Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinden, icra takibine konu senedin imza inkarına dayalı menfi tespit davasında ilk derece mahkemesi kararının bilirkişi raporları ve HMK hükümlerince istinaf incelemesi.
Özet: Bu istinaf davası, davacının aleyhindeki 52.500 TL bedelli senede dayanarak başlatılan icra takibine karşı açtığı menfi tespit davasında, ilk derece mahkemesinin senet üzerindeki imzanın davacıya ait olmadığı yönündeki bilirkişi raporuna dayanarak borçsuzluk talebini kabul etmesi üzerine davalının yaptığı itirazları içermektedir; davalı eksik inceleme ve bilirkişi raporunun yetersizliğini ileri sürerken, daire senedin kambiyo vasfı olmasa da temel ilişki kapsamında imza incelemesi gerektiğini ve güncel bilirkişi raporunun imzanın davacı eli ürünü olmadığını belirttiğini değerlendirmektedir.
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ
T.C.A N K A R AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ22. H U K U K D A İ R E S İ ESAS NO : ████████ ( KABUL KALDIRMA)KARAR NO : ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IMAHKEMESİ : ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2023ESAS-KARAR NO : ████████ E ████████ KDAVACI : VEKİLİ : DAVALI : VEKİLİ :DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit KARAR TARİHİ : █████/2026YAZILDIĞI TARİH : █████/2026 Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜİDDİANIN ÖZETİ Davacı vekili, müvekkili aleyhine davalı tarafından Ankara 24. İcra Müdürlüğü’nün ██████████ Esas sayılı icra takibinin başlatıldığını, takibe dayanak bono altındaki imzanın müvekkiline ait olmadığını belirterek müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine, kötüniyet tazminatının davalıdan alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.SAVUNMANIN ÖZETİ Davalı cevap vermemiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİMahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu senet üzerindeki davacının kaşe ve isminin üzerinde bulunan imzanın davacının eli ürünü olmadığı belirtilerek davanın kabulüne, koşulları oluşmadığından kötüniyet tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİİstinaf eden-davalı vekili tarafından;Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile hüküm tesis edildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayandığı, mukayese edilen belgeler arasında yakın tarihli belge bulunmadığı bildirilerek başvurulmuştur.UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLARUyuşmazlık takibe dayanak belgedeki davacıya atfen atılı imzanın davacıya ait olup olmadığı ve definin davalıya karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği noktasında toplanmaktadır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDava, imza inkarına dayalı olarak açılan menfi tespit davasıdır.İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.Ankara 24. İcra Müdürlüğü’nün ██████████ Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinden, davacı tarafından davalı aleyhine başlatılan icra takibinde 52.500,00 TL asıl alacak, 2.330,14 TL işlemiş faiz, 157,50 TL komisyon olmak üzere toplam 54.987,64 TL istendiği, takibin dayanağının 52.500,00 TL miktarlı █████/2013 tanzim tarihli, █████/2013 vade tarihli belge olduğu anlaşılmıştır. Takibe dayanak belge fotokopisinin incelenmesinden █████/2013 tanzim tarihli, █████/2013 vade tarihli 52.500,00 TL bedelli, tarafından Yapı.. Ltd. Şti. lehine keşide edilen senet üzerinde aval bölümünde .. Ltd. Şti. isim, kaşe ve imzasının yer aldığı, belgenin üzerinde keşide yerinin bulunmadığı, arka yüz imza silsilesinin Yapı… Ltd. Şti., Harfiyat-M. ve ... olduğu, senedin kambiyo vasfının bulunmadığı, ancak davacı ve davalı arasında imza bulunmadığından temel ilişkinin var olduğunun kabul edilmesi ile iş bu dava yönünden imza incelemesi yapılması gerektiği anlaşılmıştır. Mahkemece dosya kapsamında alınan █████/2021 tarihli Jandarma Kriminal Laboratuvarından aldırılan bilirkişi raporunda özetle; “…...'ın bol miktarda samimi (özellikle inceleme konusu senedin düzenlenme tarihi olan █████/2013 tarihinden önceki tarihli ısşlak imzalı olacak şekilde resmi evrak, dilekçe, banka hesap kartı, banka dekontu, kredi kartı başvuru formu, sandık seçmen listesi, imza sirküleri vb.) mukayese imzalarının temin edilerek mevcut mukayese belgeler ile birliktte tekrar gönderilmesi halinde yeniden yapılacak inceleme neticesinde müspet ya da menfi bir kanaat bildirmek mümkün olabileceği" rapor edilmiştir.Mahkemece dosya kapsamında alınan █████/2023 tarihli Grafolog Bilirkişi aldırılan bilirkişi raporunda özetle; "Dava konusu alacaklısı Yapı İnş. İç. Dış. Ltd. Şti., borçlusu olan, 26.04.2013 tanzim tarihli, 30.07.2013 ödeme günlü, “52.500” TL değerli senedin arka yüzünde basılı “ Harfiyat...” içerikli kaşe izi üzerinde atılı ikinci ciranta imzasının, mevcut karşılaştırma imzalarına kıyasen, eli ürünü olmadığı kanaatine hasıl olunduğu" rapor edilmiş, davalı yanca rapora süresinde itiraz edilmiştir.İmzaya itiraz, 6100 Kanun'un 208, 211 ve 217 nci maddelerine göre imza incelemesi yapılması gerekmektedir. Buna göre, 6100 sayılı Kanun'un 211/a maddesine göre yapılan incelemeye rağmen hâkimde sahtelik konusunda kesin bir kanaat oluşmamış ise 6100 sayılı Kanun'un 266’ ncı ve devamı maddelerine göre çözümü özel veya teknik bilgi gerektirdiğinden bilirkişi incelemesine karar verilir. 6100 sayılı Kanun’un 211/b maddesine göre bilirkişi incelemesinden önce mevcutsa o tarafa ait karşılaştırma yapmaya elverişli yazı ve imzalar ilgili yerlerden getirilir. Bilirkişi o mahkeme-de elde edilen yazı ve imzalarla inceleme yapar. Bu husus maddenin gerekçesinde "...Bilirkişi ince-lemesinde, bu yazı ve imzalarla mahkemece elde edilen yazı ve imzalar esas alınır. Bilirkişi incele-me için gerekli görürse kendi huzurunda tarafın yeniden yazı yazması veya imza atmasını mahke-meden talep edebilir..." şeklinde açıklanmıştır. Bu hükümden anlaşılacağı üzere takibe dayanak bel-genin sahteliğinin bilirkişi raporu ile ispatlanması gerekir. Bilirkişi incelemesinde kullanılacak belgeler mahkeme veya bilirkişi huzurunda alınan imza örnekleri ve mukayeseye esas belgelerdir.İmza incelemesinde öncelikle senedin düzenleme tarihinden öncesine ilişkin borçluya ait olduğu muhakkak olan karşılaştırmaya elverişli imzalarını taşıyan belgeler, keşide tarihine en yakın tarihli olanından başlayarak bilirkişi tarafından mukayeseye esas alınmalıdır. Yapılacak bilirkişi incelemesinin, konunun uzmanınca ve yeterli teknik donanıma sahip bir laboratuvar ortamında, optik aletler ve o incelemenin gerektirdiği diğer cihazlar kullanılarak, grafolojik ve grafometrik yöntemlerle yapılması, bu alet ve yöntemlerle gerek incelemeye konu ve gerekse karşılaştırmaya esas belgelerdeki imza veya yazının tersim, seyir, baskı derecesi, eğim, doğrultu gibi yönlerden taşıdığı özelliklerin tam ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenip karşılaştırılması; sonuçta, imza veya yazının atfedilen kişiye ait olup olmadığının, dayanakları gösterilmiş, tarafların, mahkemenin ve Yüksek yargının denetimine elverişli bir raporla ortaya konulması, gerektiğinde karşılaştırılan imza veya yazının hangi nedenle farklı veya aynı kişinin eli ürünü olduklarının fotoğraf ya da diğer uygun görüntü teknikleriyle de desteklenmesi şarttır.Diğer taraftan 6100 sayılı Kanun'un 282 nci maddesine göre hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Mahkeme bilirkişi raporunun tatmin edici bir nitelik taşımadığı kanaatine ulaşacak olursa, yani raporda bazı belirsizlikler ya da çelişkiler bulunduğu kanısına varırsa taraflardan birinin herhangi bir talebi bulunmasa bile bu belirsizliklerin ya da çelişkilerin giderilmesi için kendiliğinden yeni sorular düzenlemek suretiyle aynı bilirkişiden ek rapor alınmasına yahut raporu tanzim eden bilirkişinin sözlü açıklamalarda bulunmak üzere bir gün tayin ederek duruşmaya davet edilmesine ya da gerçeğin ortaya çıkarılması için gerekli görürse yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla tekrar bir inceleme yaptırılmasına karar verebilir (6100 sayılı Kanun md. 282, Bilirkişilik Yönetmeliği md. 56). Davacı borçlu vekilinin takibe dayanak belge üzerindeki imzaların müvekkiline ait olmadığını ileri sürmesi üzerine İlk Derece Mahkemesince alınan grafolog bilirkişi ’den alınan █████/2023 tarihli raporda, dava konusu belgedeki imzanın davacının elinin ürünü olmadığı bildirilmiş ise de alınan raporda mukayeseye esas alınan belgelerin senedin düzenleme tarihinden sonrasına ait olduğu, ayrıca hangi teknik yöntemlerin izlendiği, denetime ve tetkike elverişli bir biçimde açıklanmamıştır.Bu durumda mahkemece yapılacak iş, uyuşmazlık konusu belgenin düzenlenme tarihinden öncesine ait davacının imzasını içeren mukayese belgelerle grafoloji ve belge sahteciliği konusunda uzman bilirkişi heyetinden optik aletler ve gerekli teknik cihazlar kullanılarak çelişkiyi giderici ve denetime elverişli olacak şekilde kesin kanaat içeren denetime elverişli bilirkişi raporu alınması gerekirken bu yön göz ardı edilerek eksik belge ile yapılan incelemeye dayalı ve kesin kanaat içermeyen rapor hükme esas alınarak karar verilmesi doğru görülmemiştir.Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davalı yanın istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████Esas, ████████Karar ve █████/2023 tarihli kararının KALDIRILMASINA,2-HMK.'nin 353/1-a-6.maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde davalıya İADESİNE,4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,5-Davalı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına, HMK'nin 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu █████/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi. Başkan... Üye... Üye... Katip... NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."