Anonim şirketin birden fazla taşınma sonucu irade dışı kaybolduğunu iddia ettiği pay defterine zayi belgesi talebinin, mahkemece Türk Ticaret Kanunu 82/7 şartları ve tacirin özen yükümlülüğü çerçevesinde değerlendirilmesi.
Özet: Bir şirketin, üç kez yapılan merkez değişikliği sırasında irade dışı kaybolduğunu iddia ettiği pay defterinin zayi olduğunun tespiti ve bu hususta zayi belgesi verilmesi talebine ilişkin davada, mahkeme, Türk Ticaret Kanununun 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilebilmesi için ticari defterlerin yangın, hırsızlık gibi olağanüstü bir afet veya durum sonucunda, tacirin gerekli özeni göstermesine rağmen zayi olması gerektiği ve olayın nasıl meydana geldiğine dair savcılık başvurusu veya tutanak gibi güçlü kanıtların sunulmasının zorunluluğu doğrultusundaki yüksek mahkeme içtihatlarını dikkate alarak delilleri değerlendirmektedir.
T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Zayi Belgesi VerilmesiDAVA TARİHİ : █████/2026KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendiDAVA: Davacı vekili █████/2026 harç tarihli dava dilekçesinde özetle; "Davacı müvekkil Şirket, ---------- Ticaret Sicil Müdürlüğü nezdinde ----------- sicil numarası ile faaliyetlerini sürdürmektedir. Şirket, Türk Ticaret Kanunu uyarınca tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu ticari defterleri usulüne uygun şekilde tasdik ettirerek muhafaza etmekte iken, işbu davaya konu pay defterinin irade dışı şekilde kaybolduğu anlaşılmıştır. Davacı şirket nezdinde muhafaza edilen ve usulüne uygun şekilde tasdik edilmiş olan pay defteriyle ilgili olarak, tasdik tarihinden sonra müvekkil Şirketin merkezi üç kez değişmiştir. Tarafımızca pay defterinin işbu taşınmalardan birinde kaybolduğu düşünülmektedir. Şirket yetkililerinin bahsi geçen pay defterine ihtiyaç duyması sonrasında derhal şirket içi araştırma yapılmıştır. Muhasebe biriminde yapılan araştırma neticesinde söz konusu deftere ulaşılamamıştır. Tüm aramalara rağmen defterin bulunamaması fiilen zayi niteliğinde olduğunu ortaya koymuştur. İşbu duruma ilişkin olarak tarafımızca sunulacak tanıklar Sayın Mahkemenizin uygun görmesi halinde tanıklık yapacaktır. Müvekkil Şirket noter işlemlerinin ----------- Noterliği aracılığıyla gerçekleştirildiği bilinmektedir. Bu kapsamda, Mahkemenizce uygun görülmesi halinde, müvekkil şirkete ait kayıtların celbi amacıyla ilgili Noterliğe müzekkere yazılmasını talep ederiz. Pay defterinin kaybı, müvekkil şirketin her türlü tedbiri almasına rağmen tamamen irade dışı bir şekilde ortadan kaybolmuştur. Pay defterinin mevcut olmaması, şirketin ortaklık yapısını ve ileride doğabilecek hukuki ihtilaflarda ispat imkanını zora sokmaktadır. Bu nedenlerle müvekkile ait pay defterinin irade dışı şekilde zayi olduğunun mahkemenizce tespit edilerek, bu hususta zayi belgesi verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz." denmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, davacı tarafından şirkete ait evrakların zayi olduğuna ilişkin TTK md. 82/7 gereğince zayi belgesinin verilmesi davasıdır. TTK'nın 82/7 maddesine göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.--------- sayılı kararında “Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, TTK'nın 82/7 maddesine göre zayi belgesi verilebilmesi için bu maddede belirtilenler gibi olağanüstü hallerden birinin olayda mevcut olmasının gerektiği, tacirin saklamakla mükellef olduğu ticari defter ve kayıtlarını özenle muhafaza etmesinin zorunlu olduğu, somut olayda davacının, gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek, kendi kusuru ile iddiaya konu olayın meydana gelmesine sebebiyet verdiği, olayın nasıl meydana geldiğine ilişkin savcılık başvurusu, gazete ilanı, olaya ilişkin tutanak gibi bir delilin de mevcut olmadığı, tanık delilinin ise tanığın davacı şirketin muhasebecisi olduğu ve şirket defterlerinin usulüne uygun tutulduğuna ilişkin dinletilmek istendiği, tanık delilinin işbu dava için yeterli olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.(ONANMASINA)” karar verildiği görülmüştür.--------- sayılı ilamında "Somut olayda davacı taraf dava dilekçesinde, işyerinde şirket genel kurul toplantı defteri ile yönetim kurulu karar defterinin hırsızlık neticesinde çalındığının tespit edildiğini, bu nedenle karakola gidilerek kayıp eşya tutanağı tutulduğunu beyan etmiş ve söz konusu tutanağı dosyaya ibraz etmiştir. Tutanak davacı şirketin bildirilen işyerinde tutulmadığı gibi, işyerinde hırsızlık yapıldığına dair bir tespiti de içermemektedir. Davacı tarafından iddia edilen hırsızlık olayı ile ilgili yapılmış bir şikayet de bulunmamaktadır. Buna göre davacının işyerinde hırsızlık olayının meydana geldiği ve defterlerin çalındığı iddiası ispatlanamamış, davacının gereken özen ve dikkati göstermeyerek defterlerin kaybolmasına sebebiyet verdiği, yeterli muhafaza tedbirlerini almayarak kusurlu davrandığı ve TTK 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi için gerekli koşulların oluşmadığı anlaşılmakla, ileri sürülen istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir." şeklinde gerekçelere yer verildiği görülmüştür.Tacirin, bahsedilen madde hükmünden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir. İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve belgelerin tamamen veya kısmen kaybı ya da yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmelidir.Tüm dosya ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; Her ne kadar davacı tarafça zayi belgesi verilmesi talebi ile dava açılmış ise de; TTK md. 82/7'de zayi belgesi verilmesi için "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık" sebebi gibi bir sebebin bulunması gerektiğinin belirtilmesi karşısında, dava konusu olayda bu sınırlı sebeplerden hiçbirisinin gerçekleşmediği, davacı tarafın dilekçesinde belirtiği taşınma sırasında kaybolma nedeniyle defterlere ulaşılamamasının ise TTK md. 82/7 gereğince zayi belgesi verilmesini gerektiren sebepler arasında yer almadığı, talep konusu tüm evrak ve defterin muhafazasında davacı tarafından gerekli dikkat ve özenin gösterilmediği, zayi durumunun davacının iradesi dışında bir nedenle meydana gelmediği ya da mücbir sebep halinin bulunmadığı anlaşılmakla, davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Hüküm; Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gerekli 732,00 TL harcın peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına ,4-Davacı tarafça peşin yatırılmış olan gider avansından artan kısmın, karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,Dair; Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair davacı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026