Konkordato sürecinde teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulması talebinin reddedilmesine ilişkin istinaf kararı ve bağımsız banka taahhüdü.
Özet: Bir alacaklı bankanın, borçlusu hakkında verilen geçici konkordato mühleti döneminde bankasına sunulan teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin ve bedellerinin ödenmesinin tedbiren durdurulması yönündeki talebi, ilk derece mahkemesince, teminat mektuplarının maddi hukuk alanında sonuçlar doğuran, üçüncü kişileri etkileyen ve bağımsız garanti sözleşmesi niteliğinde olması nedeniyle konkordato davasında nakde çevrilmesinin engellenmesine yönelik tedbir kararı verilemeyeceği gerekçesiyle reddedilmiş; alacaklı banka ise, geçici mühlet tedbir kararında açıkça yer almamasına rağmen bu yönde bir tedbirin gerekli olduğunu belirterek ret kararının kaldırılması için istinaf yoluna gitmiştir.
T.C.
İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ17. HUKUK DAİRESİDOSYA NO:████████ EsasKARAR NO:████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ:İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİARA KARAR TARİHİ:█████/2026 NUMARASI:████████ EsasDAVANIN KONUSU:KONKORDATO (Adi Konkordatodan Kaynaklanan (İİK 285 İla 308/h)) KARAR TARİHİ:█████/20266100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Alacaklı... Bankası vekilinin █████/2026 tarihli dilekçesi ile geçici mühlet tarihi olan █████/2026 günü saat:14:00 itibarıyle müvekkili bankaya ibraz edilen teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin ve bedellerinin ödenmesinin tedbiren durdurulmasına dair hüküm kurulmasını talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIMahkemenin █████/2026 tarihli ara kararı ile; teminat mektubunun nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulmasına yönelik karar, maddi hukuk alanında sonuçlar doğuran ve borçlu konkordato talep eden şirkete nazaran üçüncü kişi konumunda olanların maddi hukuktan doğan talep ve def-i haklarını etkileyen tedbirler olarak değerlendirilebileceği, konkordato talebinde, gerek geçici mühlet ve gerekse kesin mühlet süresi içerisinde, üçüncü kişilerin sahip oldukları hakları ve yüklendiği borçları etkileyeceğinden bu konuda tedbir kararı verilemeyeceği, teminat mektubunun hukuki niteliği itibari ile konkordato talep eden borçlu lehine verilen teminat mektubunun, konkordato davasında, İİK'nın 287 ve devamı maddeleri gereğince nakde çevrilmesinin engellenmesine yönelik tedbir karar verilemeyeceği gerekçesi ile alacaklı... Bankası A.Ş vekilinin teminat mektuplarının ödenmesinin durdurulması yönündeki tedbir talebinin reddine karar verilmiştir. İSTİNAF NEDENLERİKarar yasal süresinde alacaklı ... Bankası ... Şirketi vekili tarafından istinaf edilmiştir.Alacaklı... Bankası ... Şirketi vekili istinaf nedenleri olarak;Talep edenler hakkında verilen 29.04.2026 tarihli geçici mühlet tedbir kararında ;“Kişi ve kurumlara verilen teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulmasına” ilişkin açık hüküm bulunmamakla birlikte; muhatap kişi ve kurumlarca müvekkili Bankaya iletilebilecek tazmin talepleri için yapılacak işlemlere dayanak olmak üzere “Kişi ve kurumlara verilen teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulması" talebinde bulunulduğu, ancak iş bu talebin mahkemece "teminat mektubunun hukuki niteliği itibar ile konkordato talep eden borçlu lehine verilen teminat mektubunun, konkordato davasında, İİK'nın 287 ve devamı maddeleri gereğince nakde çevrilmesinin engellenmesine yönelik tedbir karar verilemeyeceğinden talebin reddine dair" hüküm kurulduğunu, bu nedenle iş bu ara kararı istinaf etme gereği hasıl olduğunu belirterek 12.05.2026 tarihli ara kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde; Konkordatonun tasdiki istemine ilişkin iş bu davada talep, geçici mühlet tarihi olan █████/2026 günü saat:14:00 itibarıyle alacaklı bankaya ibraz edilen teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin ve bedellerinin ödenmesinin tedbiren durdurulması talebine ilişkindir. İstinaf başvurusuna konu uyuşmazlık, banka teminat mektuplarının ödenmesinin ihtiyati tedbir yolu ile durdurulmasına yönelik talebin reddine ilişkin Mahkemenin █████/2026 tarihli ara kararının yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.Bankalarca, muhataba hitaben düzenlenen teminat mektupları, herhangi bir mahkeme kararına veya borçlunun rızasına bağlı olmaksızın borçlunun, alacaklıya karşı üstlendiği edimi yerine getirmemesi halinde, belirli bir miktar paranın alacaklının talebi üzerine derhal ve gecikmeksizin ödeme taahhüdünü içeren bankalarca düzenlenen belgedir. Banka tarafından kendisine garanti verilen kişiye muhatap, lehine teminat mektubu verilen müşteriye ise lehtar denilmektedir. Doktrinde teminat mektuplarının hukuki niteliği tartışılmış, garanti sözleşmesi olduğu konusu ağırlık kazanmıştır.Teminat mektubu, lehtarın talebi üzerine, garanti veren banka tarafından düzenlenmekte ve muhataba karşı garanti vereni tek taraflı borç altına sokmaktadır. Garanti veren banka, teminat mektubu karşılığında, bankacılık işlemi sebebi ile komisyon adı altında bir para talep etmekte ancak bunu lehine teminat mektubu vermeyi üstlendiği kişiden almaktadır. Garanti verenin, garanti alana karşı sorumluluğu bağımsız olup asıl sözleşmenin varlığına ve geçerliliğine veya dava konusu olup olmadığına bağlı değildir. Diğer bir ifade ile, garanti veren, asıl borç ilişkisinden bağımsız şekilde yükümlülük altına girmektedir. Garanti sözleşmesi tek taraflı borç yükleyen bir sözleşmedir. Banka teminat mektubu, banka tarafından üçüncü kişi konumunda olan lehtarın edimini ifa etmemesi veya teminat mektubunda belirtilen risklerin ortaya çıkması halinde, teminat mektubunda belirtilen zararları karşılamayı muhataba taahhüt etmektedir.Bu genel açıklamalardan sonra, konkordato talep eden borçlu, borcunu ödeyememe riskine karşı alacaklısına, alacağını teminatlandırmak veya alacağına daha kolay kavuşmasını sağlamak amacıyla alacaklıya teminat mektubu vermiştir. Teminat mektubu ile konkordato talep edenin alacaklısı, diğer alacaklılara nazaran üstün tutulmuş ve alacağı garanti altına alınmıştır. Yani alacağını kolayca tahsil etme imkanı sağlanmıştır. Alacaklı, teminat mektubunun nakde çevrilmesi için garanti veren bankaya müracaat ettiğinde, garanti veren banka, teminat mektubu bedelini herhangi bir şart ileri sürmeksizin talep çerçevesinde nakde çevirmek zorundadır. Bu şekilde garanti veren banka ile muhatap arasında sözleşme ilişkisi kurulmuştur. Lehtarın konkordato talep etmesi sonucu, garanti veren banka ile muhatap arasında kurulan bu sözleşme ilişkisine ihtiyati tedbir yolu ile müdahale edilmesi düşünülemez. Bu durum sözleşme özgürlüğü ilkesine ve mülkiyet hakkına aykırılık teşkil eder. Tedbir kararı, garanti ilişkisine müdahale anlamı taşır ve muhatabın bankaya karşı alacak hakkını ileri sürmesi ve bankanında borcunu ifa edemez hale gelmesi sonucunu doğurur. Bu sebeple, konkordato talep eden borçluya göre üçüncü kişi konumunda olan alacaklı (muhtap) ile garantör banka arasında oluşan sözleşemeye tedbir yolu ile müdahale edilmesi hukuka uygun değildir. Teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin tedbiren engellenmemesi sonucu, borçlunun mal varlığında azalma meydana gelip gelmeyeceği veya alacaklılar arasında eşitliğin bozulup bozulmayacağı noktasında ise, alacaklı (muhatap), teminat mektubunu nakdi krediye dönüştürdükten sonra, garanti veren banka, konkordato talep eden müşterisinden, alacaklıya ödediği meblağın kendisine ödenmesini talep edebilecektir. Teminat mektubu nakde çevrildiği için konkordato talep eden borçlunun mal varlığında azalma olacağı düşünülse de, teminat mektubu bedeli ödendiği için konkordato talep eden borçlunun aslında borcu ödenmiş olacaktır. Garanti veren banka, teminat mektubu bedelini ödedikten sonra ödediği miktar kadar konkordato talep edenden alacaklı konuma geçeceği için konkordato talep edenin alacak ve borç miktarında bir değişiklik olmaz. Sadece alacaklı sıfatı değişir. Bu kapsamda, teminat mektubunun nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulmasına yönelik talep borçlunun mal varlığının muhafazası kapsamında değerlendirilemez.Teminat mektubunun nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulmasına yönelik karar, maddi hukuk alanında sonuçlar doğuran ve borçlu konkordato talep eden şirkete nazaran üçüncü kişi konumunda olanların maddi hukuktan doğan talep ve def-i haklarını etkileyen tedbirler olarak değerlendirilebilir. Konkordato talebinde, gerek geçici mühlet ve gerekse kesin mühlet süresi içerisinde, üçüncü kişilerin sahip oldukları hakları ve yüklendiği borçları etkileyeceğinden bu konuda tedbir kararı verilemez.Bunun dışında, muhatabın edimini yerine getirip getirmediği, teminat mektubunun nakde çevrilmesinin şartlarının oluşup oluşmadığı, teminat mektubunda belirtilen miktarın, garantör banka tarafından ödenip ödenmeyeceğine ilişkin ihtilaflar ile muhatap tarafından, teminat mektubunun haksız ve hukuka aykırı veya lehtar ile muhatap arasında ki sözleşmeye aykırı bir şekilde nakde çevrildiği veya çevrileceği iddiası ayrı bir davanın konusunu oluşturmaktadır. Bu şekilde açılacak bir davada, teminat mektubunun nakde çevrilmesinin engellenmesine yönelik HMK'nun 389. ve devamı maddeleri gereği tedbir kararı verilmesi her zaman talep edilebilir. Sonuç olarak, hukuki niteliği itibariyle konkordato talep eden borçlular tarafından verilen teminat mektubunun, konkordato davasında İİK'nun 287 ve devamı maddeleri gereğince nakde çevrilmesinin engellenmesine yönelik tedbir kararı verilemeyeceğinden ilk derece mahkemesince tedbir talebinin reddine dair verilen █████/2026 tarihli ara karar hukuka uygun olduğu anlaşılmakla alacaklı banka vekilinin istinaf başvurunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Esas sayılı derdest dava dosyasında verilen █████/2026 tarihli ara kararın usul ve yasaya uygun bulunduğundan müdahil banka vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 bendi gereğince esastan REDDİNE,2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 732,00 TL istinaf harçları müdahil... Bankası ...Şirketi tarafından peşin yatırıldığından yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA,3-Müdahil... Bankası ... Şirketi tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde BIRAKILMASINA,Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde, 2004 sayılı İİK'nun 293/2 fıkrası gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.25.06.2026