Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin, iş akdi feshi nedeniyle ödenen işçi haklarının alt yüklenicilerden rücuen tazminat talepli davasında ilk derece mahkemesi kararının miktara ilişkin istinaf incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, bir kurumun işçi mali hakları ödemesi nedeniyle yüklenici firmalardan ihale sözleşmesi gereği talep ettiği rücuen tazminat davasında, ilk derece mahkemesinin talebin bir kısmını kabul ederek belirli davalılardan faiziyle tahsiline hükmettiği kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunu konu almakta olup, davacı istinaf dilekçesinde bilirkişi hesaplaması sonucu hükmedilen alacak miktarının kendi talep değerinden düşük kaldığını ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmektedir.
T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ████████ - █████████
T.C.SAKARYABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : ████████ KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN :... (...)ÜYE :... (...)ÜYE :... (...)KATİP :... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : KOCAELİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2024NUMARASI : ████████ Esas - ████████ KararDAVACI : ...VEKİLİ : Av. ...DAVALILAR : 1-...VEKİLİ : Av. ... : 2-... : 3-... : 4-... : 5-...DAVA : Rücuen Tazminat DAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2026KR. YAZIM TARİHİ : █████/2026İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İsu Genel Müdürlüğü hizmet alım ihalesi kapsamında işi alan davalı yüklenici firma çalışanı iken ... isimli işçinin iş akdini feshi sebebiyle mali haklarının ödenmemesi üzerine, davacı aleyhine açtığı Kocaeli 4. İş Mahkemesinin 2017-1219 sayılı dava dosyasıyla hüküm altına alınan miktarları, Kocaeli 8 İcra Müdürlüğü’nün 2018-73402 esas sayılı takip dosyasıyla tahsili amacıyla takibe konu yapılması üzerine ,davacı kurum tarafından 29.11.2018 tarihinde 44.409,48 TL ve 20.12.2021 tarafından 15.402,86 TL ödemek zorunda kalındığını, Okan Tem İlaç.Gıda Mad Ürt. Paz.San.ve Tic. Ltd .Şti idareden alacağı olan 25.000,00 TL 13.01.2022 tarihinde gelir kaydedildiği ve dava tarihi itibariye kurumun davalılardan halen 55.503,00 TL alacağı bulunduğundan, ihale sözleşmesi uyarınca ödenen tutarın yüklenicilerin sorumlu olduğunu, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak üzere 55.503,00 TL işleyecek ticari avans faiziyle birlikte rücuen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, davanın belirsiz alacak davası olarak açılmayacağını, zamanaşımı itirazında bulunarak, dava açılmasına sebebiyet vermediklerinden yargılama giderlerinin talep edilmeyeceğini, 4857 sayılı yasanın 112 maddesi uyarınca ve Kamu İhale Kanununa göre ihale edilen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları kapsamında istihdam edilen işçilerin kıdem tazminatlarından davacının sorumlu olduğunu, bu doğrultuda yapılan ödemelerden sorumlu bulunmadıklarını, 7166 sayılı yasanın 11.maddesi uyarınca esas hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararının verilmesi gerektiğini, alt işverenlerin müşterek müteselsil sorumlu olmadıkları, müvekkilin sorumluluğu kabul edilmesi halinde sözleşmede hüküm bulunmadığından yargı kararları gereği yarı yarıya sorumluluk esas alınması gerektiğini, ödeme tarihinden itibaren faiz talebinin yerinde olmadığından açılan davanın reddini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:İlk derece mahkemesince; "...1-Açılan davanın KISMEN KABULÜ ile; Davanın Piramit Makine İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden REDDİNE,2-Davacının 45.927,75 TL alacağının; 18.851,00 TL'sinin Gözde Tarım Yapı Müh Müt Temizlik Hizmet San Ltd Şti'den, 1.747,26 TL'sinin Dorate Grup Bilişim Eğt. Sağ. Nak. Tem. Tic Ltd Şti'den, 25.329,49 TL'sinin Okan Temizlik Gıda San Ltd Şti ile YTC Grup Temizlik San. Tic Ltd Şti'den müşterek ve müteselsil olmak üzere █████/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile tahsil ile davacıya verilmesine,Fazlaya ilişkin istemin reddine, ..." şeklinde hüküm kurulmuştur.İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava talep değerinin 55.503,00-TL olduğu bilirkişi tarafından 45.927,75-TL hesaplandığını, aradaki fark yönünden itirazlar ettiklerini belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur. Davalılar vekili tarafından istinaf başvurusuna karşı cevap dilekçesi verilmemiştir. DELİLLER:Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2024 tarih, ████████ Esas - ████████ Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava hizmet alım sözleşmelerinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.İlk derece mahkemesi kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusu yapılmıştır.İnceleme; 6100 sayılı HMK.'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dosyanın incelenmesinde; dava dışı işçi ...’ın davalı alt işverenler nezdinde çalışmaktayken iş akdinin feshi nedeniyle işçi tarafından davacının da aralarında bulunduğu bir kısım işverenler aleyhine Kocaeli 4. İş Mahkemesinin █████████ esas █████████ karar sayılı dosyasından kıdem ve ihbar tazminatları için açılan davanın kabulüne karar verildiği, anılan kararın icrası için Kocaeli 8. İcra Müdürlüğünün ██████████ sayılı takip dosyası ile takip başlatıldığı, anılan takibe davacı tarafından 29.11.2018 tarihinde 44.409,48 TL, 20.12.2021 tarihinde ise 12.339,57 TL olmak üzere toplamda 56.749,05 TL ödeme yapıldığı, anılan ödeme için davalılardan Okan Temizlik İlaçlama Gıda Mad. Ür. Paz. Ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti’ye ait olan 25.000,00 TL alacağın borca 13.01.2021 tarihinde mahsup edildiği, bakiye kalan borcun davalılardan müteselsilen tahsili için eldeki davanın açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne karar verildiği, karara karşı davacının istinaf yasa yoluna başvurduğu görülmüştür.4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde, "Bir işverenden, iş yerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerin sadece bu iş yerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir.Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin, █████/2021 tarihli, █████████ Esas, █████████ Karar; █████/2021 tarihli █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararları ile benzer uyuşmazlıklara ilişkin aynı yöndeki kararlarında da belirtildiği üzere;Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş, yüklenicinin işçisi tarafından yerine getirilmektedir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde asıl işverenin, alt işveren yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Asıl işveren ile alt işverenin (yüklenicinin), İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmalarına rağmen, rücu ilişkisinde, taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümlerinin uygulanması gerektiği, sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.İşçilik alacakları asıl işveren tarafından ödenen işçinin, alt işverenin (yüklenicinin) işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması nedeniyle, asıl işveren ve alt işveren arasındaki sözleşmede, "asıl işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına" dair bir hüküm bulunmaması durumunda, asıl işverenin bu sıfatla işçiye ödemek zorunda kaldığı işçilik alacaklarının ve ferilerinin tamamını, işçiyi çalıştıran alt işverenlerden (yüklenicilerden) rücuen talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gereklidir. Gerçekten de Türk Borçlar Kanunu’nun 167. maddesinde düzenlenen "...veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça" şeklindeki ifadeden de açıkça anlaşılacağı üzere, (müteselsil borçlular) asıl ve alt işverenler arasındaki hukuki ilişkinin niteliği de bu sonucu gerektirmektedir.Sözleşmede rücu ve sorumluluk oranları ile ilgili özel bir hüküm bulunmadığı takdirde işçilik alacak ve tazminatlarının tamamından yükleniciler sorumludur (Yargıtay 23.HD ████████ E, █████████ K; ████████ E, █████████ K; █████████ E, █████████ K; ████████ E, █████████ K).Sözleşme değerlendirilirken işçinin çalıştığı dönemlere ilişkin sözleşme hükümleri dikkate alınmalıdır. Buna göre, son alt işverenin alacağın tamamından sorumlu tutulamayacağı, tamamından sorumlu olmasının İş Kanunu gereği yalnız işçiye karşı olduğu, işçiyi çalıştırmış olan alt işverenlerin her birinin dava dışı işçiyi çalıştırdığı dönemi kapsayan kısmından sınırlı sorumlu olacağı, son alt işverenin iş akdini haklı bir neden olmadan sona erdirerek ihbar tazminatı alacağının doğmasına sebebiyet verdiği için ihbar tazminatı alacağının tamamından sorumlu olacağından bu ücretlerin alt işverenden tahsiline hükmedilmelidir. Yine bu kapsamda yükleniciler işçiye ödenen kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı-orantılı olarak işverene karşı sorumlu olacaklardır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2022/(23)6-1210 esas ████████ karar sayılı ilamı). Ayrıca işçilik alacakları davası neticesinde davacının ödediği yargılama giderleri, faiz ve vekalet ücreti yönünden de alt işverenlere rücu edilecek işçilik alacağı miktarına göre bir oranlama yapılarak davacının alt işverenlerden bu alacak kalemi ile ilgili talep edebileceği miktar da açıkça belirlenmelidir. (Y.13. HD. █████/2018 T, ██████████-█████████ ve yine aynı Dairenin 31.5.2018 T, █████████- █████████ sy.k). (Benzer yönde Dairemizin █████████ esas █████████ karar sayılı ilamı)Somut olayda; dosyaya gelen SGK kayıtları ve Kocaeli 4. İş Mahkemesinin █████████ esas █████████ karar sayılı dosyasına göre; dava dışı işçinin davalı alt işverenler nezdinde 03.03.2011-31.08.2017 tarihleri arasında çalıştığı, iş akdinin kıdem tazminatına ve ihbar tazminatına hak kazanacak şekilde fesih edildiği, Kocaeli 4. İş Mahkemesinin █████████ esas █████████ karar sayılı dosyasından kıdem ve ihbar tazminatlarına hükmedildiği, Kocaeli 8. İcra Müdürlüğünün ██████████ sayılı takip dosyası ile takip başlatıldığı, anılan takibe davacı tarafından 29.11.2018 tarihinde 44.409,48 TL, 20.12.2021 tarihinde ise 12.339,57 TL olmak üzere toplamda 56.749,05 TL ödeme yapıldığı, anılan mahkeme kararının İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 50. Hukuk Dairesinin ████████ esas ████████ karar sayılı ilamı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilerek kesinleştiği, bu şekilde davacı ve davalılar arasında alt işveren-üst işveren ilişkisi olduğu kesinleşmiştir.Dosyaya sunulan hizmet alım sözleşmelerinin 22.maddesi ile Hizmet İşleri Genel Şartlarının 6. Bölümünde yer alan 38.maddesine göre davalının çalıştırdığı işçinin ücretlerinde sorumlu olduğunun düzenlendiği, davacının sorumluluğuna dair bir düzenleme bulunmadığı anlaşılmıştır. Yukarıda açıklandığı üzere; taraflar arasında imzalanan hizmet alıma ilişkin sözleşmede rücu ve sorumluluk oranları ile ilgili özel bir hüküm bulunmadığı takdirde işçilik alacak ve tazminatlarının tamamından yükleniciler sorumludur (Yargıtay 23.HD ████████ E, █████████ K; ████████ E, █████████ K; █████████ E, █████████ K; ████████ E, █████████ K). Kıdem tazminatı alacaklarında her alt işverenin kendi dönemiyle sınırlı olacağı, ihbar tazminatı alacağından ise son alt işverenin sorumlu olacağı, bilirkişi tarafından her alt işverenin sorumlu olduğu kısmın açıkça hesaplandığı dikkate alındığında mahkemece bu yönde yapılan tespit isabetlidir.Yine dosyaya sunulan bilirkişi raporunda davacı tarafından tahsil edilen 25.000,00 TL için ödeme tarihindeki faiz miktarı hesaplanarak borcun 6098 sayılı yasanın 100.maddesi gereği öncelikle faiz alacağından düşülerek hesaplama yapıldığı, davalılardan Piramit Makine İnş San ve Tic Ltd Şti nin diğer davalı Okan Temizlik Gıda San Ltd Şti ile birlikte sorumlu olduğu 5.882,44 TL’nin anılan tahsilat nedeniyle sona erdiğinin anlaşılması karşısında mahkemece bu davalı yönünden davanın reddine karar verilmesi de isabetlidir.Ancak; 7573 sayılın yasanın 6.maddesi ile 4857 sayılı yasaya eklenen geçici 12. maddesinde; “10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanunun 8 inci maddesinin yürürlüğe girdiği 11/9/2014 ile █████/2019 tarihi arasında (bu tarihler dahil) 4734 sayılı Kanunun 62'nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca imzalanan ihale sözleşmeleri kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilere kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan kıdem tazminatı ödemelerinden alt işverenlere rücuya konu tutarların söz konusu ihale sözleşmeleri kapsamında geçen kısmının tahsilinden vazgeçilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla birinci fıkra kapsamında kamu kurum veya kuruluşları tarafından alt işverene rücu edilmek üzere yürütülen davalarda, birinci fıkra uyarınca tahsilinden vazgeçilen kısım için ihtilafın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilir, yargılama gideri ve vekâlet ücreti taraflar üzerinde bırakılır. İcra takiplerinde tahsilinden vazgeçilen kısma ilişkin olarak harç alınmaksızın düşme kararı verilir, takip giderleri ile vekâlet ücreti taraflar üzerinde bırakılır. Ancak, bu kapsamda alt işverene rücu edilerek takip ve tahsil edilmiş olan tutarlar, alt işverenler lehine hiçbir şekilde alacak hakkı doğurmaz ve tahsil edilmiş tutarlar iade edilmez” düzenlemesi mevcuttur. Dosyaya sunulan ██████████ İKN numaralı hizmet alımına dair sözleşmenin 23.10.2014 tarihinde imzalandığı, dolayısıyla anılan yasal düzenlemede bahsi geçen “...11/9/2014 ile █████/2019 tarihi arasında (bu tarihler dahil)...” şartını sağladığı, diğer sözleşmelerin ise bu dönemlerin dışında imzalandığı dolayısıyla anılan düzenleme kapsamında kalmadıkları anlaşılmaktadır. 23.10.2014 tarihinde imzalanan ██████████ İKN numaralı hizmet alımına dair sözleşmenin anılan yasal düzenlemedeki diğer şartları sağlayıp sağlamadığı, sağlıyorsa anılan sözleşme kapsamındaki kıdem tazminatı alacağının tahsilinden vazgeçilmiş sayılacağı anlaşılmakta olup, tahsilinden vazgeçilen kısmın hesaplanması gerekmekte olup kararın bu nedenlerle kamu düzeni yönünden kaldırılması gerekmiştir.O halde mahkemece yapılacak iş; 23.10.2014 tarihinde imzalanan ██████████ İKN numaralı hizmet alımına dair sözleşmenin 7573 sayılın yasanın 6.maddesi ile 4857 sayılı yasaya eklenen geçici 12. Maddesi kapsamında kalıp kalmadığının tespiti için bilirkişiden ek rapor alınması, sözleşmenin anılan düzenleme kapsamında kaldığının tespiti halinde tahsilinden vazgeçilen kıdem tazminatı alacağının ayrıca hesaplanması ve bu kısım yönünden vazgeçilen kısım için ihtilafın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi, bu kısım yönünden yargılama gideri ve vekâlet ücreti taraflar üzerinde bırakılmasına karar verilmesinden ibarettir.Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacının istinaf isteminin yukarıda yazılan nedenlerle kamu düzeni yönünden kabulüne, diğer istinaf istemlerinin reddine, kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)-a)-6) maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacının ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince; yukarıda açılanan hususlara ilişkin olmak üzere ESASTAN KABULÜNE,2-Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2024 tarih, ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,3-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,4-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talebi halinde ve ilk derece mahkemesi tarafından istinaf edene iadesine,5-İstinaf eden tarafından istinaf başvurusu için yapılan giderlerin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,6-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile KESİN olarak karar verildi.█████/2026 Başkan ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdırKatip ... e-imzalıdır * Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*