Danıştayın 672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılan davacının Bank Asya, Aktif Eğitimciler Sendikası, kapatılan okul ve dernek bağlantılarıyla FETÖ/PDY iltisakı nedeniyle göreve iade talebinin reddine ilişkin temyiz kararı.
Özet: Kamu görevinden KHK ile ihraç edilen davacının göreve iade başvurusu OHAL Komisyonu tarafından reddedilmiş, bu ret kararı ilk derece ve istinaf mahkemelerince de onanmıştır; mahkemeler, davacının FETÖ/PDY liderinin çağrısı sonrası Bank Asya hesap hareketleri, FETÖ iltisaklı sendikaya üyeliği (istinaf aşamasında sahtecilik iddiasının araştırılmasına rağmen diğer delillerle bağlantı kabul edildi), örgütle ilişkili okula çocuğunu kaydetmesi ve derneğe yaptığı ödemeler gibi delillerle FETÖ/PDY ile iltisak/irtibatının olduğuna hükmetmiş, davacı ise temyiz başvurusunda bu tespitleri reddederek anayasal haklarının ihlal edildiğini savunmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A YBEŞİNCİ DAİRE Esas No : █████████Karar No : ██████████TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı/ANKARAVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının, FETÖ/PDY terör örgütüne müzahir Bank Asya isimli banka için ülke genelinde eylemler yapıldığı tarihte ve FETÖ/PDY terör örgütü liderinin talimatından sonraki dönemde Bank Asya'da hesap hareketlerinin bulunduğu, bu kapsamda davacının Bank Asya'da ... müşteri numarası ile █████/2015 tarihinde açılmış hesabının bulunduğu, █████/2015 tarihinde 3.000,00 TL tutarlı 31 günlük katılım hesabı açtığı, ayrıca Kredi Kayıt Bürosu A.Ş. ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'ndan temin edilen bilgilerde; davacının Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O.'dan █████/2014 tarihinde 10.000,00 TL tüketici kredisi kullandığı ve kredi kullanım tarihinde Bank Asya'da ... müşteri numarası ile açılmış eşinin hesabına 7.000,00 TL para yatırdığının tespit edildiği, FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisaklı olan Aktif Eğitimciler Sendikasına 9 ay süreyle üye olduğunun tespit edildiği, FETÖ/PDY'ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olduğu gerekçesiyle kapatılan özel öğretim kurumunda çocuğunun 2014-2015 ve 2015-2016 eğitim öğretim dönemlerinde öğrenim kaydının bulunduğunun tespit edildiği, FETÖ/PDY'ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olduğu gerekçesiyle kapatılan Kimse Yok Mu Derneği'ne 2014 yılında ödeme bilgisinin bulunduğu, söz konusu tespitleri mesnetsiz bırakacak somut herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı, davacının durumunun değerlendirilmesinde, hükme esas alınabilecek nitelikte görülüp yukarıda aktarılan Komisyon tespitleri dikkate alındığında, davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile en az irtibat derecesinde bağının olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek İdare Mahkemesi kararında ve dava konusu işlemde davacının Mart 2015-Kasım 2015 tarihleri arasında toplam 9 ay Aktif Eğitimciler Sendikası'na üye olduğu belirtilmekte ise de, davacı tarafından anılan sendikaya üyeliğinin art niyetli kişiler tarafından, bilgisi dışında ve kişisel bilgileri kullanılarak, sahte imza atılarak yapıldığının ileri sürüldüğü, davacı tarafından konuya ilişkin olarak yapılan suç duyurusu üzerine ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Diyarbakır Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü nezdinde yaptırılan inceleme sonucunda hazırlanan raporda "... Kamu Görevlileri Sendikalara Üyelik Formu üzerindeki el yazıları ile ... adına atılan imza ile ... isimli şahsın mevcut mukayese el yazısı ve imza örnekleri arasında... karşılaştırmalar yapıldığı... tetkik konusu belge üzerindeki ... adına atılı imza ile ...'ün mevcut mukayese imzaları arasında kaligrafik ve grafolojik özellikleri yönünden ilgi ve irtibat tespit edilemediği... belge üzerindeki el yazılarının ... isimli şahsa aidiyeti sorulmuş ise de... yazı aidiyeti hususunda müspet veya menfi bir kanaat beyan etmenin mümkün olmadığının..." belirtildiği dikkate alındığında, davacının sendika üyeliği bu aşamada tartışmalı olduğundan Dairemizce bu husus davacının aleyhine bir unsur olarak değerlendirilmemiş ancak dava dosyasında yer alan davacıya ilişkin diğer bilgi ve belgelerden, davacının FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibat düzeyinde ilişkisinin olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : FETÖ/PDY ile bir irtibatının bulunmadığı, kamu görevinden çıkarılmasını meşru kılacak hiçbir sebebin olmadığı, Bank Asya işlemlerinin rutin bankacılık işlemleri olduğu, çocuğunu iyi bir eğitim alması için kapatılan okula gönderdiği, Anayasa'ya sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiğine dair herhangi bir somut delil ortaya konulmadığı, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde güvence altına alınan temel hak ve hürriyetlerden adil yargılanma hakkının, suç ve cezaların kanuniliği ilkesinin, özel hayata saygı hakkının, eğitim hakkının, mülkiyet hakkının, masumiyet karinesinin ihlal edildiği, hakkında FETÖ silahlı terör örgütüne üye olma suçundan soruşturma ve kovuşturmanın bulunmadığı iddia edilmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY ve İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır. Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından █████/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir.MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu █████/2016 tarihinde, ülke genelinde █████/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar █████/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır.█████/2016 tarih ve 29818 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin ''Kamu personeline ilişkin tedbirler'' başlıklı 2. maddesinde, ''(1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti (Anayasa Mahkemesi'nin █████/2021 tarih ve E:███████, K:███████ sayılı kararıyla 7080 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "...üyeliği, mensubiyeti veya..." ibaresinin iptaline karar verilmiştir.) veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan; a) Ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden, ... başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir.'' hükmüne yer verilmiştir. Davacı, 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki listesinde ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılmış, kamu görevine iade edilmesi talebiyle Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu'na yaptığı başvuru, ... tarih ve ... sayılı işlem ile reddedilmiştir.Bunun üzerine, anılan işlemin iptaline, özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir.AİHM "demokratik bir devletin, memurlarından Anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: ████████ ve ████████, █████/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: ████████, █████/2001; Petersen/Almanya, B. No: ████████, █████/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: ████████ ve ████████, █████/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: ████████, █████/2009, § 28). Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara iltisak veya bunlarla irtibat, kamu görevlilerinin devlete sadakat yükümlülüğünü yitirildiğini ortaya koyan ve bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir.Anayasa Mahkemesi █████/2019 tarih ve E:███████, K:███████ sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında; davacının, FETÖ/PDY terör örgütüne müzahir Bank Asya isimli banka için ülke genelinde eylemler yapıldığı tarihte ve FETÖ/PDY terör örgütü liderinin talimatından sonraki dönemde Bank Asya'da hesap hareketlerinin bulunduğu, bu kapsamda davacının Bank Asya'da ... müşteri numarası ile █████/2015 tarihinde açılmış hesabının bulunduğu, █████/2015 tarihinde 3.000,00 TL tutarlı 31 günlük katılım hesabı açtığı, ayrıca Kredi Kayıt Bürosu A.Ş. ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'ndan temin edilen bilgilerde; davacının Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O.'dan █████/2014 tarihinde 10.000,00 TL tüketici kredisi kullandığı ve kredi kullanım tarihinde Bank Asya'da ... müşteri numarası ile açılmış eşinin hesabına 7.000,00 TL para yatırdığı tespitine yer verilmiştir.Bu tespit ile ilgili olarak davacının tüm dosya kapsamındaki beyanlarında özetle; Bank Asya'ya örgüt talimatı ile para yatırmadığı, █████/2015 tarihinde yatırılan 3.000,00 TL’lik paranın arabası sürekli arıza yaptığı için yeni bir araba almalarına katkı sunmak amacıyla babasının gönderdiği para olduğu, █████/2015 tarihinde Vakıfbank'tan 20.000,00-TL kredi kullanarak ve bankadaki bu 3.000,00 TL’yi de çekerek aynı gün İzmir’den araba aldığı, bunlara ilişkin evrakların dosyaya sunulduğu, Vakıfbank’tan kullandığı 10.000,00 TL’lik kredinin ise tamamen ihtiyacına yönelik olduğu, bu 10.000 TL’nin 3.000 TL’sini aynı gün Garanti Bankasındaki kredi kartı borcu için kullandığı, geri kalan 7.000 TL yi ise tüm fatura işlemleri, konut kredileri ve eşinin kredi kartı Bank Asya'da olduğu için oraya yatırdığı, eşinin Bank Asya hesabı ile ilgili yapılan inceleme sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda eşinin hesap hareketlerinin olağan bankacılık işlemi olduğunun belirtildiği, eşi hakkında beraat kararı verildiği ve kararın kesinleştiğini beyan ettiği görülmüştür.Davacının yukarıda aktarılan beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının Bank Asya'da hesap açtığı tarihin █████/2015 olduğu, aynı gün 3.000,00 TL yatırarak katılım hesabı açtığı, başka hiç bir hesap hareketinin bulunmadığı, █████/2015 tarihinde hesabındaki tüm paranın çekildiği ve yine aynı tarihli noter araç satış sözleşmesiyle araç aldığına ilişkin belgeyi dosyaya sunduğu, Bank Asya'daki bankacılık işlemlerinin terör örgütü liderinin talimatı doğrultusunda örgütsel amaçla yapıldığına dair somut bir tespitin bulunmadığı anlaşıldığından, Bank Asya hesap hareketlerinin, davacının FETÖ ile irtibat ve iltisakını ortaya koyan bir delil olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.Davacının çocuğunun FETÖ/PDY terör örgütüne aidiyeti, iltisakı ve irtibatı olduğu gerekçesiyle kapatılan özel öğretim kurumları arasında yer alan Özel Çağlayan İlkokulunda 2014-2016 eğitim-öğretim döneminde kaydının bulunduğu hususunun ve FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisakı veya irtibatı olduğu gerekçesiyle kapatılan Kimse Yok Mu Derneğine █████/2014-█████/2014 tarihleri arasında 10 adet SMS ile para gönderdiği ve son görev yaptığı birim tarafından, davacı hakkında FETÖ/PDY terör örgütü ile ilişkisi olduğu yönünde değerlendirme yapıldığı hususları başkaca delillerle desteklenmedikçe anılan örgüt ile irtibat veya ilişkisine kanaat edilmesi için yeterli bulunmamıştır. Öte yandan, davacının Mart 2015-Kasım 2015 tarihleri arasında toplam 9 ay Aktif Eğitimciler isimli sendikaya üye olduğu belirtilmekte ise de, davacı tarafından anılan sendikaya üyeliğinin art niyetli kişiler tarafından, bilgisi dışında ve kişisel bilgileri kullanılarak, sahte imza atılarak yapıldığının ileri sürüldüğü, davacı tarafından konuya ilişkin olarak yapılan suç duyurusu üzerine ... Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Diyarbakır Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü nezdinde yaptırılan inceleme sonucunda hazırlanan raporda "... Kamu Görevlileri Sendikalara Üyelik Formu üzerindeki el yazıları ile ... adına atılan imza ile ... isimli şahsın mevcut mukayese el yazısı ve imza örnekleri arasında... karşılaştırmalar yapıldığı... Tetkik konusu belge üzerindeki ... adına atılı imza ile ...'ün mevcut mukayese imzaları arasında kaligrafik ve grafolojik özellikleri yönünden ilgi ve irtibat tespit edilemediği... Belge üzerindeki el yazılarının ... isimli şahsa aidiyeti sorulmuş ise de... yazı aidiyeti hususunda müspet veya menfi bir kanaat beyan etmenin mümkün olmadığının..." belirtildiği, Aktif Eğitimciler Sendikasına üyelik sözleşmesindeki imzanın davacıya ait olmadığı tespit edildiğinden davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakını ortaya koyan nitelikte bir delil olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.Diğer taraftan, dosyanın incelenmesinden, yukarıda belirtilen hususlar dışında, davalı idarece dava dosyasına davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibatlı ve iltisaklı olduğuna dair başkaca bir bilgi ve belgenin sunulmadığı görülmüştür.Bu durumda, yukarıdaki tüm tespit ve değerlendirmeler dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X)KARŞI OY : Bölge İdare Mahkemesince verilen karar hukuk ve usule uygun olup, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca bozulmasını gerektirecek bir neden bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği oyuyla, kararın bozulmasına ilişkin çoğunluk kararına katılmıyorum.