İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesinde, ticari satıştan kaynaklanan yediemin ücreti icra takibine karşı açılan menfi tespit davasında borçlu olunmadığının tespiti talebi.
Özet: Davacı, aleyhine başlatılan icra takibiyle talep edilen 8.607,37 TL tutarındaki yediemin ücretinin, plakalı bir aracın icra yoluyla satışı sonrası taşıtlar vergi dairesi tarafından daha önce ödendiğini ileri sürerek, aynı borcun mükerrer talep edildiği gerekçesiyle kendisine borçlu olmadığının tespitini ve icra takibinin iptalini talep eden bir menfi tespit davası açmıştır.
T.C.
İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : █████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2019KARAR TARİHİ : █████/2020Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.DAVA:Davacı dava dilekçesinde; ... tarafından aleyhine İzmir... İcra Müdürlüğü'nün... sayılı dosyasından yediemin ücreti için 8.607,37-TL tutarında takip yapıldığını, bu durumdan maaş haczi yazısı geldiğinde haberi olduğunu, ancak yediemin ücretinin ... plakalı sayılı aracın taşıtlar vergi dairesinin icra yoluyla satışı sonucunda taşıtlar vergi dairesi tarafından ...'ne ödendiğini buna dair evrakların dilekçe ekinde sunulduğunu, bir araç için ikinci defa yediemin ücreti talep edilemeyeceğinden borçlu olmadığının tespiti ile takibin iptalini karar verilmesini talep etmiştir.DAVA KONUSU :Açılan dava, davacının İzmir... İcra Dairesi'nin... Esas sayılı dosyasındaki icra takibi ve takibe konu faturadan dolayı davalıya borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkindir.DELİLLER:1-İzmir ... İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı takip dosyası,2-...plakalı araca ait trafik tescil ve ruhsat kayıtları, 3-Davacıya ait ticaret sicil, vergi sicil ve esnaf sicil kayıtları,4-Sair deliller.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :Menfi tespit ve istirdat davalarına ilişkin hususlar 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 72. maddesinde; ''Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir. (Değişik fıkra: █████/1988 - 3494/6 md.) Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde (Değişik ibare:█████/2012-6352 S.K./15.md.) yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez. (Değişik fıkra: █████/1988 - 3494/6 md.) Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın (Değişik ibare:█████/2012-6352 S.K./15.md.) yüzde yirmisinden aşağı olamaz. Borçlu, menfi tesbit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir. Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir. Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lazım gelmediğini ispata mecburdur.'' şeklinde düzenlenmiştir.Taraflar arasındaki işlemlerin davacının işletmesi ile ilgili olup olmadığı, davacının işletmesinin ticari işletme vasfında olup olmadığı ve bu itibarla davacının tacir sayılıp sayılmayacağının tespiti için 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 11. maddesi ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 177. maddesi kapsamında esnaf işletmesi için ön görülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi için İzmir Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne yazılan müzekkere cevabında davacının █████/2008 tarihi itibariyle 'Sürücü Kursu Faaliyetleri' konusuna bağlı olarak Ticari Kazanç yönünden vergi mükellefiyetinin bulunduğu, █████/2010 tarihi itibariyle vergi sicilinden re'sen terk ettirildiği, 2008-2009-2010 takvim yıllarında işletme hesabına tabi olduğunun anlaşıldığı mahkememize bildirilmiştir.█████/2020 tarihli celsede, dava konusu icra takibine konu █████/2016 tarihli faturadaki yedieminlik ücretinin ait olduğu...plakalı aracın kime ait olduğu, aracın hangi sebeple yediemine teslim edildiği, aracın yediemine teslim edildiği tarihte şahsının hangi işle iştigal ettiği, 2009 ve 2016 yıları itibariyle tacir sıfatının bulunup bulunmadığı, ticari işletmesinin bulunup bulunmadığı, █████/2016 tarihli fatura konusu borcun ticari işletmesine ait olup olmadığı hususları davacından sorulmuş, davacı dava konusu icra takibine konu █████/2016 tarihli faturadaki yedieminlik ücretinin ait olduğu... plakalı aracın kendi adına ait olduğunu, ancak yine kendisine ait olan ve şahıs şirketi vasfı bulunan Özel ... Sürücü Kursu isimli iş yerinde kullanıldığını, araca haciz konulması üzerine aracın yediemine teslim edildiğini, o tarihlerde tacir sıfatı bulunduğunu ve ticari işletme işlettiğini beyan etmiştir.Yukarıda yer verilen müzekkere cevapları ve davacının beyanları doğrultusunda dava konusu uyuşmazlığın ticari nitelikte bulunduğu ve mahkememizin görevli olduğu kanaatiyle yargılamaya devam olunmuştur.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A. maddesinde; "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." hükmü düzenlenmiş, arabulucuya başvuru dava şartı olarak nitelendirilmiştir.6235 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 3/1.maddesinde ise; ''Taraflar, arabulucuya başvurmak, süreci devam ettirmek, sonuçlandırmak veya bu süreçten vazgeçmek konusunda serbesttirler. (Ek cümle:6/███████-███████ md.) Şu kadar ki dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin 18/A maddesi hükmü saklıdır.'' hükmüne yer verilmiş, bu madde kapsamında dava şartı olan arabuluculuğa ilişkin hükümleri düzenleyen aynı Kanun'un 18/A. maddesine atıf yapılmıştır.6235 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A. maddesinde de; ''Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir.'' şeklindeki hükümler ile arabulucuğa başvurma dava şartının içeriği düzenlenmiştir.Mahkemenin, davanın esası hakkında yargılama yapabilmesi (davayı esastan inceleyebilmesi) için varlığı veya yokluğu gerekli olan haller, dava (yargılama) şartlarıdır. Davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi için varlığı gerekli hallere, olumlu dava şartları (görev, hukuki yarar gibi); yokluğu gerekli hallere ise olumsuz dava şartları denilmektedir (kesin hüküm gibi). Dava şartları, dava açılabilmesi için değil, mahkemenin davanın esası hakkında inceleme yapabilmesi (davanın esasına girebilmesi) için gerekli olan da denir.Dava şartlarından biri olmadan açılan dava da açılmış (var) sayılır, yani derdesttir. Ancak mahkeme, dava şartlarından birinin bulunmadığını tespit edince, davanın esası hakkında inceleme yapamaz; davayı dava şartı yokluğundan (usulden) reddetmekle yükümlüdür. Dava şartlarının bulunup bulunmadığı davada hakim tarafından kendiliğinden (re’sen) gözetilir; taraflar bir dava şartının noksan olduğu davanın görülmesine (esastan karara bağlanmasına) muvafakat etseler bile, hakim davayı usulden reddetmekle yükümlüdür.Esasa ilişkin nihai karar ile taraflar arasındaki uyuşmazlık (esastan) sona erer ve hüküm kesinleşince (kesin hüküm ortaya çıkınca), artık o uyuşmazlık (dava konusu) hakkında, aynı taraflar arasında, aynı dava sebebine dayanarak yeni bir dava açılamaz; açılırsa, kesin hükümden dolayı reddedilir (HMK m.303) (Kuru, Baki: Hukuk Muhakemeleri Usulü, İstanbul 2001, Cilt:3, s.3005). 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/2. maddesinde; ''Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır.'' hükmüne yer verilmiş olup, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A. maddesinde düzenlenen arabulucuya başvuru dava şartı bu madde kapsamına girmektedir.Yine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 115. maddesinde ise; ''Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.'' hükmü yer almaktadır.Tüm dosya kapsamı, tarafların iddia ve savunmaları ve sair deliller birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu uyuşmazlığın davacının İzmir ... İcra Dairesi'nin...Esas sayılı dosyasındaki icra takibi ve takibe konu faturadan dolayı davalıya borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkin olduğu, davacıya ait vergi kayıtlarından █████/2008 tarihi itibariyle 'Sürücü Kursu Faaliyetleri' konusuna bağlı olarak Ticari Kazanç yönünden vergi mükellefiyetinin bulunduğu, █████/2010 tarihi itibariyle vergi sicilinden re'sen terk ettirildiği, 2008-2009-2010 takvim yıllarında işletme hesabına tabi olduğunun anlaşıldığı, davacının da █████/2020 tarihli duruşmada dava konusu icra takibine konu █████/2016 tarihli faturadaki yedieminlik ücretinin ait olduğu... plakalı aracın kendi adına ait olduğunu, ancak yine kendisine ait olan ve şahıs şirketi vasfı bulunan Özel ... Sürücü Kursu isimli iş yerinde kullanıldığını, araca haciz konulması üzerine aracın yediemine teslim edildiğini, o tarihlerde tacir sıfatı bulunduğunu ve ticari işletme işlettiğini beyan ettiği, müzekkere cevapları ve davacının beyanları doğrultusunda dava konusu uyuşmazlığın ticari nitelikte bulunduğu ve mahkememizin görevli olduğu, iş bu davanın taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davalı şirket tarafından davacı adına düzenlenen faturadan kaynaklanan menfi tespit davası olması sebebiyle ticari dava niteliğinde olduğu, yerleşik Yargıtay içtihatları ve Bölge Adliye Mahkemesi kararları kapsamında ticari nitelikteki menfi tespit davalarının arabuluculuk dava şartına tabi olduğu, dava şartlarının bulunup bulunmadığı mahkemece re'sen gözetileceği, dava şartı noksanlığını belirleyen hakimin davayı usulden reddetmekle yükümlü olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A. maddesi ile 6235 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 3/1. ve 18/A. maddeleri gereğince dava tarihi itibariyle zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulması dava şartı olmasına rağmen davacı tarafça arabuluculuk başvurusu yapılmadan doğrudan dava açılmış olduğu göz önünde bulundurulduğunda, açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-7155 sayılı Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun'un 20. maddesi ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na eklenen 5/A. maddesi ve 7155 sayılı Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun'un 23. maddesi ile 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabulucuk Kanunu'na eklenen 18/A-2. maddesi uyarınca arabuluculuğa başvurulmadan dava açılması nedeniyle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A. ve 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-2. maddeleri atfıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/2. ve 115/2. maddeleri uyarınca açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,2-492 sayılı Harçlar Kanunu hükümleri gereğince karar tarihi itibariyle alınması gereken 54.40-TL karar ve ilam harcının, davanın açılışı sırasında peşin olarak yatırılan 147,00-TL harçtan mahsubu ile bakiye 92,60-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı ....'ya iadesine,3-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333.maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,Dair, davacının yüzüne karşı, davalının yokluğunda, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer ya da başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.█████/2020Katip ...e-imzalıdır Hakim ...e-imzalıdır