' si oranında prim ödeneceğinin kararlaştırıldığını, müvekkilinin sözleşme gereği üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini ve 2012 yılında 32 aracın satışını gerçekleştirdiğini, müvekkili tarafından sözleşmeye uygun olarak satışların yapıldığını, ancak davalı şirketin sözleşme hükümlerine aykırı olarak primleri ödemediğini, davalı şirkete Fındıklı Noterliği'nin █████/2014 tarih ve 1861 yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edilerek araç satışları nedeniyle hak edilen prim borçlarının ödenmesinin talep edildiğini, davalı şirketin ihtarnamenin gereğini yerini getirmediğini belirterek 2012 yılında 32 araç satışından kaynaklanan (bilirkişi raporu sonucuna göre fazlaya ilişkin arttırma hakkının saklı kalması kaydıyla) 10.000,00 TL prim borcunun ticari temerrüt faizi ile birlikte davalı şirket tarafından ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı vekili 09.07.2019 tarihli celsede davalarını 66.492,20 TL+KDV olarak ıslah edeceklerini belirterek ıslah dilekçesi sunulması ve eksik harcın ifası için süre talep ettiği, mahkemece verilen süre üzerine davanın 66.492,20 TL+KDV = 108.310,14 TL olarak ıslah edildiği ve ıslah harcının yatırıldığı ifade edilmiş, mahkemece 16.06.2019 tarihli celsede 66.492,20 TL+KDV şeklindeki ıslahta KDV oranının %18 olarak hesaplanması talep edilmiştir. SAVUNMANIN ÖZETİ Davalı vekili, davacı - karşı davalı şirket ile müvekkili arasında █████/2012 tarihinde 5 yıl süre ile ... Bayilik Sözleşmesi ve eklerinin imzalandığını, davacı - karşı davalı sözleşme ile ... Kamyon ve Otobüs A. Ş. yetkili bayii sıfatını kazandığını, davacı - karşı davalının sözleşmeyi 2012 yılı sonunda tek taraflı olarak feshettiğini ve uygulamadığını, Fındıklı Noterliği'nin █████/2014 tarih ve 1861 yevmiye numaralı ihtarname ile bildirdiğini, bahsi geçen ihtarnamede 2012 yılı içerisinde satışı gerçekleştirilen 32 adet araç nedeniyle imzalanan sözleşmeye göre satış primi hak edildiği ve ödenmesinin talep edildiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 11.2 maddesinde her yıl dönemi başlamadan önce bayinin gerçekleştirmesi gereken asgari satış hedefine ilişkin anlaşma yapılacağının ve bayinin bu hedef anlaşmadaki araçların sevk ve siparişini isteyeceğinin hüküm altına alındığını, sözleşmenin 12. maddesinde prim konusunun düzenlendiğini, prime niteliksel ya da niceliksel hedeflere ulaşılması halinde hak kazanılacağının, prim kriterlerinin dönemden 3 ay öncesinde ilan edileceğinin, belirtilen şartların sağlanması halinde prim ödemesinin yapılacağının düzenlendiğini, 2012 yılı prim sisteminin █████/2012 tarihinde davacı/karşı davalı tarafından imzalanarak müvekkiline iade edildiğini, imzalanan evrakta 100 adet araç satış hedefi konulduğunu, ekstra filo indirimi ile satış yapılması ve benzeri hallerde prim ödenmeyeceğinin belirtildiğini, belgeye göre bayilik şartlarına uygun davranan ve hak edilen prim tutarından fazla ceza almayan bayilere prim ödemesi yapılacağının bildirildiğini, davacı/karşı davalının sözleşme ve eklerinde tanımlanmış standartlara ve şartlara uymadığını, gerekli ekip, ekipman ve donanıma sahip olmaması nedeniyle ceza aldığını, █████/2014 tarih ve 22669 yevmiye numaralı ihtarname ile davacı/karşı davalıya bayi standartlarına uygun davranmadığı, eksikliklerini gidermesi gerektiği, eksikliklerin giderilmemesi halinde sözleşme süresi sonunda sözleşmenin yenilenmeyeceğinin ihtar edildiğini, davacı/karşı davalının adet bazlı fiyatlandırma kapsamında sadece 19 adet araç satışı gerçekleştirdiğini, bu satışlardan 6.371 Euro prim hak kazanabileceğini, bayilerin hedef satış miktarına göre prim aldıklarını, bayinin 25-50 araç satışı yapması halinde %0,5, 50-75 araç satışı yapması halinde %1, 75-100 araç satışı yapması halinde %1,5 ve hedef üzeri satış yapması halinde %2 katsayı ile prim hesabı yapıldığını, bayinin sözleşme gereği yerine getirmesi gereken standartları ve şartlan yerine getirmediği için aldığı cezanın toplam 95.800 Euro değerinde olduğunu, bu nedenle bir prim alacağı olmadığını, müvekkilinin sözleşmenin davacı yanca haksız olarak feshedilmesi nedeniyle kar mahrumiyeti alacağının doğduğunu bildirerek asıl davanın reddi ile şimdilik 10.000,00 TL alacağın karşı dava olarak kabulüne karar verilmesine verilmesini talep etmiştir. Davalı karşı davacı vekili tarafından karşı dava 15.000,00 TL olarak ıslah edilmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİMahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, davacı-karşı davalı tarafından 10.07.2012-11.12.2012 döneminde 32 adet araç satışı yapılmakla birlikte bunlardan 19 adedini prim siteminde öngörüldüğü üzere adet bazlı fiyatlandırma ile sattığı, 13 adedinde ise standart dışı indirim aldığı veya filo kapsamında satıldığı, bu sebeple davacı-karşı davalının satmış olduğu 32 araçtan 19 aracın satışına karşılık prim hak ettiği, davacı-karsı davalının sattığı 19 adet araçtan elde edeceği gelirin 16.623,06 TL olduğu, haksız feshin ve kar mahrumiyeti alacağının ispat edilemediği belirtilerek asıl davanın kısmen kabulüne karşı davanın ise reddine karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİİstinaf eden-davalı karşı davacı vekili tarafından;Mahkemece prim hesabının yapılmasına ilişkin hesapama tablosunun esas alınmasının yerinde olduğunu, ancak asıl davada müvekkilinin ceza puanı alacağı olduğunun hesaplanması sonucunda davanın tümden reddi gerekirken kabulünün yerinde olmadığını, ayrıca müvekkili lehine hatalı olarak eksik vekalet ücretine hükmedildiğini, karşı dava yönünden ise müvekkilinin kar mahtumiyeti alacağı bulunduğu halde red kararının doğru olmadığını, sözleşmenin davacı yanca haksız olarak feshedildiğini, dosya kapsamına sunulan ihtarnamenin ikrar niteliğinde olduğunu, İstinaf eden-davacı karşı davalı vekili tarafından;Asıl dava yönünden mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğu, dava değerinin açıkça 32 araç bedeli için 108.310,14 TL olarak ıslah edildiğini, adil yargılanma hakkının ihlal edilerek █████/2025 tarihli duruşmada araştırma yönünde ara karar oluşturulmuşken, ara kararlardan dönülmeksizin esas hakkında hüküm tesis edilmesinin doğru olmadığını, bayilik sözleşmesinin karşı yan tarafından sonlandırıldığından kar mahrumiyetine yönelik talebin yerinde olmadığını, ayrıca müvekkilinden ceza puanı adı altında herhangi bir gider talep edilemeyeceğini bildirerek başvurulmuştur.UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLARUyuşmazlık taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle prim alacağı ve kapsamı ile kar mahrumiyeti alacağı ve kapsamı noktasında toplanmaktadır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEAsıl dava, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi kapsamında prim alacağının ödenmediği iddiasıyla açılan alacak davası, karşı dava ise bayilik sözleşmesinin haksız fehinden kaynaklanan kar mahrumiyeti alacağı istemine ilişkindir.İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.I-İlk derece mahkemesi tarafından █████/2025 tarihli karar ile asıl davanın kısmen kabulü ile 16.623,06 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesine, karşı davanın reddine karar verilmiş, hüküm asıl davada her iki yan tarafından istinaf edilmiştir. HMK'nın "İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar" başlıklı 341.maddesinin (2) no'lu bendinde, miktar veya değeri binbeşyüz Türk Lirasını geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararların kesin olduğu belirtilmiş, 2.12.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 24.11.2016 tarihli 6763 sayılı "Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"un 41.maddesi ile de, maddede yer alan "binbeşyüz" ibaresi, "üçbin" şeklinde değiştirilmiş, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, bu miktarın Maliye Bakanlığınca her yıl için tespit ve ilan edilecek yeniden değerleme oranında artırılması kabul edilmiştir. Buna göre 2025 yılı için Maliye Bakanlığınca istinaf kesinlik sınırı 40.000,00 TL olarak belirlenmiştir.İlk derece mahkemelerinde verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurula-bilir.(HMK 341/1) dava tarihi itibariyle, miktar ve değeri 40.000,00 TL'yi geçmeyen malvarlığı davala-rına ilişkin kararlar kesindir.(HMK 341/2) Alacağın bir kısmının dava edilmiş olması durumunda 40.000,00 TL'lik kesinlik sınırı alacağın tamamına göre belirlenir.(HMK 341/3) Alacağın tamamının dava edilmiş olması durumunda, kararda asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü 40.000,00 TL'yi geçmeyen taraf, istinaf yoluna başvuramaz.(HMK 341/4) Bu açıklamalardan sonra somut olay değerlendirildiğinde, istinaf kanun yoluna başvuran asıl davada davalı aleyhine kabul edilen tutar 16.623,06 TL olup, alacak miktarı olarak kesin olan bu karara karşı davalı yan istinaf yasa yoluna başvuramaz.HMK 346. maddesi gereğince, kesin olan karara ilişkin istinaf başvurusunda bulunulması ha-linde, kararı veren mahkeme tarafından istinaf dilekçesinin reddine karar verilebileceği gibi istinaf incelemesi sırasında da istinaf isteminin reddine karar verilebilir.Bu durumda, HMK'nin 341/2.maddesinde açıklanan 40.000,00 TL'yi aşmayan kararın istinaf başvuru sınırının altında kaldığı anlaşıldığından, HMK'nin 352.maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucunda asıl davada davalı yanın istinaf isteminin miktar yönünden reddine karar verilmiştir. II- Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönün-den yasaya aykırılığın olmamasına, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmasına, asıl davaya yönelik hesaplanan prim alacağının tespitinde ve davalı karşı davacının ceza talebine yönelik iddialarının dosya kapsamı ile ispat edilememiş olmasına, karşı dava yönünden ise davacı karşı davalının sözleşmeyi haksız olarak feshettiğinin ve kar mahrumiyeti alacağına hak kazanıldığı hususunun karşı davacı yanca ispat edilememiş olmasına göre davacı yanın asıl davaya, davalı karşı davacı yanın karşı davaya yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.1-Asıl davada davalı- karşı davada davacı vekilinin asıl davaya yönelik istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341/2.maddesi gereğince MİKTAR İTİBARİYLE REDDİNE, 2-Davacı- karşı davalı vekilinin asıl davaya, davalı- karşı davacı vekilinin karşı davaya yönelik istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1.maddesi gereğince AYRI AYRI ESASTAN REDDİNE, 3-a)Asıl davada, Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL istinaf karar ve ilam harcı davacı- karşı davalı ...den peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, b)Karşı davada, Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL istinaf karar ve ilam harcın istinaf eden davacı karşı davada davalı ...den alınarak Hazineye irat kaydına,3-İstinaf eden tarafından yapılan istinaf posta giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,5-HMK'nin 333.maddesi gereğince gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,HMK'nin 362/1.a maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda kesin olmak üzere █████/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi. Başkan... Üye... Üye... Katip... NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."