Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin eser sözleşmesinden kaynaklanan, alt yüklenici hakedişlerinden yapılan haksız damga vergisi kesintilerinin iadesine ilişkin alacak davası kararı.
Özet: Alt yüklenici tarafından açılan alacak davası, ana yüklenici ile imzalanan eser sözleşmesi uyarınca hakedişlerden haksız olarak kesildiği iddia edilen damga vergisinin iadesini talep etmektedir; davacı, ana yüklenicinin devletle olan sözleşmesinden kaynaklanan damga vergisi muafiyetinin kendisine de uygulanması gerektiğini savunurken, davalı davanın zamanaşımına uğradığını ve davacının hakedişleri ihtirazi kayıt koymadan imzalayarak kesintileri zımnen kabul ettiğini ileri sürmektedir; bilirkişi incelemesi sonucunda, davalının damga vergisi muafiyetine sahip olduğu ve davacıdan kesilen vergiyi ilgili mercilere yatırmadığı tespit edilmiştir.
T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIRESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2020KARAR TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalının yükleniminde olan "..." ile ilgili olarak davalı ile davacı şirket arasında 10.04.2016 tarihli sözleşme imzalandığını, keşif artışı nedeniyle 31.07.2012 ve 05.12.2016 tarihli sözleşmeler imzalanarak davacının sözleşme koşullarına göre işi tamamladığını, taraflar arasında 24 adet hakediş düzenlendiğini, hakediş ödeme cetvellerinden görüleceği üzere davalının damga vergisinden muaf olduğu, muafiyetin işten kaynaklanması ve bu nedenle davacı şirketinde damga vergisinden muaf tutulması gerekirken damga vergisi kesintisi yaptığını, haksız kesilen toplam damga vergisi tutarının 814.491,49 TL olduğunu, davalının kesmiş olduğu bu damga vergilerine ... beyan etmediğini ve ödemediğini, bu durumun anlaşılması üzerine davalının bağlı bulunduğu ... 10.07.2019 tarihli dilekçe verilerek davacı hakedişlerinden kesinlen damga vergisi kesintisinin iade edilmesini istenildiğini, ilgisiz bir cevap verilmesi üzerine 03.09.2019 tarihli dilekçe verildiğini, damga vergisinin davalı tarafından yatırılıp yatırılmadığının sorulduğu, 08.01.2020 tarihli cevapta hakediş raporlarının resmi daireye düzenlenmediğinden yapılacak bir işlem olmadığının belirtildiğini bu gelişme üzerine davalının davacıdan kesmemesi gerekirken damga vergisinin haksız olarak kestiği uhdesinde tuttuğu ... dairesine yatırmadığının anlaşıldığını belirterek 814.791,49 TL'nin her bir kesinti tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın zamanaşımı nedeniyle reddini talep ettiklerini, davalının idare ile imzalanan 12.04.2016 tarihli ana sözleşmeye dayalı olarak davacı şirket ile 10.04.2012,01.07.2012 ve 05.12.2016 tarihli alt yüklenici sözleşmeleri yapıldığını, davacının ana sözleşme ve ekleri kapsamında anılan işlerin tamamını ifa edeceğini kabul ettiğini, ana sözleşme ve eklerinin davacıyı da bağladığını, davalının münakit sözleşmelerden kaynaklanan borçlarının tümünü eksiksiz olarak ifa ettiğini, davacının hakedişlerini tahsil ederken ihtirazi kayıt ileri sürmemiş olduğunu, davacının hakediş cetvellerindeki alacaklarını eksik aldığına dair bir ihtirazi kayıt iradesi ileri sürmediğine göre davalıdan bir alacağı kalmadığının sabit olduğunu, davacının en son 24 numaralı hakediş metnini de ihtirazi kayıt ileri sürmeden imzaladığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Taraf delilleri toplanmış, ... ihale işlem dosyası getirtilmiş, ... cevabi yazısı dosya kapsamına alınarak mali müşavir ve nitelikli hesaplamalar uzamanı bilirkişilere rapor tanzimi yönünde dosya tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen raporda özetle; "davalı şirket yasal defter kayıt ve belgelerine göre davacı tarafından hakedişler karşılığı toplam 114.502.82,32 TL tutarında fatura tanzim edildiği, fatura bedellerine karşılık davalı tarafından 106.309.220,00 TL ödeme yapıldığı, davalı tarafından davacı adına yapılan hakediş ödemelerinden 3.532.644,22 TL KDV tevkifatı,19 TL stopaj, 814.491,79 TL damga vergisi kesintisi yapıldığının hesaplandığı, taraflar arasında düzenlenen hakedişlerde 814.491,79 TL damga vergisi kesilmiş olduğu, idare ile davalı arasında sunulan hakedişlerde ise damga vergisi kesintisi yapılmamış olduğu, davalı şirketin karayollarında üstlendiği iş kapsamında damga vergisi istisnası olduğu, bu hususa ilişkin ..., resim, harç istisna vergisi sunulmuş olduğu ve davalının idare ile hakedişlerinde damga vergisi ödemediğinin anlaşıldığı, hakedişlere itirazlar hakediş içeriğine, hakedişteki birim fiyatlara yapılan işin ölçümlere davacının gecikmesi vs sebeplerle yapılan kesintiler ve ceza uygulamalarına ilişkin olup damga vergisinin ise VUK bakımından hakedişten yapılan kesintiler sonrası ... dairesine ödenmesi gereken bir meblağ olduğu, hakedişin davacının alacaklarını davacının ceza vs kesintilerini içerin ve itiraz edilmediği takdirde davacının hak ettiği alacağı belirleyen bir döküm olan damga vergisi devlete ait bir meblağ olmakla hakedişe itiraz edilmemesi halinde damga vergisi kaleminin de kesinleşip kesinleşmeyeceğinin mahkemenin takdirinde olduğu" ifade edilmiştir. Dava; yanlar arasındaki alt yüklenici sözleşmesi kapsamında düzenlenen hakedişlerden yapılan damga vergisi kesintilerinin iadesi talebine ilişkin olup uyuşmazlık eser sözleşmesine dayandığından TBK 147 maddesi kapsamında 5 yıllık zaman aşımı süresinin dolmadığı anlaşılmakla davalı yanın zaman aşımı def'i yerinde görülmemiştir. Davalı ile ... arasında düzenlenen ... yolu (...) KM; 10+500+45+500 Arası Toprak İşleri (Kavşak Düzenlemeleri) Sanat Yapıları, Üst Yapı ve Bitümlü Sıcak Karışım Kaplama Yapılması İşi'ne ilişkin davacı ile davalı arasında alt yüklenici sözleşmesi imzalandığı, sözleşme gereğince düzenlenen 24 hakedişe dayalı olarak davalı tarafından davacıya hakediş bedellerinin ödendiği, düzenlenen hakedişlerde davalı tarafından toplam 814.491,79 TL damga vergisi kesintisi yapılmış olduğu hususları dosya kapsamı ile sabittir. Davacı yan davalı tarafından hakedişlerinden yapılan damga vergisi kesintisinin haksız olduğunu belirterek iadesini talep etmiş, davalı yan ise davacı tarafından hakedişlere ihtirazi kayıt ileri sürmediğinden iade talebinin yerinde olmadığını savunmuştur.Toplanan deliller ve yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor içeriği tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında imzalanan alt yüklenici sözleşmesi gereğince davacının edimini yerine getirdiği, davalı tarafından düzenlenen 24 adet hakedişe dayalı olarak davacıya iş bedelinin ödendiği, ödeme yapılırken toplam 814.491,79 TL damga vergisi kesintisi yapıldığı öte yandan davalı ile dava dışı idare arasında imzalanan ana sözleşme kapsamında damga vergisi kesintisi yapılmamış olduğu, davalının yüklenicisi olduğu işe ilişkin sunulan ..., resim, harç istisna belgesi ile teyit edilen damga vergisi istisnası bulunduğu ve bu kapsamda davalı ile idare arasında düzenlenen hakedişlerde davalının damga vergisi ödemediği anlaşılmış olmakla davalı tarafından davacı alt yüklenici hakedişlerinden yapılan damga vergisi kesintilerinin haksız olduğu mahkememizce kabul edilmiştir. Davalı tarafından hakedişlere ihtirazi kayıt ileri sürülmediği itirazında bulunulmuş ise de hakediş içeriğindeki taraf hak ve borçlarına ilişkin birim fiyat, yapılan işin metrajı, ceza uygulamalarına ilişkin hususlarda hakedişe usulüne uygun itiraz edilmemesi halinde kesinleşeceği tabii ise de devlete ödenmesi gereken ve ... Usul Kanunundan kaynaklanan damga vergisi kesintisi yönünden hakedişlere itiraz edilmemesinin haksız yapılan kesintinin iadesine engel teşkil etmeyeceği sonuç ve kanaatine varılmış, TBK 39 maddesi kapsamında davacının hataen damga vergisini ödediği hususunu v vermiş olduğu dilekçe tarihi olan 10.07.2019 tarihinde öğrendiğinin kabulü gerektiği ve bu tarihten itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde arabuluculuğa başvurarak her iki yanın katılımı ile arabuluculukta ilk oturum tutanağının 07.07.2020 tarihinde düzenlenmiş olduğu anlaşıldığından neticede kanıtlanan davanın kabulüne dava tarihinden önce davalının temerrüde düşürülmediği gözetilerek faizin dava tarihinden itibaren işletilmesine dair verilen kararın taraflarca istinaf edilmesi üzerine ... sayılı 21.03.2023 tarihli ilamı ile "Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacı tarafın hak edişlerinden davalı tarafından kesilen damga vergisinden mi yoksa davacı tarafın ... ödendiği iddia edilen damga vergisinden mi kaynaklandığı açıklığa kavuşturulmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir. Eser sözleşmelerinden doğan alacak davalarında zamanaşımı süresi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 147/6. maddesi gereğince 5 yıl olup, zamaşımının başlangıcı ise kural olarak eserin teslim tarihidir. O halde Mahkemece yapılacak işlem; ilgili ... dairesinden davacı tarafın iddialarına ilişkin bilgi ve belgelerin getirtilmesinden sonra davacı tarafın talebi açıklattırıldıktan sonra ... tahsil edilmiş damga vergisinden kaynaklı bir talep varsa yargı yolunun ve husumetin değerlendirilmesi; hak edişlerden kesilen damga vergisi talebi bakımından öncelikle eser sözleşmesi hükümlerine göre zamanaşımı def'inin tartışılması, talep olmadan TBK'nın 39. Maddesi kapsamında değerlendirme yapılamayacağının gözden kaçırılmaması, sözleşme eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri kapsamında hak edişlerin değerlendirilmesi, bu şekilde ulaşılacak sonuca göre karar verilmesinden ibaret olacaktır." gerekçesi ile mahkememizce verilen kararın kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.... müzekkere cevabında davacı hakkında dava konusu sözleşmeye istinaden damga vergisi tahakkuk ettirildiği ve mükellefin tahakkuka ait tahsilatı gerçekleştirmiş olduğunun bildirildiği anlaşılmış, ... ilamı kapsamında dava sebebinin ve buna bağlı olarak taleplerinin ne olduğunu açıklayıcı yazılı beyanda bulunmak üzere davacı vekiline verilen süre gereğince sunulan 26.10.2023 tarihli dilekçesinde davanın eser sözleşmesi nedeni ile ödenmeyen bir alacağın tahsili değil davalının davacı adına ödemek üzere hak edişlerden kestiği ancak yatırılmaması nedeni ile davacıdan tahsil edilen damga vergisinin iadesine yönelik dava olduğu, başka bir deyişle davalının kestiği damga vergisini yatırmış olsa idi yatırılan bu damga vergisi sözleşme nedeni ile ödenmesi gereken damga vergisi olarak (sözleşme damga vergisi) ... dairesine yatırılmış olacağından davalı ile davacı arasındaki sözleşme nedeni ile ödenmesi gereken damga vergisinin ödenmiş olacağı, çünkü sözleşme damga vergisi, davalı tarafından kesilen damga vergileri yatırılmadığı için ... tarafından davacıdan talep edilmiş ve ödenmek zorunda kalındığı şeklinde ifade edilmiştir. Dava; yanlar arasındaki alt yüklenici sözleşmesi kapsamında düzenlenen hakedişlerden yapılan damga vergisi kesintilerinin iadesi talebine ilişkindir. Davacı vekilinin dilekçe ekinde sunduğu geçici kabul tutanağının tetkikinde 25.03.2015 tarihinde sözleşmeye konu işin tamamlanarak geçici kabulünün yapıldığı, kesin kabul tutanağının ise 19.04.2018 tarihinde düzenlendiği anlaşılmakla eser sözleşmesine ilişkin somut uyuşmazlıkta TBK 147 maddesi kapsamında 5 yıllık zaman aşımı süresinin dolmadığı anlaşıldığından davalı yanın zaman aşımı def'i yerinde görülmemiştir. Toplanan deliller ve yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor içeriği, mahkememiz açısından bağlayıcı olan ....'nin kaldırma ilamı tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında imzalanan alt yüklenici sözleşmesi gereğince davacının edimini yerine getirdiği, davalı tarafından düzenlenen 24 adet hakedişe dayalı olarak davacıya iş bedelinin ödendiği, ödeme yapılırken toplam 814.491,79 TL damga vergisi kesintisi yapıldığı öte yandan davalı ile dava dışı idare arasında imzalanan ana sözleşme kapsamında damga vergisi kesintisi yapılmamış olduğu, davalının yüklenicisi olduğu işe ilişkin sunulan ..., resim, harç istisna belgesi ile teyit edilen damga vergisi istisnası bulunduğu ve bu kapsamda davalı ile idare arasında düzenlenen hakedişlerde davalının damga vergisi ödemediği, öte yandan dava konusu sözleşmeye istinaden ... tarafından davacı adına damga vergisi tahakkuk ettirilerek davacıdan tahsilatın gerçekleştirildiği anlaşılmış olup taraflar arasında imzalanan 05.12.2016 tarihli sözleşmenin 5. maddesinde ana sözleşme ve eklerinin sözleşmenin eki olduğu kabul edilmiş, dava dışı idare ile davalı yüklenici arasındaki 12.04.2012 tarihli sözleşmenin 8.2.1 maddesinde ise Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 1. sırada sözleşmenin ekleri arasında sayılmış olması nedeniyle davacı tarafında damga vergisi kesintilerini içeren hakedişlere Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 40. maddesindeki usule uygun olarak itiraz edilmediğinden hakedişlerin davacı tarafça olduğu gibi kabul edilmiş sayılması gerektiği ve bu şekilde kesinleştiğinden damga vergisi kesintilerinin iadesinin talep edilemeyeceği gerekçesi ile davanın reddine dair verilen kararın istinaf edilmesi üzerine ... sayılı 14.05.2025 tarihi ilamı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, kararın davacı vekili tarafından temyizi nedeniyle ... sayılı 08.05.2025 tarihli ilamında "...Somut olayda, taraflar arasında, dava dışı ... tarafından ihalesi gerçekleştirilen, ...ihale kayıt numaralı ... (Gap) KM: 10+500-45+500 Arası Toprak İşleri (Kavşak Düzenlemeleri) Sanat Yapıları, Üstyapı ve Bitümlü Sıcak Karışım Kaplama Yapılması İşine ilişkin alt yüklenicilik sözleşmesi düzenlendiği, davacı alt yüklenicinin bu işe ilişkin olarak 04.10.2013 – 23.12.2016 tarihleri arasında düzenlenen hakedişlerinden toplam 814.491,49 TL tutarında damga vergisi kesinti yapıldığı anlaşılmıştır. ... 23.05.2023 tarihli yazısında, ihale konusu işin damga vergisi yönünden takdire sevk edildiği, ilgili takdir komisyon kararına göre söz konusu mükellef ...A.Ş. hakkında ihbarname düzenlendiği, damga vergisi tahakkuk ettirildiği ve mükellefin toplam 889.985,69 TL ödeme yaptığı bildirilmiştir. Anılan Yasa hükümlerine ve dosyaya gönderilen ... yazılarına göre, uyuşmazlık konusu damga vergisinin mükellefi olan davacının hakedişlerinden, davalı tarafından damga vergisi kesintisi yapılmış olmasına rağmen, ilgili ... kesilen bu tutarların ödenmediği, bu nedenle davacının ... tekrar ödeme yapmak zorunda kaldığı ve sonuç olarak, davacının hakedişlerinden yapılan damga vergisi kesintisinin davalının uhdesinde kaldığı ve davalının bu suretle davacı aleyhine sebepsiz zenginleştiği anlaşılmıştır. Bu durumda, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçeye dayalı olarak reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın davacı lehine bozulması gerekmiştir. " gerekçesiyle ... kararının ortadan kaldırılmasına ve ilk derece mahkemesinin bozulmasına karar verildiği görülmüştür.Mahkememizce ... Dairesi'nin bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş, taraflar arasında düzenlenen alt yüklenici sözleşmesi gereğince 04.10.2013 ile 23.12.2016 tarihleri arasında düzenlenen 24 adet hakedişlerden toplam 814.491,49-TL tutarında damga vergisi kesintisi yapıldığı, ... 23.05.2023 tarihli yazısında davacı alt yüklenici hakkında damga vergisi tahakkuk ettirdiği ve mükellefin toplam 889.995,65-TL ödeme yaptığının bildirildiği, davalı tarafından damga vergisi mükellefi olan davacının hak edişlerinden damga vergisi kesintisi yapıldığı halde ilgili ... dairesine kesilen bu tutarların ödenmediği ve davacı tarafından ... dairesine yeniden ödeme yapıldığı bu kapsamda davacı hak edişlerinden kesilen ve davalı uhdesinde bulunan davaya konu 814.491,49-TL damga vergisi kesintisinin iadesi talebinin haklı ve yerinde olduğu sonuç ve kanaatine varılmakla kanıtlanan davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın kabulü ile 814.491,49 TL'nin 18.11.2020 dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,2-Alınması gereken 55.637,91 TL harçtan peşin alınan 13.909,48 TL'nin mahsubu ile bakiye 41.728,43 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 128.173,72 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Davacı tarafça yatırılan 54,40 TL başvuru harcı, 13.909,48 TL peşin harç, 556,00 TL tebligat, 127,60 TL müzekkere gideri, 577,90 TL istinafa dosya gönderim ve fotokopi ücreti ve 3.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 17.260,78 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,6-Sarfedilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile Yargıtay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. █████/2025 Gerekçeli kararın yazıldığı tarih: 13.11.2025Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...