sigorta şirketinin halefiyet ilkesi uyarınca uluslararası emtia taşımacılığında kaybolan elektronik malzemeler nedeniyle taşıyıcılara karşı açtığı rücuen tazminat davasının istinaf incelemesi.

Sigorta şirketinin halefiyet ilkesi uyarınca uluslararası emtia taşımacılığında kaybolan elektronik malzemeler nedeniyle taşıyıcılara karşı açtığı rücuen tazminat davasının istinaf incelemesi.

Özet: Bir sigorta şirketi, sigortaladığı bir şirketin ABDden Türkiyeye taşınırken kaybolan elektronik malzemeleri için ödediği 3.520 USD tutarındaki hasar tazminatını, Türk Ticaret Kanununun halefiyet hükümleri uyarınca, taşımayı gerçekleştiren davalı şirketlerden müştereken ve müteselsilen tahsil etmek istemiş; davalılar ise taşımadan sorumlu olmadıklarını, bildirimin süresinde yapılmadığını, farklı bir tüzel kişiliğin sorumlu olduğunu ve sorumlulukları bulunsa dahi uluslararası konvansiyonlar gereği sınırlı olduğunu savunmuştur.

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20. HUKUK DAİRESİ

Esas-Karar No: █████████ - █████████

T.C.

ANKARA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

20.HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : █████████

KARAR NO : █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2023

NUMARASI : ████████ E. - ████████ K.

DAVANIN KONUSU : Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)

Taraflar arasında görülen davada Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen █████/2023 Tarih ve ████████ Esas - ████████ Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekillerince istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :Davacı vekili, müvekkil Sigorta şirketi tarafından sigortalanmış bulunan ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. 'ye ait elektronik malzeme cinsi emtianın taşıyıcı ... tarafından ABD'den Türkiye'ye nakledilmek üzere teslim alındıktan sonra nakil sırasında kaybolduğunu, meydana gelen hasar dolayısı ile müvekkili şirket tarafından Sigortalı ... Sanayi ve Tic AŞ'ye 3.520,00 USD hasar tazminatı ödendiğini, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "Halefiyet" başlıklı 1472. maddesi gereği müvekkil şirketin sigortalının haklarına halef olduğunu, fiili taşıyıcı ...'ın merkezi Türkiye'de bulunmadığından 6012 sayılı Türk Ticaret Kanunu 103/1-(b) hükmü uyarınca şubesi olan ... Taşımacılık ve Ticaret Limited Şirketinin ve akdi taşıyıcı sıfatıyla diğer davalı ... Nak. Ltd Şti.'nin sorumlu olduğunu ve taraflarla yapılan arabuluculuk görüşmelerinden herhangi bir sonuç alınmadığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile 3.520,00 USD tazminatın fiili ödeme günündeki TL karşılığının ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek faizi oranı davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Nak. Ltd Şti. vekili, fiili taşıyıcının diğer davalı ... Taşımacılık ve Tic. Ltd. Şti. olup, taşımaya konu emtianın kaybında müvekkili şirketin hiçbir dahlinin bulunmadığını, Montreal konvansiyonunun 31/2 maddesi uyarınca hasarın 14 gün içinde taşıyıcıya bildirilmesi gerekli ise de, kaybolduğu iddia edilen mallarla ilgili olarak davacı/sigortalı tarafından müvekkiline bu süre içinde açıkça yazılı ihbarda bulunulmadığını, bir an için müvekkilin sorumlu olacağı düşünülse dahi, müvekkilin sorumluluğunun konvansiyonda belirlenen sınırlı sorumluk miktarını aşamayacağını, Konvansiyonun 24/1. maddesi uyarınca 29 Aralık 2019 tarihinden sonra meydana gelen hasarlarda sorumluluğun kilogram başına 22 SDR ile sınırlı olduğunu, bu durumda müvekkilinin sorumluluğunun azami 963,99 USD olabileceğini, eksper raporunda SDR hesaplaması yapılırken emtianın ağırlığı 31,75 kg olarak kabul edilmişse de, ... kayıtlarında bu ağırlığın 14,98 kg olarak geçtiğini, sigortalı ... San. ve Tic. A.Ş.'nin uğradığını ileri sürdüğü zararı ispat eden hiç bir delil bulunmadığını, faturada ve eksper raporunda mal bedeli olarak 3.200-USD gözükmekte iken davacı tarafın mal bedelini aşar şekilde 3.520 USD talep ettiğini ve talep edilen faizin türü ve faiz başlangıç tarihinin konvansiyona aykırı olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Taşımacılık ve Ticaret Ltd. Şti. vekili, davaya konu emtianın müvekkili tarafından teslim alınmadığını, anılan ürünlerin diğer davalı ... Nak. Ltd Şti. tarafından teslim alındıktan sonra tamamen farklı bir tüzel kişilik olan Amerika Birleşik Devletleri merkezli, ...ın alt şirketi ... adlı şirkete teslim edildiğini, dolayısı müvekkilinin taraf sıfatının bulunmadığını, müvekkili şirket ile ... adlı şirketin birbirinden bağımsız tüzel kişiliklere sahip olduğunu, aralarında hiçbir organik bağlantı bulunmadığından müvekkilinden herhangi bir talepte bulunulmayacağını, uyuşmazlığın çözümünde 1929 tarihli Varşova Konvansiyonu ("Varşova Sözleşmesi") ve Protokolleri ile 1999 tarihli Montreal Sözleşmesi ve Protokollerinin ("Montreal Sözleşmesi") uygulanacağını, bir an için gönderinin müvekkili tarafından taşındığı ve sorumluluğunun bulunduğunu kabul edilse dahi, taşıma kural ve koşullarında açıkça belirtildiği üzere müşteriler gönderilerini teslim etmekle konişmentoda yer alan bu koşulları kabul etmiş sayılacaklarından davacının alıcısına teslim edilemediği iddia olunan gönderiye ilişkin olarak doğrudan ve dolaylı zararlara ilişkin talepte bulunamayacağını, mahkemece müvekkilinin sorumlu olduğu kabul edilse dahi bu sorumluluğun sınırlı olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, dava dışı sigortalı ... ile davalılardan ... Nak. Şirketi arasında Amerika Birleşik Devletlerinde bulunan ... isimli şirketten satın alınan emtianın taşınması husunda taşıma sözleşmesi düzenlendiği, davalı ... Nak. Şirketinin forwarder (yüklenici) sıfatıyla taşıyıcı olarak Amerika'da bulunan ... şirketini satıcıya yönlendirdiği, ...'in kayıtlarına göre █████/2022 tarihinde çıkışı olan gönderinin en son olarak █████/2022 tarihinde ... şubesine teslim edildiği ve buradan sonrasına ilişkin herhangi bir bilginin bulunmadığı, █████/2022 tarihinde yüklenici tarafından yükün kaybolduğunun resmi olarak ...'a bildirildiği, her iki taşıyıcının da kaybolan eşyadan sorumlu olduğu, dava konusu emtia hakkında davacı ...AŞ tarafından nakliyat sigorta poliçesi düzenlenmiş olup teminat altına alınan emtia için dava dışı sigortalı ...'a 3.520,00 USD tazminat ödendiği, davacının davalılardan CMR kapsamında bilirkişi tarafından hesaplanan 976,86 USD tazminatı isteyebileceği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı şirket vekili, davalı ... Ltd. Şti.'nin TTK madde 850 vd hükümleri uyarınca taşıma organizasyonunu yaparken, dava konusu kaybolan eşyanın fiili taşıyıcıya teslimi sırasında özel fayda beyanında bulunularak durumun gerektirdiği ilave bedelin ödenmesini sağlaması gerekmekte iken, bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle Montreal Sözleşmesinin 22/3 maddesinde belirlenen sorumluluk sınırına tabi olmayacağını, emtianın kaybı taşıyıcının tahtında gerçekleştiğinden hasar veya gecikmesine sebebiyet veren olayı açıklama külfetinin taşıyıcıya ait olduğunu, davalının bu yükümlülüğünü yerine getirmediğini, bu durumun kasta eşdeğer kusur olarak kabulünün gerektiğini, mevzuattaki taşıma hukukunu düzenleyen hükümler uyarınca taşıyıcının, eşyanın kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen süre içinde, uğradığı ziya ve hasardan sorumlu olduğunu, taşıyıcının söz konusu sorumluluktan kurtulabilmesinin tek yolunun ziya ve hasarın kendi kusurundan doğmayan bir sebepten ileri geldiğini kanıtlamaktan geçtiğini, dolayısıyla, emtianın kaybına sebebiyet veren olayı aydınlatma külfetini yerine getirmeyen davalı ... Taşımacılık Ve Ticaret Limited Şirketi'nin emtianın kaybolmasından kaynaklanan tazminat bedelinin tamamından sorumlu olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... Taşımacılık Aş vekili, yerel mahkemece deliller toplanmadan ve müvekkilinin beyanlar dosyaya sunulmadan ön inceleme aşamasının sonlandırılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkil Şirket ile ... adlı şirketin birbirinden bağımsız tüzel kişiliklere sahip olduğunu, davacı tarafından herhangi bir delil ibraz edilmeksizin aralarında acentelik ilişkisi olduğunun kabulünün doğru olmadığını, davalı ... tarafından teslim alınmış emtianın davacı tarafından sunulan teslim belgesinde de açıkça görüleceği üzere akabinde tamamen farklı bir tüzel kişiliği olan Amerika Birleşik Devletleri merkezli, ...'ın alt şirketi olan ... adlı şirkete teslim edildiğini, bu durumda ürünlerin kaybolmasının muhatabının da ... olduğunu, dolayısıyla, uyuşmazlık konusu gönderinin teslim edilmemesinde müvekkilinin hiçbir sorumluluğunun bulunmadığını, bir an için gönderinin müvekkili tarafından taşındığı kabul edilse dahi dosyada mübrez Taşıma Kural ve Koşulları'na göre gönderiyi teslim etmekle müşterilerin konşimentoda ve internet sitesinde koşulları kabul etmiş sayılacağını, bu taşıma koşullarına göre alıcısına teslim edilemediği iddia olunan gönderiye ilişkin olarak doğrudan ve dolaylı zarar hakkında talepte bulunulmasının haksız olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili, müvekkilinin huzurdaki dosya konusu taşımada fiili taşımayı gerçekleştiren taraf olmadığını, fiili taşımanın diğer davalı ... tarafından gerçekleştirildiğini, davanın müvekkiline yöneltilemeyeceğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte, müvekkilin yükümlülüğünün mevcut olduğu varsayımında, Montreal Konvansiyonu ile düzenlenen ihbar yükümlülüğü yerine getirilmediğinden hükmün açıkça hukuka aykırı olduğunu, her ne kadar yerel mahkemece uyuşmazlığın Varşova ve Montreal konvasiyonları uyarınca çözüme ulaştırılması gerektiği tespit edilmiş ise de, "davalıların CMR kapsamında sınırlı sorumlu oldukları kabul edilerek Davacı'nın bilirkişi raporu ile hesaplanan 976,86 USD tazminatı isteyebileceği anlaşıldığından..." şeklindeki gerekçe ile kurulan hükümde CMR kapsamına atıf yapılarak maddi hataya düşüldüğünü, denetime elverişli olmayan ve hatalı inceleme ile düzenlenen bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını, zira bilirkişi raporunda SDR hesaplaması 31,75 kg üzerinden yapılmış olmasına rağmen ... kayıtlarında emtianın ağırlığının 14,98 kg olarak geçtiğini, dolayısı ile SDR hesabının da bu ağırlık üzerinden belirlenmesi gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE : 1- Dava, tazminat (sigorta ödemesine dayanan rücuen) istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı ve dava dışı sigortalı ... ile davalı ... Nak. Şirketi arasında Amerika Birleşik Devletlerinde bulunan ... isimli şirketten satın alınan emtianın taşınması hususunda taşıma sözleşmesi düzenlenmiş olup emtianın taşıma sırasında kaybolduğu hususunda taraflar arasında bir anlaşmazlık bulunmadığı, taşıma sırasında kaybolan emtianın nedeniyle sigortacı olan davacı tarafından sigortalıya poliçe kapsamında 3.520,00 USD ödeme yapıldığı, bilirkişi heyeti tarafından Montreal Sözleşmesinin 22. maddesi uyarınca hava yolu ile yapılan taşımada kaybolan eşyadan dolayı sorumluluğun kilo gram başına 22 SDR ile sınırlı olup yükün ağırlığına göre taşıyıcının sorumluğunun 698,50 SDR ve Merkez Bankası çapraz kurları esas alındığında 976,86 Amerikan Doları olarak belirlendiği anlaşılmakla, davacı vekili ile davalı ... Nakliyat Gümrükleme vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

2-Davalı ... Taşımacılık ve Ticaret Ltd. Şti. vekilinin istinaf itirazlarına gelince, dosya kapsamında bulunan belge ve bilgilerden emtianın taşınması hususundaki sözleşmenin dava dışı ... ile davalılardan ... Nak. şirketi atasında düzenlendiği, bu davalının forwarder (yüklenici) sıfatıyla taşıyıcı olarak Amerika'da bulunan ... ... şirketini satıcıya yönlendirdiği, fiili taşıma işinin ... ... bünyesinde bulunan ... adlı şirkete verildiği anlaşılmıştır. Davacı tarafından, davalı ... Taşımacılık ve Ticaret Ltd. Şti. davalı olarak gösterilmişse de, bu davalının fiili taşıyıcı ... ... adlı şirketin acentesi olduğuna dair dosya kapsamında bir belge ve bilgi bulunmamaktadır. Ayrıca acente sıfatı bulunsa dahi 6102 sayılı TTK'nın 105. maddesi uyarınca acentelerin aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerle ilgili doğacak uyuşmazlıklar nedeniyle müvekkilleri adına dava açma ve kendilerine karşı açılacak davalarda müvekkillerini temsil etme yetkileri mevcut olup somut olayda davalı tarafından aracılıkta bulunulmadığı ve sözleşmede yapılmadığı nazara alındığında doğrudan bu davalıya husumet yöneltilmesi mümkün olmadığından pasif husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, anılan davalı yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, mahkemece yanılgılı gerekçe ile bu davalı yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru bulunmamış, Dairemizce HMK'nın 353/1-b-2. maddesine göre, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, davalı ... Taşımacılık ve Ticaret Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK.'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;

1-Davacı vekili ile davalı ... ...Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Davalı ... Taşımacılık ve Ticaret Ltd. Şti' vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince KABULÜ ile Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi █████/2023 gün ve ████████ Esas - ████████ Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-Davanın KISMEN KABULÜ ile 976,86 USD alacağın █████/2022 olan ödeme tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının USD cinsi 1 yıllık mevduata uyguladıkları en yüksek faiz oranı ile birlikte davalı ... ...Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

4-Davalı ... Taşımacılık ve Ticaret Ltd. Şti'ne karşı açılan DAVANIN PASİF HUSUMET YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİNE,

5-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 1.271,86-TL nispi karar ve ilam harcından, peşin olarak alınan 1.145,75-TL harçtan mahsubu ile bakiye 126,11-TL harcın davalı ... ...Sanayi ve Tic. Ltd. Şti'den alınarak Hazineye irat kaydına,

6-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen tazminat miktarı yönünden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre belirlenen 45.316,53-TL nispi vekalet ücretinin davalı ... ...Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. alınarak davacıya verilmesine,

7-Davalı ... ...Sanayi ve Tic. Ltd. Şti kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen tazminat miktarı yönünden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre belirlenen 55.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak anılan davalıya verilmesine,

8-Davalı ... Taşıma.ve Tic. Ltd. Şti. kendisini vekille temsil ettirdiğinden dava pasif husumet yokluğu nedeniyle reddedildiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre belirlenen 55.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak anılan davalıya verilmesine,

9-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan 4.200,00-TL bilirkişi ücreti, 840,00-TL tebligat ve posta masrafı ile istinaf aşamasında yapılan 60,00-TL tebligat ve posta masrafı, 738,00-TL istinaf kanun yoluna başvuru harcı olmak üzere toplam 5.838,00-TL'nin, davanın kabul ve ret oranına tekabül eden 1.620,04-TL.'ye, 1.145,75-TL peşin harç, 179,90-TL başvuru harç tutarı eklenerek oluşan toplam 2.945,69-TL yargılama giderinin davalı ... ...Sanayi ve Tic. Ltd. Şti alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,

10-Davalı ... Taşıma.ve Tic. Ltd. Şti. tarafından istinaf aşamasında yapılan 200,00-TL bilirkişi ücreti, 300,00-TL tebligat ve posta masrafı, 738,00-TL istinaf kanun yoluna başvuru harcından oluşan toplam 1.238,00-TL yargılama giderinin davanın kabul red oranına tekabül eden 894,45-TL'nin davacıdan alınarak anılan davalıya verilmesine,

11-Davalı ... ...Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. tarafından istinaf aşamasında yapılan 94,00-TL posta masrafı ile 738,00-TL istinaf kanun yoluna başvuru harcından oluşan toplam 832,00-TL yargılama giderinin davanın kabul red oranına tekabül eden 601,12-TL'nin davacıdan alınarak anılan davalıya verilmesine,

12-Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip resen taraflara iadesine (HMK m.333),

13-Harçlar Kanunu uyarınca davacıdan alınması gereken 732,00-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından, davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda yatırılan 269,85-TL istinaf karar ve ilam harcının mahsubu ile bakiye 462,15-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

14-Harçlar Kanunu uyarınca davalı ... ...Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'nden alınması gereken 1.271,86-TL nispi istinaf karar ve ilam harcından, davalı ... ...Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf başvurusunda yatırılan 318,00-TL istinaf karar ve ilam harcının mahsubu ile bakiye 953,86-TL'nin anılan davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

15-Davalı ... Taşıma.ve Tic. Ltd. Şti. tarafından peşin olarak alınan 269,85-TL istinaf karar ve ilam harcının, kararın kesinleşmesinden sonra ve talebi halinde anılan davalıya iadesine,

16-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile █████/2026 tarihinde HMK 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere karar verildi.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : █████/2026

Başkan

Üye

Katip

Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.