Ticari işletme devri sonrası iade edilen malların bedeli ile hava parası uyuşmazlığı ve ispat yüküne dair istinaf incelemesi.
Özet: Bu hukuki uyuşmazlıkta davacı, davalıdan satın aldığı malların bedeli olarak ödediği 160.000 TLnin iadesini talep ederken, davalı ise bu miktarın bir işyerinin devrine ilişkin "hava parası" olduğunu ve malların bedelinin ayrı olarak satıldığını, davacının bu malları ödemediğini ve kendisine iade edilen malların karşılığını fazlasıyla ödediğini savunmuştur; ilk derece mahkemesi, 160.000 TLnin piyasa teamülleri gereği "şerefiye/hava parası" olduğuna ve davacının bu bedeli mallara karşılık ödediğini ispatlayamadığına karar vermiştir.
T.C. ... BAM .... HUKUK DAİRESİ
T.C....BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ .... HUKUK DAİRESİDOSYA NO :T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNUMARASI : KARAR TARİHİ : DAVACI : ... (...)DAVALI : ...VEKİLLERİ : Av. .DAVA : Ticari Satımdan KaynaklananKARAR TARİHİ : KARAR YAZIM TARİHİ : Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmış olmakla dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde gereği görüşülüp düşünüldü: TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili dava dilekçesi ile; tarafların ... tarihinde davalının dükkanındaki malların satışı hakkında aralarında anlaşmaya vardıklarını, bu anlaşma üzerine faturada belirtilen malların davacı tarafa devredildiğini, davacı tarafından da bu malların bedelinin tamamının nakden ödendiğini, bu ödemenin yapıldığının davalının muavin defteriyle de sabit olduğunu, bu tarihten yaklaşık 2 ay sonra davacı ve davalı bir araya gelerek sözleşmeye konu olan malların iadesi konusunda anlaştıklarını, malların iadesi karşılığında davacıya ödenecek bedelin.. TL olarak nizasız şekilde belirlendiğini, davacının söz konusu malları 18.10.2016 tarihinde iade ettiğini, karşı tarafın ihtarnamesinin de bu bilgileri doğrular nitelikte olduğunu, malların iadesi sonrasında müvekkili davacının önceden ödemiş olduğu tutarı noter ihtarnamesi vasıtasıyla davalıdan talep ettiğini, davalı tarafın da 1 gün içinde malların bedelini ödemeyi taahhüt ettiğini, ancak iade edilen malların toplam tutarı ...TL iken bugüne kadar yalnızca .. TL sinin geri alınabildiğini, davacının malları davalıya 18.10.2016 tarihinde iade ettiğini, davalının temerrüde düştüğü tarihin 18.10.2016 olarak baz alınıp bu tarihten itibaren faiz uygulanması gerektiğini, davalının davacıdan aldığı bedelin mallar dışında kalan kısmının hava parasına ilişkin olduğunu, bu hava parasının iadesine dair hak ve taleplerinin şimdilik saklı tutulacağını, müvekkilinin ödediği şerefiye (hava parası) ilişkin hak ve alacakları saklı kalmak üzere, iade edilmesi gereken ... TL'nin temerrüt faizi ile birlikte tahsil talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesi ile; müvekkilinin sahibi olduğu ... İlindeki ... isimli işyerini ... TL hava (şerefiye) parası ile davacıya devri konusunda anlaştıklarını, söz konusu bedelin müvekkiline 10.08.2016 tarihinde ...aracılığıyla ödendiğini, söz konusu dekontun açıklamasında "... işyeri satın alım bedeli" olarak davacı tarafça açıkça belirtildiğini, müvekkilinin iş yerini devretmesinin yanı sıra iş yerinde bulunan malların yine ayrı bir bedel (126.215.04 TL) ile davacı tarafa satma konusunda anlaştıklarını, satılan bu mallara karşılık müvekkili tarafından.. tarihli 583651 nolu 90.815,04 TL tutarlı ve... nolu 35.400,00 TL tutarlı faturalar tanzim edildiğini, davacının satın aldığı malların bedelinin mallar satıldıkça aydan aya ödeme yapılacak şekilde anlaştıklarını, davacı tarafın aradan 2 ay geçmesine rağmen herhangi bir ödeme yapmadığını, davacının İş yeri değişikliğine gideceğini belirterek almış olduğu malları kendi elindeki diğer mallarla birlikte davalı tarafa geri iade ettiğini, iade edilen malların toplam bedelinin .. TL olduğunu, yapılan işlem sonucunda davacının 18.10.2016 tarihi 28.910.00 tutarlı.... TL bedelli irsaliyeli iade faturalarını düzenleyip mallarla birlikte müvekkilinin ikametgah adresi olan Şanlıurfa'ya gönderdiğini, davacının iade ettiği malların değerinin önceden almış olduklarından 24.782,75 TL daha fazla oluşu nedeniyle müvekkilinin borçlandığını, müvekkilinin borçlarının .... tarihli ödeme dekontlarında da görüleceği üzere davacının hesabına ödediğini ve müvekkilinin herhangi bir borcu kalmadığını, davacının hava parası ödeyerek müvekkilden satın almış olduğu iş yerini sanki iş yerindeki malların parasını ödemiş gibi gösterdiğini, davacının müvekkili davalı tarafından düzenlenen 583651 ve 583652 nolu faturaları nakden ödediğini iddia ettiğini, ancak parayı ödediğine dair herhangi bir delil sunmadığını, 126.215,04 TL gibi yüksek tutarın kanun gereği bankadan ödenmesinin zorunlu olduğunu, bu nedenle açılan davanın reddini talep etmişlerdir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, .. tarihli ...aracılığıyla ... TL'lik ödemeye dair dekontun açıklamasında "... işyeri satın alım bedeli" olduğu ifade edildiği, bu ifadeden ...'nın şehir merkezinde/ kapalı çarşı mevkiinde işleyen ve faaliyetine devam eden bir dükkanın satışında piyasa adetleri gereği bir şerefiye/ hava parası alındığı savunması hayatın olağan akışına daha uygun düştüğü, bu karinenin aksini iddia edenin ispatlaması gerektiği, ayrıca davacını 160.000 TL yi mallara karşılık yatırdığını ispatlayamadığı gibi, faturalandırılan mal bedellerinin de ödendiğine dair dosyada bir delil bulunmadığı, bu nedenle █████/2016 tarihli 160.000,00 TL tutarlı ödemenin işyeri satım bedeli olduğu ve davacıya iadesinin gerekmediği kanaatine varılarak davacının davalıdan 1.782,75 TL alacaklı olduğunun kabul edildiği, davacının ... .... Noterliğinin █████/2017 tarihli ihtarnamesinin █████/2017 tarihinde tebellüğ edildiği, bu ihtarname ile verilen 3 günlük sürenin sonunda █████/2017 tarihinde temerrüdün gerçekleştiği belirtilerek davanın kısmen kabulü ile .... TL, .. temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; müvekkili ...'nın, davalı ...’tin kiracı olarak bulunduğu, ... adresindeki ... isimli işyerinde bulunan giyim eşyaları ile lazım gelen demirbaşları (raflar vs.) satın almaya talip olduğunu, tarafların, 12.08.2016 tarihinde bu hususta anlaşmaya vardıklarını, bu antlaşma gereğince, malların bedeli için..., demirbaşlar için (raf vs) 30.000.TL.+ ...400.00 TL KDV = 35.400.00 TL hususunda mutabakata vardıklarını, satıcı/davalının iş bu giyim malları (... ismi ile) için ... tarih ve... sıra nolu irsaliye faturayı, demirbaşlar için ise 12.08.2016 tarih ve 583652 sıra nolu irsaliye faturayı düzenlediğini, anlaşma gereğince de bu bedeller için toplamda 11.216.04.TL lık bir iskontu kararlaştırıldığıını, satış esnasında, davalı ... “..,, dükkanı kiraladığı esnada dükkan sahibi Serhan YAZICILAR’a dolar cinsinden 45 bin liraya tekabül eden parayı ödediğini, dükkanı devir ettiği için 45 bin lirayı kendisine ödemesini, nasıl olsa bundan sonra kiracı olarak kendisinin devam edeceğini bildirmesi üzerine, müvekkilinin de bu öneriyi makul bulduğunu ve depozitoya tekabül eden iş bu 45 bin lirayı satış bedeline ekleyerek toplam da160 bin lirayı bulan bedeli 10.08.20216 tarihinde davalı nın hesabına gönderdiğini, dükkanı davalı satıcıdan devir alan davacı müvekkilinin, bu yeri iki aya yakın bir zaman çalıştırmış ve bu süre zarfında satışa arz edilmek üzere birtakım yeni ilave mallar almış ise de, bu işi yapamayacağını anlamış ve dükkanı kendisine devir eden davalıya içindeki mal ve demirbaşlarla geri satmayı teklif ettiğini, davalın da bu teklifi kabul ettiğini, satışı bedelini peşin ödeyemeyeceğini, aydan aya ödeyeceğini bildirdiğini, tarafların 150.997.79.TL üzerinde mutabakata vardığını, davacı müvekkilinin anılan satışı 18.12.2016 tarih ve .... seri nolu iki adet iade faturasına bağladığını ve mallar eski satıcı davalı ...'e satmak suretiyle bir nevi geri verdiğini, alıcı konumuna geçen ve malları satın alan davalı ...'in iş bu faturaları KDV'siz olarak 114.088.00 TL bedel üzerinden BS formu ile ... tarihinde .... Vergi Dairesine bildirdiğini, davalı ... geri satın aldığı mallardan doğan borcu için sadece 23 bin ödemiş olup, kalan bakiyeyi bu güne kadar ödemeyince iş bu dava açıldığını, mahkemenin davacı müvekkilinin ödediği 160 BİN liranın hava parası olduğuna kanaat getirdiğini, öyle olmamakla birlikte, bir an için sayın mahkemenin “hava parasıdır” yaklaşımı kabul edilse bile, taraflar arasında niza konusu olan 160 bin TL değil, müvekkilinin davalıya geri sattığı malların bedeli olan 150 bin civarındaki alacağı olduğunu, başka bir deyişle, müvekkilinin, davalıya ödediği 160 bin lirayı değil, davalıya satmış olduğu 150 bin lira civarındaki alacağını istemekte olduğunu, bilineceği üzere, hava parası alınması mülga 6570 Sayılı Kanun'un 16. maddesiyle yasaklanmış olup, 6098 Sayılı Kanun'da hava parası ile ilgili açık bir hüküm bulunmamakla birlikte hava parası ile kiralananın devrinin mümkün olmadığını, Yargıtay 3. HD'nin. █████████E- █████████ K, sayılı kararında bu hususun belirtildiğini, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE: Dava, taraflar arasındaki ticari işletmenin devrine ilişkin sözleşmeden bakiye bedelin tahsiline yönelik alacak istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.6102 sayılı TTK’nın 11. maddesinin 3. fıkrası gereğince; ticari işletme, içerdiği malvarlığı unsurlarının devri için zorunlu tasarruf işlemlerinin ayrı ayrı yapılmasına gerek olmaksızın bir bütün hâlinde devredilebilir ve diğer hukuki işlemlere konu olabilir. Aksi öngörülmemişse, devir sözleşmesinin duran malvarlığını, işletme değerini, kiracılık hakkını, ticaret unvanı ile diğer fikrî mülkiyet haklarını ve sürekli olarak işletmeye özgülenen malvarlığı unsurlarını içerdiği kabul olunur. Bu devir sözleşmesiyle ticari işletmeyi bir bütün hâlinde konu alan diğer sözleşmeler yazılı olarak yapılır, ticaret siciline tescil ve ilan edilir. Davacı tarafından davalıya 160.000,00 TL ödemenin yapıldığı ve malların daha sonra davalıya iade edildiği hususu tarafların kabulündedir. Davalı bu bedelin sadece hava parası olduğunu iddia etmektedir. Davacı ise bu bedelin içerisinde devredilen yerdeki kumaş ve rafların vs bedeline ilişkin olduğu, ve fatura düzenlendiğini iddia etmiştir. TTK 11/3 maddesine göre işletmenin devrinde aksi öngörülmemişse, devir sözleşmesinin duran malvarlığını, işletme değerini, kiracılık hakkını, ticaret unvanı ile diğer fikrî mülkiyet haklarını ve sürekli olarak işletmeye özgülenen malvarlığı unsurlarını içerdiği kabul olunmuştur. Davalı taraf 160.000,00 TL'nin sadece hava parası olduğunu ispat edememiştir. 160.000,00 TL'lik ödemenin içindeki 126.215,04 TL'lik kısmın kumaş, raf vs. ilişkin olduğu davacının kabulündedir. Buna göre işletme devri ile alınan mal bedellerinin 160.000,00 TL içerisinde ödendiği kabul edilmiştir. Daha sonra davacı tarafından davalıya 150.997,78 TL değerinde mal gönderildiği tarafların kabulündedir. Bu bedelin 24.782,25 'si ödendiği iddia edilmiş ise de sunulan belgeler 18.500,00 TL 'ye karşılık gelmektedir. Ancak davacı taraf 23.000 TL ödendiğini kabul ettiği için ödeme 23.000 TL olarak kabul edilmiştir. Dosya kapsamındaki faturalar, dekontlar ve taraf beyanları göz önünde bulundurulduğunda bilirkişi raporuna göre, davacının, davalıdan 161.782,75 TL alacaklı olacağı, davacının talebinin 127.997,79 TL olduğu anlaşılmakla açılan davanın kabulü ile 127.997,79 TL'nin █████/2017 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekirken davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın kaldırılması gerekmiştir. Açıklanan nedenlerle; davacı istinaf başvurusunun kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yukarıda belirtilen yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353/1-b/2 maddesi gereğince yeniden hüküm kurulmasına karar vermek gerekmiştir.H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; I-) Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜNE, ilk derece mahkemesinin yukarıda anılan kararının KALDIRILMASINA, 6100 sayılı HMK m. 353/1-b-2 hükmü gereğince YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA, Buna göre;1-) Davanın kabulü ile .. TL'nin █████/2017 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,2-) Harçlar Yasası gereğince alınması gerekli 8.743,52 TL harcın başlangıçta alınan 2.185,89 TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 6.557,63 TL harcın davalıdan tahsili Hazineye irad kaydına, 3-) Davacı tarafça yapılan peşin harç da dahil edilerek hesaplanan 760,18 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,4-) Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,...-) Kesinleşme süreci tamamlana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine, II-) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca peşin alınan istinaf karar harcının davacıya talep halinde ilk derece mahkemesince iadesine,III-) Davacı yönünden istinaf aşamasında yapılan başvurma harcı 162,10 TL ve 23 TL posta masrafı olmak üzere toplam 183,10 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, IV-) İstinaf incelemesi duruşma açılmadan yapıldığından vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına,V-) 6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı Kanun ile değişik 359/4 maddesi uyarınca kararın kesin olmaması nedeniyle Dairemizce taraflara tebliğine,dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a hükmü gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. ...Başkan.Üye...Üye... ¸e-imzalıdır