İflası kaldırılan bir şirketin vergi borçları nedeniyle kanuni temsilciye düzenlenen ödeme emirlerinin iptali davasında sorumluluğun hukuki değerlendirilmesi.
Özet: Dava, iflas kararı verilip sonradan kaldırılan bir şirketin vergi borçları nedeniyle kanuni temsilci adına düzenlenen ödeme emirlerinin iptaline ilişkin olup, alt mahkemelerce iflasın kaldırılması nedeniyle temsilcinin sorumlu olduğuna hükmedilirken, temyiz eden davacı, borçların iflas sürecindeki defter ve belge ibraz yükümlülüğünün iflas idaresine ait olmasından kaynaklandığını, bu nedenle sorumluluğun kendisinde değil iflas masasında olduğunu ileri sürerek ödeme emirlerinin hukuka aykırı olduğunu iddia etmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YDOKUZUNCU DAİRE Esas No : ████████ Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) :...VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Defterdarlığı-... (...Vergi Dairesi Müdürlüğü)VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: ... Kimya ve Temizlik Ürün. San. ve Tic.A.Ş'ye ait vergi borçlarının tahsili amacıyla, kanuni temsilci sıfatıyla davacı adına düzenlenen ...tarih ve ... ve ... sayılı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; asıl borçlu şirket hakkında ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile iflas kararı verildiği, ancak karara karşı istinaf başvurusu yapılması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iflasın kaldırılmasına karar verildiği ve bu kararın █████/2019 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlandığı, böylece █████/2021 tarihine kadar atanan yönetim kurulunun görevine devam ettiği anlaşıldığından, davacının ilgili dönemde kanuni temsilci olarak sorumlu olduğu konusunda şüphe bulunmamakta olduğu, dava konusu ödeme emirleri dayanağı asıl amme borçlusu şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin usulüne uygun bir şekilde elektronik ortamda tebliğ edilmesine karşın borcun ödenmemesi ve dava açılmaması nedeniyle yapılan mal varlığı araştırması sonucunda asıl borçlu şirketten tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması üzerine ilgili dönemde kanuni temsilci olarak sorumlu olan davacı adına ödeme emri düzenlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu belirtilerek davacı istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:Defter ve belge ibraz etme yükümlülüğünün iflas halinde olan şirketlerde iflas masasına ait olduğu, dava konusu ödeme emirleri içeriği borçların nedeninin defter ve belge ibraz etmemekten kaynaklandığı bu sebeple sorumluluk iflas idaresinde olduğundan dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'ÜN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY: ... Kimya ve Temizlik Ürün. San. ve Tic.A.Ş'ye ait vergi borçlarının tahsili amacıyla, kanuni temsilci sıfatıyla davacı adına düzenlenen ... tarih ve...ve ... sayılı ödeme emirlerinin iptali istenilmektedir.İLGİLİ MEVZUAT:213 sayılı Vergi Usul Kanununun 10. maddesinde "tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, Vakıfların ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri, tüzel kişiliği olmayan teşekkülleri idare edenler ve varsa bunların temsilcileri tarafından yerine getirileceği, maddenin ikinci fıkrasında da birinci fıkrada yazılı olanların bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının malvarlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı belirtilmiştir.6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun "bir ödeme emri" ile tebliğ olunacağı; 58. maddesinde de kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı, kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığını ileri sürerek 15 gün içerisinde vergi mahkemesinde dava açabileceği hüküm altına alınmıştır.2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 184. maddesinin 1. fıkrasında iflas açıldığı zamanda müflisin haczi kabil bütün mallarının hangi yerde bulunursa bulunsun bir masa teşkil edeceği ve alacakların ödenmesine tahsis olunacağı, iflasın kapanmasına kadar müflisin uhdesine geçen malların masaya gireceği, 193. maddesinin 1. fıkrasında, İflasın açılması, borçlu aleyhinde haciz yoluyla yapılan takiplerle teminat gösterilmesine ilişkin takipleri durduracağı; 2. fıkrasında, iflas kararının kesinleşmesi ile bu takipler düşeceği; 3. fıkrasında, iflasın tasfiyesi müddetince müflise karşı birinci fıkradaki takiplerden hiçbirinin yapılamayacağı; 226. maddesinde, masanın kanuni mümessilinin iflas idaresi olduğu, 285. maddesinde "Borçlarını, vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlunun, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflâstan kurtulmak için konkordato talep edebileceği kuralına yer verilmiştir.Aynı Kanun'un 288. maddesinde "Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur. Mahkemece geçici mühlet kararı, ticaret sicili gazetesinde ve Basın-İlan Kurumunun resmî ilân portalında ilân olunur ve derhâl tapu müdürlüğüne, ticaret sicili müdürlüğüne, vergi dairesine, gümrük ve posta idarelerine, Türkiye Bankalar Birliğine, Türkiye Katılım Bankaları Birliğine, mahallî ticaret odalarına, sanayi odalarına, taşınır kıymet borsalarına, Sermaye Piyasası Kuruluna ve diğer lazım gelen yerlere bildirilir. " hükmü, 294. maddesinde "Kesin mühletin alacaklılar bakımından sonuçları: Mühlet içinde borçlu aleyhine 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur, ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz, bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez" hükümleri yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Dosyanın ve aynı davacıya ait Dairemizin E:█████████ sayılı dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden; davacının kanuni temsilcisi olduğu ... Kimya Ve Temizlik Ürün. San. ve Tic. A.Ş. tarafından █████/2018 tarihinde, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyası ile, vade ve tenzilat konkordatosu çerçevesinde 3 aylık geçici mühlet verilmesi talebiyle dava açıldığı ve anılan davada verilen █████/2018 tarihli ara kararı ile davacıya, █████/2018 tarihinden itibaren geçici mühlet verildiği, geçici mühlet kararı verilmesine ilişkin █████/2018 tarihli ara kararının 4/c maddesi ile "7101 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 288/1 maddesine göre geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğuracağından İİK'nun 294/1 maddesi uyarınca mühlet içinde talep eden şirket aleyhine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takiplerde dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaması ve evvelce başlamış takiplerin durması, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarının uygulanmaması yönünde ihtiyati tedbir konulmasına......." karar verildiği, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında incelenen konkordato projesinin onaylanmayarak reddedildiği ve ...gün ve K:... sayılı karar ile şirketin iflasına karar verilerek █████/2019 günü saat 10.30 itibarı ile iflasın açıldığının hüküm altına alındığı, iflas kararının istinaf edilmesi üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararı ile; ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine iadesine karar verildiği ve aynı karar ile "....Mahkemece █████/2018 tarihli ara karar tutanağı ile konulan tedbirlerin aynen devamına..." dair hüküm kurulduğu, ... Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesi'nin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararının, █████/2019 gün ve 9852 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan edildiği, istinaf kaldırma kararı üzerine ... Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından yeniden yapılan yargılama üzerine verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı karar ile davacının konkordato talebinin yeniden reddedildiği ve şirketin iflasına karar verilerek █████/2019 günü saat 12.26 itibarı ile iflasın açıldığının hüküm altına alındığı, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yeniden yapılan yargılama üzerine verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının istinaf edilmesi üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesi'nin... gün ve E:..., K:... sayılı kararı ile istinaf talebinin reddedilerek ... Asliye Ticaret Mahkemesi kararının onandığı, istinaf talebinin reddine ilişkin söz konusu kararın temyiz edilmesi sonucunda, Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... gün ve E:..., K...sayılı kararı ile ... Bölge Adliye Mahkemesi... Hukuk Dairesi'nin ... gün ve E:..., K:...sayılı kararının kaldırılarak, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verildiği, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nce bozma kararı üzerine yeniden yapılan yargılama sonucunda ... gün ve E:..., K:... sayılı karar ile konkordato talebinin yeniden reddedilerek ve şirketin iflasına karar verildiği ve █████/2021 günü saat 12.37 itibarı ile iflasın açıldığının hüküm altına alındığı, söz konusu iflas kararının █████/2021 tarihinde taraflarca temyiz edilmemesi üzerine kesinleştiği anlaşılmıştır.Olayda; dava konusu ... tarih ve... ve ... sayılı ödeme emirleri dayanağı asıl borçlu şirket hakkında düzenlenen;... sayılı ödeme emrinin... tarihinde,... sayılı ödeme emrinin... tarihinde ve... sayılı ödeme emrinin ise █████/2019 tarihinde şirkete elektronik ortamda tebliğ edildiği, ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nce ... gün ve E:..., K:... sayılı karar ile, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin şirketin iflasına ilişkin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi ve aynı karar ile "....Mahkemece █████/2018 tarihli ara karar tutanağı ile konulan tedbirlerin aynen devamına..." yönünden hüküm kurulması, dolayısıyla, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında verilen █████/2018 tarihli ara kararının 4/c maddesi yeniden yürürlük kazandığından ve ara karar ile "7101 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 288/1 maddesine göre geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğuracağından İİK'nun 294/1 maddesi uyarınca mühlet içinde talep eden şirket aleyhine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takiplerde dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaması ve evvelce başlamış takiplerin durması, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarının uygulanmaması yönünde ihtiyati tedbir konulmasına......." karar verildiğinden, söz konusu ödeme emirlerinin tebliğinin söz konusu tarihlerde şirket aleyhinde takip yapılamayacağından usulsüz olduğu;... sayılı ödeme emrinin... tarihinde,... sayılı ödeme emrinin ... tarihinde, ... sayılı ödeme emrinin ise █████/2021 tarihinde şirkete elektronik ortamda tebliğ edildiği, söz konusu ödeme emirlerinin, ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... gün ve E:..., K:...sayılı şirketin iflasına karar verilmesi yönündeki kararında sonraki tarihlere denk geldiği, iflasın açılmasından sonra iflas masasının oluşturulması, masanın kanuni mümessilinin iflas idaresi olması, kural olarak müflis aleyhine başlatılmış olan icra takiplerinin devam etmesi ve yeni icra takibi yapılmasının mümkün olmaması ve müflisten alacaklı olanların, ancak iflas masasına alacak kaydı yaptırmaları halinde iflas masasının tasfiyesi sonucunda elde edilecek paradan alacaklarını tahsil edebilecekleri göz önüne alındığında iflas kararı nedeniyle şirket aleyhinde takip yapılamayacağından söz konusu ödeme emirlerinin tebliğinin usulsüz olduğu,... sayılı ödeme emrinin ise; iflas kararının bozulmasına ilişkin Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararından sonraki bir tarih olan █████/2021 tarihinde şirkete elektronik ortamda tebliğ edildiği, iflastan önceki hukuki durum, davacı şirkete geçici mühlet verilmesine ilişkin olduğundan ve geçici mühlet kararı gereğince şirket aleyhinde takip yapılamayacağından, anılan ödeme emrine ilişkin tebliğin usulüne uygun olmadığı sonucunda varıldığından, usulüne uygun olarak kesinleşen ve şirketten tahsil edilemeyen vergi borçlarının, vergisel ödevleri yerine getirmeyen kanuni temsilcilerden tahsil edilebileceği açık olmakla birlikte, kanuni temsilcinin sorumluluğuna gidilebilmesi için, borcun asıl borçlu şirkete usulüne uygun biçimde tebliğ edilmesi, dava konusu edilerek ya da edilmeyerek kesinleşmiş bulunmasına rağmen vadesinde ödenmemiş olması gerektiğinden ve işbu davada, asıl borçlu şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin tebliğinin, izah edilen nedenlerle usulsüz olduğu anlaşıldığından, asıl borçlu şirket adına düzenlenen ödeme emirleri içeriği borçların kesinleştiğinden ve vadesinde ödenmediğinden bahisle kanuni temsilci sıfatıyla davacıdan tahsili amacıyla düzenlenen dava konusu ödeme emirlerinde hukuka uygunluk görülmediğinden Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir. Öte yandan, dava konusu ödeme emirlerinin dayanağı asıl borçlu şirket hakkında düzenlenen ödeme emirleri ile Dairemizin E:█████████ sayılı dosyasında dava konusu edilen ... tarih ve ...ilâ ... sayılı ödeme emirlerinin dayanağı asıl borçlu şirket hakkında düzenlenen ödeme emirlerinin tebliğ edildikleri tarih aralıklarının aynı olduğu, söz konusu ödeme emirlerinin iptali istemiyle açılan davada da, ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile ve yine aynı gerekçeler ile davanın reddine, ödeme emirlerinin iptaline karar verildiği, söz konusu karara karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair karara karşı yapılan temyiz başvurusu sonucunda ise, söz konusu kararın; Danıştay Dokuzuncu Dairesi'nin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği görülmüştür. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;Davacının temyiz isteminin kabulüne, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.