Kadastro tespitine itiraz davasında Yargıtayın eksik araştırma ve yetersiz delil değerlendirmesi nedeniyle bozma kararı sonrası, tapu kayıtları, kamulaştırma belgeleri ve teknik bilirkişi raporlarıyla kapsamlı yeni bir keşif yapılarak hukuka uygun karar verilmesi gerekliliği.
Özet: Kadastro tespitine itiraz davasında ilk derece mahkemesinin ret kararını yetersiz araştırma ve eksik inceleme gerekçesiyle bozan Yargıtay, bozma kararında tarafların dayandığı tapu kayıtları, kamulaştırma belgeleri, yerel ve teknik bilirkişilerin katılımıyla yapılacak ayrıntılı keşif, tanık beyanlarının değerlendirilmesi, ziraat ve fen bilirkişilerinden bilimsel raporlar alınması suretiyle taşınmazların sınırları ve zilyetlik durumunun netleştirilmesi gerektiğini vurgulamış, ayrıca karar başlığındaki usuli eksikliklere dikkat çekmiş; bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda ise davacı ve asli müdahillerin açtığı davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle tekrar reddedilmiştir.
MAHKEMESİ :Kadastro Mahkemesi
SAYISI : ███████ E., ███████ K. Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.Kararın davacılar ... vekili, ..., ... ve arkadaşları vekili, ... ve ... ve arkadaşları vekili, asli müdahiller ... ve ... vekili, ... ve arkadaşları vekili, ... ve arkadaşları vekili, ... vekili ve ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:K A R A RMahkemenin verdiği karar Yargıtay tarafından bozulmuş olup, uyulan bozma ilamında özetle; "Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin hüküm kurmak için yeterli olmadığı açıklanarak; Mahkemece öncelikle, tarafların dayandığı tapu kayıtları, varsa haritası ve oluşum belgeleri ile birlikte tesisinden itibaren tüm tedavülleri ve taşınmazların bulunduğu yerde kamulaştırma yapıldığının anlaşılmasına göre bu işleme ilişkin tüm bilgi ve belgelerin getirtilmesi; bundan sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız ve yöreyi iyi bilen şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişi kurulu, tespit bilirkişileri ve taraf tanıkları ile ziraat mühendisi ile fen ya da harita mühendisi bilirkişisinin katılımı ile yeniden keşif yapılması ve yapılacak bu keşifte, davacı ...’in dayandığı Nisan 1963 tarihli 53... sıra numaralı, davacı ...’un dayandığı Haziran 1962 tarihli 80... sıra numaralı kayıtların gittileri olan Nisan 1963 tarihli 49... sıra numaralı ve davalı Hazinenin dayandığı Şubat 1325 tarihli 70 sıra numaralı kök tapu kaydından intikalen gelen Temmuz 1960 tarihli 142 sıra numaralı tapu kayıtlarının varsa, öncelikle haritaları ile taşınmazların bulunduğu yere ilişkin kamulaştırma haritası uygulanıp kapsamları 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun (3402 sayılı Kanun) 20/A maddesi uyarınca haritalarına göre belirlenmesi; tapu kayıtlarının haritaları bulunmuyorsa, ya da uygulanma kabiliyetleri yoksa, tapu kayıtlarının kapsamı sınırlarına göre belirlenmesi; bu amaçla tapu kayıtlarının ihdaslarından itibaren tüm tedavülleriyle okunup, kayıtlarda yazılı hudutlar yerel bilirkişilere zeminde göstertilmesi, yerel bilirkişilerin zeminde gösterdiği hudutlar teknik bilirkişiye harita üzerinde işaretlettirilmesi; kayıtlarda yazılı olup yerel bilirkişiler tarafından zeminde gösterilemeyen hudutların tespiti için taraflara tanık dinletme imkanı sağlanması ve bu suretle kayıtların kapsamı duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi, kayıt uygulaması yapılırken aynı yere uygunluğu saptanan kayıtlardan daha eski tarihli doğru temele dayanan kayda değer verileceği düşünülmesi, ayrıca keşif mahallinde dinlenilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları ve tespit bilirkişilerinden, taşınmazların ayrı ayrı kimden kime kaldığı, kim tarafından, ne zamandan beri ve ne amaçla kullanıldığı hususlarında maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınması, beyanlar arasında çelişki doğduğu takdirde bu çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle giderilmeye çalışılması, çelişkinin giderilememesi halinde hangi beyana hangi nedenle üstünlük tanındığı gerekçeli kararda açıklanması; ziraat mühendisi bilirkişisinden, taşınmazların evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklayan, bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı, taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş renkli fotoğraflarını da içerir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınması; fen ya da harita mühendisi bilirkişisinden, dayanılan tapu kayıtlarının haritaları ile kamulaştırma haritasının sınırlarını kadastro paftası üzerinde çakıştırır şekilde gösterir, tapu kayıtlarının uygulanmasını ilişkin ve zilyetlik durumuna yönelik bilirkişi ve tanık sözlerini denetlemeye elverişli rapor ve kroki düzenlenmesi istenilmesi ve bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi isabetsiz olduğu gibi, kabule göre de; davacılar ...... ve ...'un, davacı ... ya da mirasçılarının, davacı ... ...... ve ....... ile müdahil davacılar ... ile ...'nun karar başlığında gösterilmemeleri ve davacı ... sağ olduğu halde ölü olduğu belirtilerek ve mirasçıları olarak da ... adlı kişinin mirasçıları gösterilmek suretiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 297. maddesine aykırı şekilde karar başlığı oluşturulmasının dahi isabetsiz olduğu" gereğine değinilmiştir.Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda; davacılar ve asli müdahiller tarafından açılan davanın ispatlanamaması nedeniyle ayrı ayrı reddine, ... ili ... ilçesi .... Mahallesi 7 ada 3 parsel (yeni........ Mahallesi 7 ada 3 parsel), 4 75... parsel (yeni ... Mahallesi 4 75... parsel), 4 73... parsel (yeni ....... Mahallesi 10 78... parsel), 4 73... parsel (yeni .... Mahallesi 12 74... parsel), 4 73... parsel (yeni İstasyon Mahallesi 12 74... parsel) sayılı taşınmazların malik hanesinin tarla vasfıyla Hazine adına doldurularak tapuya tesciline, asli müdahiller ... ve ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ........., ............, ..., ..., ..., .......... ..., ..., ..., ..., ..., davacılar ..., ... ve ..., tarafından açılan davanın tespit sonrası nedene dayanması nedeniyle 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 25/son ile 6100 sayılı Kanun'un 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca mahkemenin görevsizliği nedeniyle usulden reddine, görevli Mahkemenin Van Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğuna, 6100 sayılı Kanun'un 20/1 maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden itibaren 2 hafta süre içerisinde talep edilmesi halinde, davanın yetkili ve görevli Van Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemelerine gönderilmesine, aksi takdirde davanın açılmamış sayılacağına karar verilmiş; hüküm, davacılar ... vekili, ..., ... ve arkadaşları vekili, ... ve ... ve arkadaşları vekili, asli müdahiller ... ve ... vekili, ... ve arkadaşları vekili, ... ve arkadaşları vekili, ... vekili ve ... tarafından temyiz edilmiştir.1. Dosya içeriğine, toplanan delillere, kararda yazılı gerektirici nedenlere göre, görevsizlik kararına ilişkin verilen hükme yönelik asli müdahiller ... ve arkadaşlarının yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.2. Diğer temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyulduğu halde, bozma ilamının gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Bozma ilamına uyulmakla taraflar yararına usuli kazanılmış hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma ilamının gereklerinin tam ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir. İlk Derece Mahkemesince, dayanak tapu kayıtlarının ve kamulaştırma haritalarının dava konusu taşınmazları kapsamadığı, harita bilirkişisi tarafından 1958-1978-1988-20 00... yıllarına ait hava fotoğrafları üzerinde inceleme yapıldığı, buna göre; kadastro tespitinden önce 1958 yılında dava konusu taşınmazların sürülü olmadığı, sınırlarının belirgin olmadığı, davacılar lehine zilyetlikle taşınmaz edinme koşullarının gerçekleşmediği kabul edilerek yazılı olduğu şekilde karar verilmiştir. Hükmüne uyulan bozma ilamında, öncelikle dayanak tapu kayıtlarının ve kamulaştırma haritalarının yöntemince uygulanması ve kapsamının belirlenmesi gereğine değinilmiş olup, İlk Derece Mahkemesince yapılan araştırma ve inceleme neticesinde dayanak kayıtların dava konusu taşınmazları kapsamadığı doğru olarak saptanmıştır. Ne var ki, davacılar lehine zilyetlik koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli bulunmamaktadır. Şöyle ki, İlk Derece Mahkemesince jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi ... ...tarafından hazırlanan rapor hükme esas alınmış ve anılan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazlar üzerinde incelenen hava fotoğraflarında, taşınmazların sınırlarının belirgin olmadığı ve sürülü olmadıkları açıklanmıştır. Öte yandan, bu dosyadan tefrik edilmesine karar verilen ve aynı gün Dairemizin █████████ Esas sayılı dosyası ile temyiz incelemesine tabi tutulan dava konusu 7 ada 1 parsel sayılı taşınmaz hakkında aynı harita bilirkişisi tarafından hazırlanan raporda da aynı tarihli hava fotoğrafları incelenmiş ve bu kez, 7 ada 1 parsel sayılı taşınmaz ile bu dosyada dava konusu olan 7 ada 3 parsel sayılı taşınmazın bütünlük oluşturduğu, sürülü oldukları ve tarımsal faaliyetin olduğu bildirilmek suretiyle, raporlar arasında çelişki oluşturulmuş ve bu çelişki İlk Derece Mahkemesince giderilmemiştir. Ziraat bilirkişisi raporunda ise, hakkında açıklandığı şekilde çelişki oluşan jeodezi ve fotogrametri mühendisi tarafından incelenen hava fotoğraflarına atıf yapılmak suretiyle dava konusu taşınmazların ham toprak niteliğinde olduğunu değerlendirmiş; ancak raporunda taşınmazların evveliyatını, toprak yapısını, niteliğini ve zilyetlikle mülk edinilebilecek yerlerden olup olmadığını, komşu taşınmazlarla karşılaştırmalı şekilde açıklamamış, böylece bilirkişi raporunun bilimsel verilerden uzak, soyut nitelikte kalan açıklamalar içerdiği anlaşılmıştır. Bu şekilde eksik inceleme ve araştırmaya dayanılarak hüküm kurulamaz.Hal böyle olunca; doğru sonuca ulaşılabilmesi için İlk Derece Mahkemesince dava konusu taşınmazlara ait temin edilebilen en eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmazın bulunduğu köyü/mahalleyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafı bulunduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle buradan elde edilen verilere göre tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı takdirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden celp edilerek dosya arasına konulduktan sonra mahallinde, yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen ve davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile önceki bilirkişilerden farklı üç kişilik ziraat mühendisi bilirkişi heyeti, iki kişilik jeodezi ve fotogrametri mühendisi kurulu ve fen bilirkişisinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı; dava konusu taşınmazların yöntemince zilyetlik araştırması yapılmalı, bu bağlamda; dava konusu taşınmazlara ilişkin geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, kime ait olduğu, kimden kime nasıl intikal ettiği, taşınmazların imar-ihyaya konu edilip edilmediği, edilmiş ise ihyanın ne zaman başlayıp tamamlandığı hususlarında yerel bilirkişisi ve tanıklardan olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı; ziraat mühendisi bilirkişisi kurulundan, taşınmazların toprak yapısını ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şeklini ve süresini, taşınmazlar üzerindeki bitki örtüsünü, imar-ihyaya konu edilmişse imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir açıklar nitelikte ve taşınmazların değişik yönlerden çekilmiş renkli fotoğraflarını da içerir, somut verilere ve bilimsel esaslara dayanan, ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi kurulundan hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi yaptırılarak, taşınmazların sınırlarını ve niteliğini, taşınmazların öncesinin ne olduğunu, imar-ihyaya konu edilip edilmediğini, imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı; Mahkeme hakiminin, taşınmazların konumuna, niteliğine ve çevre parsellerle karşılaştırılmalı olarak fiziksel özelliklerine ilişkin gözlemi keşif tutanağına aynen yansıtılmalı; tanık ve yerel bilirkişi ifadeleri bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, raporlar arasında çelişki doğması halinde çelişki giderilmeli, İlk Derece Mahkemesince dava konusu taşınmazlardan 7 ada 3 parsel sayılı taşınmaza komşu ve aynı gün temyiz incelemesi yapılan, tarafları ve dava sebebi aynı olan 7 ada 1 parsel sayılı taşınmazın bu dosya ile birleştirilmesi hususu düşünülmeli; bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. İlk Derece Mahkemesince bu hususlar göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olup, temyiz itirazları açıklanan nedenlerle yerinde bulunduğundan kabulüyle hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asli müdahiller ... ve arkadaşlarının temyiz itirazlarının REDDİNE,(2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 427,60 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 304,40 TL'nin temyiz eden asli müdahillerden ayrı ayrı alınmasına,İstek halinde peşin harcın temyiz eden diğer taraflara ayrı ayrı iadesine,1086 sayılı Kanun'un 440/I maddesi gereğince Yargıtay ilamının tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,10.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.