Bölge Adliye Mahkemesinin hisse devir ve tasfiye protokolü sonrası kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit davasına ilişkin istinaf kararı.
Özet: Bir hisse devir sözleşmesinden kaynaklanan ve tasfiye protokolü ile hükümsüz kaldığı iddia edilen kambiyo senetleriyle ilgili menfi tespit davasında, ilk derece mahkemesi, icra takibine konu olan senedin protokoldekiyle farklı keşide tarihine sahip olduğunu belirterek davacının bu senede ilişkin borçlu olmadığı talebini reddetmiş, ancak diğer üç senede dair borçsuzluk tespitine hükmederek davayı kısmen kabul kısmen reddetmiş ve bu karara hem davacı hem de davalı vekillerince istinaf başvurusu yapılmıştır.
T.C. ... BAM .... HUKUK DAİRESİ
T.C....BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ .... HUKUK DAİRESİDOSYA NO : KARAR NO : T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ... ...TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : NUMARASI : DAVACI : ... - ...VEKİLİ : Av. ...DAVALI : ... - ...VEKİLİ : Av. ...DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)KARAR TARİHİ : KARAR YAZIM TARİHİ : ... ...Ticaret Mahkemesi'nin ...Karar sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;TALEP :Davacı vekili beyanlarında; Taraflar arasında .. tarihli hisse devir sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme dolayısıyla bir takım senetlerin davalı tarafa verildiğini, tarafların daha sonra █████/201... tarihli tasfiye protokolü ile bir kısım senetlerin kaybolduğu gerekçesi ile hükümsüz kaldığının kararlaştırıldığını, davalının devir işleminin tamamlanması hususunda gereklilikleri yerine getirmediğini ve devri tam olarak sağlayamadığını, protokoldeki şartların yerine getirilmemesi sebebiyle müvekkilinden haksız talepte bulunulduğunu, satış sözleşmesinde yazılı olan "█████/2019 vadeli ... AVRO, 01/0.../2019 vadeli ... AVRO, █████/2020 vadeli ... AVRO ve ...vadeli ... AVRO'nun "Sözleşme Tasfiye Protokolünde" kaybolduğu ve hükümsüz kabul edilmiş olmasına rağmen davalının ...vadeli ... AVRO bedelli bonoyu ... .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasından icra takibine konu ettiğini, davalının kaybettiğini belirttiği ve iade etmeyip uhdesinde tuttuğu ...vadeli ... AVRO bedelli bonoyu takibe koyması, kaybolduğunu beyan ettiği diğer █████/2019 vadeli ... AVRO, 01/0.../2019 vadeli ... AVRO, █████/2020 vadeli ... AVRO bedelli bonoların da takibe konu edeceğine delalet ettiğinden; "Sözleşme Tasfiye Protokolü" de kaybolduğu ve bu sebeple hükümsüz kaldığı karar altına alınan, tüm bonolar ve ... .İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile icra takibi dolayısıyla borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili beyanlarında; ... ....İcra Müdürlüğünün ... sayılı icra dosyasındaki senet ile dava konusu edilen ve protokolde belirtilen senedin aynı senet olmadığını, vadeler aynı olsa da takibe konu edilen senedin keşide tarihinin █████/201... protokoldeki senedin ise █████/2017 tarihi olduğunu, diğer senetler yönünden de davacının bir borcunun bulunmadığı konusunda ihtilaf bulunmadığını protokolle bunun sabit olduğunu diğer senetler yönünden menfi tespit davasında bir hukuki yarar bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; Davacının dava konusu ettiği senet ile takibe konu senedin aynı senetler olmadığını, borcun bulunmadığı ileri sürülerek senedin █████/2017 keşide tarihli ...vadeli ...,00 AVRO bedelli senet olduğu, takibe konu senedin vadesi ve miktarı bu senetle aynı olmakla birlikte keşide tarihinin █████/201... olduğu, aynı şekilde taraflar arasındaki █████/201... tarihli tasfiye protokolünden sonra davacının takibe konu edilen senedi keşide ederek davalıya verdiği, taraflar arasında yapılan █████/201... tarihli tasfiye protokolünde diğer üç senet bakımından davacının davalıya bir borcunun bulunmadığının kararlaştırıldığı, ancak senetler kaybolduğu gerekçesi ile davacıya iade edilmediği, zayi nedeniyle açılmış iptal davası bulunmadığı, davacının █████/201... tarihli protokol hükümlerini gerekçe göstererek borçlu olmadığının tespiti isteminde hukuki yararın bulunduğunun kabul edildiği, davalının senetlerin borç içermediğine yönelik beyanlarının ön inceleme duruşmasından önce yapılan kabul niteliğinde kabul edilerek yargılama harç ile vekalet ücretleri bu kapsamda değerlendirildiği, borçlu olmadığının tespitine karar verilen senetler yönünden herhangi bir takip başlatılmadığından kötü niyet tazminatı şartları oluşmadığı, gerekçesi ile "Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacının ... .... İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasındaki senede yönelik menfi tespit isteminin reddine,... AVRO'nun takip tarihindeki gösterilen kura göre 672.63...,43 TL'nin %20'si olan icra tazminatının davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,Davacının █████/2017 keşide tarihli █████/2019 vadeli ... AVRO bedelli, █████/2017 keşide tarihli 01/0.../2019 vadeli ... AVRO bedelli, █████/2017 keşide tarihli █████/2020 vadeli ... AVRO bedelli olan ve her bir senedin keşidecinin ... olan lehtarının ... olan senetler dolayısıyla davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,Borçlu olmadığının tespitine karar verilen senetler yönünden kötü niyet tazminatı şartları oluşmadığından davalı tarafın bu yöndeki taleplerinin reddine," karar verilmiştir.Karara karşı davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkili ...'ın, karşı yan ...'dan ... isimli şirketi devralmak istediğini, imzalanan sözleşmenin gereklerini yerine getirmeyen davalının, ... .... İcra Müdürlüğü ... Esas numaralı dosya ile takip yaptığını, mahkemece davacı delillerinin değerlendirilmediğini, dilekçelerde, devri gerçekleşmeyen Danca NL şirketine ilişkin beyanlarda bulunulduğunu, dosyaya şirket yazışmaları ve devir sözleşmesinin sunulduğunu, ancak mahkemenin davayı yalnız çeklerin geçerliliğini tespit etmek için açılan bir dava olarak yorumladığını, delil ve beyanları yok sayarak karar verdiğuni, istem sonucu ve bütünü ele alınarak mahkemenin açık görmediği veya anlayamadığı hususları aydınlatma ödevi gereği açıklattırması gerektiğini, davalının, sözleşemeden ve protokolden doğan yükümlülüğünü yerine getirmediğini, müvekkilinin ödeme borcu doğmadan, davalının haksız yere icra takibini başlattığını, mahkemenin ... ....İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasında takibe konu senet yönünden talebin reddine dair verilen kararın kaldırılmasını, dikkate alınma hakkı ve hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiğini, ayrıca mahkemece herhangi bir ihtarda bulunmaksızın, yokluklarında karar verildiğini, haksız ve sebepsiz zenginleşmek isteyen davalının iddia ettiği alacağın haksız olduğunu, mahkemenin hukuki ilişkiyi yok sayarak sığ bir değerlendirmeyle uyuşmazlığı karara bağlamaya çalıştığını, belirterek kararın kaldırılmasını ve davanını kabulüne, karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kararın (red) kısmını kabul etmekle birlikte kabul edilen kısmına itiraz ettiklerini, zaten hükümsüz olan bonolar açısından "borçlu olunmadığına" karar verilmesinin usul ve yasaya aykırılık oluşturduğunu, bu suretle müvekkilinin aleyhine haksız olarak vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedildiğini, takip öncesi açılacak menfi tespit davası ile takip sonrası açılacak menfi tespit davasının farklı düzenlendiğini , aynı davada takibe konu bono ve takibe konu edilmemiş bonolar açısından birlikte menfi tespit talebinin usuli açıdan mümkün olmadığını, dava mahiyetlerinin farklı olduğunu,Müvekkilinin taraf sıfatı bulunmadığını, zira, takibe konu edilmeyen bonoların, davacı tarafın da delil olarak belirttiği protokolle kaybolduklarının hüküm altına alındığını, taraflarca imzaları inkar edilmeyen protokol göz ardı edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, nerede olduğu bilinmeyen bonolar hakkında açılmış olan menfi tespit davasında müvekkilinin taraf sıfatı bulunmadığını, mahkemece hükümsüz olan bonolar açısından sıfat yokluğundan (husumetten) red kararı verilmesi gerektiğini,Protokol ile hükümsüz kılınmış olan senetler açısından menfi tespit isteminde davacının hukuki yararı bulunmadığını, hükümsüzlüğü üzerinde tartışma bulunmayan bonolardan ötürü müvekkilinin haksız şekilde vekalet ücreti ve yargılama giderlerine mahkum edildiğini, davacının da dayanak olarak gösterdiği icra takibinin, güncel bir borç tehdidi olarak değerlendirilmesinin de mümkün olmadığını,Belirterek mahkeme tarafından hükümsüz senetler açısından verilen borçlu olunmadığı (menfi tespit) yönündeki kısmi kabul kararının kaldırılmasına; istemin, taraf sıfatı yokluğu sebebiyle husumetten reddine, aksi kanaat oluşması durumunda, hukuki yarar bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesine, aksi kanaatte davanın reddine, karar verilmesini davalı vekili olarak talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:Dava, ... .... İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasında takibe konu senet ve takibe konu edilmeyen █████/2019 vadeli ...,00 AVRO bedelli, 01/0.../2019 vadeli ...,00 AVRO bedelli, █████/2020 vadeli ...,00 AVRO bedelli senetlerden dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, karara karşı davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Somut olayda davacı ... ve davalı ... arasında █████/2017 tarihinde imzalanan ... San. Tic. Ltd. Şti.'nin Hisse Devir Sözleşmesi ile davalının şirketteki hisselerinin 500.000 EURO bedel karşılığı davacıya devri konusunda anlaştıkları, aynı sözleşmede 3.maddede devir bedelinin ne şekilde ödeneceğinin, nakit ve bono yoluyla yapılacak ödemelerin, miktar, tarih ve teslim şeklinin de belirlendiği anlaşılmıştır. Daha sonra taraflar arasında █████/201... tarihli "Sözleşme Tasfiye Protokolü" nün düzenlendiği, bu protokolde █████/2017 tarihli hisse devir sözleşmesinin tasfiyesinin konu edildiği, tasfiye şartlarının belirlendiği, ayrıca 3.3 maddesinde "Satış bedeline karşılık keşide edilen bono asılları'nın bir kısmının, alıcıya iade edildiği, İade edilemeyen █████/2019 vadeli ... AVRO, 01/0.../2019 vadeli ... AVRO, █████/2020 vadeli ... AVRO ve ...vadeli ... AVRO kaybolduğundan hükümsüz kabul edildiği, ancak bu bonolardan kaynaklı olarak alıcının kendi kusuru olmaksızın zarar görmesi halinde satıcı, alıcının göreceği zararı tazmin edeceğini gayri kabili rücu kabul ve taahhüt edeceğinin" düzenlendiği anlaşılmıştır.Davacı tarafça ...vadeli ... AVRO bedelli bonoya dayalı olarak yapılan ... .... İcra Müdürlüğü ... Esas numaralı dosyası nedeniyle borçlu olmadığının tespiti talep edilmiş, mahkemece bu senede yönelik menfi tespit davasının reddine karar verilmiştir.Davacı tarafça dava dilekçesi ile her ne kadar icra takibine konu ...vadeli ... AVRO bedelli senedin █████/201... tarihli tasfiye protokolü ile kaybolduğu gerekçesi ile hükümsüz kaldığının kararlaştırıldığını, ileri sürmüş ise de takibe konu senedin sözleşme ve protokolde belirtilen ...ödeme tarihli olarak düzenlenen senet olmadığı, █████/2017 tanzim tarihli senet olduğu, oysa icra takibine konu senedin protokol tarihi olan █████/201... keşide tarihli ...ödeme günlü ... AVRO bedelli senet olduğu mahkemece kabul edilerek davacının davasının reddine karar verilmiştir.Ancak davacı aynı zamanda davalının devir işleminin tamamlanması hususunda gereklilikleri yerine getirmediğini ve devri tam olarak sağlayamadığını, davalının sözleşme ve protokolden doğan yükümlülüğü yerine getirmediğini şartları yerine getirilmemesi sebebiyle müvekkilinden haksız talepte bulunulduğunu da iddia etmektedir. Bu durumda menfi tespit davasının aynı zamanda taraflar arasındaki hukuki ilişkiye ve sözleşme ve protokol gereği davalının edimlerini tam olarak yerine getirmediği iddiasına dayanmaktadır. Mahkemece bu yönde bir inceleme yapılmadığı gibi tarafların delilleri de toplanmamıştır.Bu durumda mahkemece devir sözleşmesine konu şirketlere ait ticaret sicil kayıtları getirtilerek, taraflar arasında düzenlenen sözleşme ve protokol hükümlerinin yerine getirilip getirilmediği, devir işleminin gerçekleşip gerçekleşmediği, takibe konu senet nedeniyle davacının borçlu olup olmadığı hususlarında bildirilen deliller toplanarak, sonucuna karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak hüküm tesisi isabetsiz olmuştur. Davacı vekilinin bu yöndeki istinaf itirazı yerinde görülmüştür.Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf itirazları bu aşamada incelenmeksizin, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353-(1)-a)-6)-3) maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; ... ...Ticaret Mahkemesi'nin ve Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 2-HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE, 3-Davalı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının, istek halinde yatırana iadesine, 4-Yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesi tarafından verilecek olan esas kararda dikkate alınmasına, ...-Kararın tebliği ve harç işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine, Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu oy birliği ile kesin olarak karar verildi. ...Başkan...¸e-imzalıdır ... ¸e-imzalıdır...Üye...¸e-imzalıdır ...Katip... ¸e-imzalıdır