Menfi tespit davasında, elden tahsil sonrası iade edilen çekte ciroyu iptal etmeyi unutma, çek üzerindeki tahrifat iddiaları ve basiretli tacir sorumluluğu üzerine istinaf incelemesi.
Özet: Bu menfi tespit davasında davacı, icra takibine konu çek bedelini keşideciden tahsil ederek çeki iade ettiğini ancak cirosunu iptal etmeyi unuttuğunu, çekin rızası dışında üzerinde oynamalar yapılarak davalıya verildiğini iddia ederek borçlu olmadığını ileri sürmüştür; ilk derece mahkemesi ise, ispat külfetinin davacıda olduğu, çekteki değişikliklerin keşideci tarafından paraflandığı, kıymetli evrakın tedavül fonksiyonu ve basiretli bir tacirin cirosunu iptal etmeyi unutmasının kabul edilemezliği gerekçeleriyle davayı reddetmiş ve davalı lehine kötü niyet tazminatına hükmetmiştir, bu karara karşı davacı istinaf başvurusunda bulunmuştur.
T.C. ... BAM .. HUKUK DAİRESİ
T.C....BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ . HUKUK DAİRESİDOSYA NO :.KARAR NO : .T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ... .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : .NUMARASI : .DAVACI : ... - ... VEKİLİ : Av. ... -. DAVALI : ... - ... VEKİLİ : Av. ... - . DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit KARAR TARİHİ : .KARAR YAZIM TARİHİ :.... .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Karar sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;TALEP :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalının davacı aleyhine ... ..İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, davacı ile davalı arasında herhangi bir ticari ilişkisi bulunmadığı gibi takip konusu çekten kaynaklı herhangi bir borcuda bulunmadığını, zira davacının alacağına karşılık icra dosyası borçlularından ...'dan icra dosyası dayanağı Garanti Bankası Bahçeşehir şubesine ait ... Çek No, ...Keşide tarihli ve .. TL bedelli çeki aldığını, ...'ın çekin vadesi gelmeden ... tarihinde davacıyı arayarak hesaplarında sorun olduğunu çeki elden ödeyebileceğini belirterek çekin bankaya ibraz edilmemesini talep etmesi üzerine davacının bu talebi kabul ederek çeki keşideci ...'a teslim ederek alacağını tahsil ettiğini, buna ilişkin taraflar arasında Makbuz ve Teslim Tutanağı düzenlendiğini ancak davacının takip dayanağı çeki iade ettiğinde çekte bulunan cirosunu iptal etmeyi unuttuğunu, daha sonra çek üzerinde davacının rızası olmaksızın oynamalar yapılarak davalıya verildiğini, davacının kendisinden sonra gelen cirantalara herhangi bir borcu bulunmadığından bahisle ... ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası tedbiren durdurulmasına, davalıya borçlu olmadıklarının tespitine, haksız ve kötüniyetli takip nedeniyle davacının uğradığı zararı tazmin için davalının %...’den aşağı olmamak üzere icra tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; söz konusu çekin keşide tarihinin davacının iddia ettiği gibi ... tarihi değil ... tarihi olduğunu, davacının ... tarafından çek üzerinde kendi rızası dışında oynama yapıldığını iddia ettiğini ancak bu iddiasını ispatlayacak hiçbir somut delil sunmadığını, böyle bir def'ide bulunulmasının mümkün olmadığını çünkü çekin keşideci tarafından paraflandığını, davacı tarafından sunulan makbuz ve teslim tutanağına, kıymetli evrak karşısında hukuken itibar edilmesinin mümkün olmayacağını, davacının cironun hukuki sonuçlarını bir tacir olarak bilmemesinin mümkün olmadığını, belirterek haksız ve kötü niyetli olarak açılan davanın reddi ile yasal şartları oluştuğundan davacı aleyhine %...'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; Kural olarak ispat külfeti davacı taraf üzerinde olduğu, Kambiyo senedi niteliğinde olan çek sebebiyle borçlu olmadığını yazılı belgelerle yahut kesin delillerle ispat etmesi gerektiği, ciro zincirinde bir kopukluk bulunmadığı gibi keşide yeri ve bedel hanesinde yapılan değişikliğinde keşideci tarafından paraf edildiği ve dolayısıyla çekin şeklen kambiyo senedi vasfını yitirmediği, Kıymetli evrakın en temel özelliğinin, tedavül (dolanım) fonksiyonu olduğu, davacının iddialarına itibar edilmesinin kıymetli evrakın bu en temel fonksiyonunu temelden sarsacağı (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi Esas No: ██████████ Karar No: █████████) basiretli bir tacirin çeki iade ettiğinde cirosunu iptal etmeyi unuttuğu iddiasına itibar edilemeyeceği, gerekçesi ile -Davanın REDDİNE, -İtirazın alacağın tahsilini geciktirmeye yönelik olduğu değerlendirilerek davacı-borçlunun asıl alacağın %... si oranında kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, karar verilmiştir.Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece hiçbir delillerinin toplanmadan karar verildiğini, çek üzerinde yapılan değişikliklerin paraf edilmiş olmasının yeterli görüldüğünü, bu parafın kimin tarafından atıldığına ilişkin herhangi bir inceleme yapılmadığını, müvekkilinin boyacılık yaparak geçimi sağladığını, kendisinden basiretli bir tacir gibi davranılmasının beklenemeyeceğini, takip borçlusu ...'dan icra dosyası dayanağı ... şubesine ait ... Çek No, ... Keşide tarihli ve ... TL bedelli çeki aldığını ve bedelini elden tahsil ettiğinden çeki keşideci ...'a teslim ettiğini, taraflar arasında Makbuz ve Teslim Tutanağı düzenlendiğini, ancak davacının çekte bulunan cirosunu iptal etmeyi unuttuğunu, Çekin daha sonra müvekkilinin rızası olmaksızın üzerinde oynamalar yapılarak davalıya verildiğini, müvekkilinin kendisinden sonra gelen cirantalara herhangi bir borcu bulunmadığı gibi davalı ile bir ilişkisinin de bulunmadığını, Müvekkilinin çeki teslim ettiğinde çek üzerindeki düzenleme tarihinin █████/2016 olduğunu, müvekkilinin cirosundan sonraki bir tarihte çekteki değişikliğin müvekkilini bağlamayacağını, TTK ██████-b maddesinin göndermesi ile TTK’nın 660. maddesine göre bir poliçe metni tahrif edildiği takdirde değiştirmeden sonra poliçe üzerine imza koymuş olan kimselerin değişmiş metin gereğince ve ondan önce imzasını koyanların ise eski metin gereğince mesul olacağını, bununda ispatı için çek üzerinde inceleme yapılması gerektiğini, mahkeme tarafından yanlış ve yanılgılı değerlendirmeler ve eksik inceleme sonucunda karar verildiğini, müvekkili tarafından çek keşideciye geri verildiğinde zamanaşımı süresinin dolduğunu, müvekkilinin çeki keşideciye teslim ettiği tarih itibariyle artık yazılı delil başlangıcı dışında herhangi bir hükmü kalmadığını, ayrıca mahkeme kararında müvekkili aleyhine hükmedilen tazminatın haksız olduğunu borca yetecek miktarda takibe konu alacağı icra dairesine yatırdığını, mahkemece verilen tedbir kararı ile teminatın icra dairesine yatırıldığını, belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:Dava, icra takibine konu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti davasıdır.İlk derece mahkemesince, davanın reddine karar verilmiş olup, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Takibe konu Garanti Bankası Bahçeşehir şubesine ait ... Çek No, ... Keşide tarihli ve ... TL bedelli çekin keşidecisinin ..., lehtarın ... ...-... olduğu, çek arkasında sırasıyla ... .... 'nun cirosu, .... İ....Ticaret Sanayi Limited Şirketi 'nin, ... 'nin cirolarının bulunduğu, en son hamilin ... olduğu incelenen çek fotokopisi ile anlaşılmıştır.... ....İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasında alacaklı ... tarafından borçlular ..., ... ve .... şirketi hakkında kambiyo senetlerine mahsus icra takibi yapıldığı, takip dayanağının...e ait ... Çek No, ... Keşide tarihli ve .. TL bedelli çek olduğu anlaşılmıştır.Somut olayda çek üzerinde davacının cirosunun yer aldığı, davacı ile dava dışı çek keşidecisi arasında imzalanan tutanak itibariyle davaya konu çekin ibraz süresinden önce ...tarihinde keşideciye iade edildiği, ancak keşideci tarafından davaya konu çekin keşide tarihinin değiştirildiği, ... tarihi olarak düzeltildiği, ve bu şekilde tekrar tedavüle girdiği iddia edilmiştir.Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin █████████ E- █████████ karar sayılı kararında da belirtildiği üzere ;Gerek ciro edilebilirliğe ilişkin 6102 sayılı Kanun’un 788/3. maddesinde ve gerekse de hamilin müracaat haklarını kullanmasına ilişkin 6102 sayılı Kanun’un 808/.... maddesinde, çekin, geriye ciro suretiyle düzenleyene dönmesi ve özellikle düzenleyen tarafından düzenleme tarihinde değişiklik yapılarak tekrar tedavüle sokulması halinde, son hamilin başvuru haklarını kimlere karşı kullanabileceği konusunda herhangi bir açıklık bulunmamaktadır. Esasen, lehdar tarafından yapılan cirodan sonra düzenleyenin çekteki konumu lehdara keşide etmeden önceki durumuna döneceği kabul edilmekte ise de; keşide tarihinin lehdarın cirosundan sonra çekin ikinci kez tedavüle çıkarılırken yapıldığına ilişkin davacı iddiasının davalı tarafça itiraza uğradığı, davacının sunduğu tutanak dışında bu iddiasını doğrular delil sunmadığı, davalının iyi niyetli hamil olduğu, davacı ile çek keşidecisi arasında düzenlenen tutanağı ve diğer işlemleri bildiğinin ileri sürülüp kanıtlanmadığı, davacı lehdarın cirasundan itibaren ciro silsilesinde kopuklukluk olmadığı gibi çekin keşideci tarafından ikinci kez tedavüle çıkarıldığının kesin ve inandırıcı delillerle ispatlanamadığı, bu nedenle davacı lehdarın çekin müteselsil sorumluluk zinciri içinde yer alması ve hamilin lehdara karşı müracaat hakkını kullanmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, bu suretle mahkemece davanın reddine karar verilmesinin isabetli olduğu değerlendirilmiş, davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.Davacının tedbir talebi kabul edilmiş, İİK'nın 72/4 maddesi gereğince verilen tedbir nedeniyle alacaklının alacağına geç ulaşacağı nazara alınarak davacı aleyhine kötü niyet tazminatı uygulanması yerinde olmuştur. Davacı vekilinin bu yöndeki istinaf itirazı da yerinde değildir.Dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK.'nun 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak; davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle esastan reddine karar verilmiştir.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile; ...-Davacı vekilinin vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK 353/...-b-... maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gerekli 427,60TL istinaf karar harcından peşin alınan 59,30TL'nin mahsubu ile bakiye 368,30TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,3-Davacı tarafından istinaf yargılama gideri yapılmadığından, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,4-Kararın tebliği ve harç işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine, Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu oy birliği ile kesin olarak karar verildi. ...Başkan... ¸e-imzalıdırÜye... ¸e-imzalıdır...Üye... ¸e-imzalıdır...Katip... ¸e-imzalıdır