Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin, zamanaşımına uğramış bonolarla ilgili itirazın iptali davasında yazılı delil başlangıcı niteliğine ilişkin kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, davacının, vadesi geçmiş ve zamanaşımına uğramış iki adet bonoya dayanarak davalılar aleyhine başlattığı ilamsız icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle açtığı davanın yerel mahkemece reddedilmesi üzerine sunduğu istinaf başvurusunun incelenmesi olup, yerel mahkeme, bonoların zamanaşımına uğramış olması ve davacının alacağını genel hükümlere göre ispat edemeyerek davasını sebepsiz zenginleşmeye dayandırmaması gerekçeleriyle davanın reddine karar verirken, davacı ise zamanaşımına uğramış bonoların dahi taraflar arasında yazılı delil başlangıcı niteliğinde olduğunu ve itirazın iptali davasının icra hukukuna özgü niteliğini vurgulayarak kararın kaldırılmasını talep etmektedir.
T.C. BURSA BAM 7. HUKUK DAİRESİ
T.C. BURSA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A 7. HUKUK DAİRESİ K A R A R DOSYA NO : █████████ KARAR NO : ████████BAŞKAN : ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... ...İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : BURSA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ████████KARAR NO : ████████KARAR TARİHİ : █████/2021İSTİNAF BAŞVURU TARİHİ : █████/2021DAVACI : ... - ......VEKİLİ : Av. ... - ...DAVALILAR : 1 -... -... ... : 2 -... - -... ... DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali B.A.M. KARAR TARİHİ : █████/2024KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2024Davacı tarafından, davalı aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda mahalli mahkemesince davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda, duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili Bursa 8. Sulh Hukuk Mahkemesi'ne verdiği dava dilekçesinde, davacı aleyhine Bursa 1. İcra Müdürlüğü'nün ██████████ sayılı icra dosyasında ilamsız takip yapıldığını, borçluların süresi içinde borca itiraz ederek takibi durdurduklarını, borçluların █████/2015 tarihli 3.000,00.-TL'lik ve █████/2015 tarihli 3.000,00.-TL'lik iki adet bono gereği toplam 6.000,00.-TL ile masraf ve faizlerle birlikte toplam 7.876,68.-TL sına ilişkin haksız ve kötü niyetli itirazları nedeniyle itirazın iptaliyle birlikte %40 inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... cevap dilekçesinde, ödeme emri tebliğ edilmediğini, davacıya borcu olmadığını, alacak konusu senedin zamanaşımına uğradığını, senedin kambiyo senedi vasfında olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... cevap dilekçesinde, davacıya borcu olmadığını, alacak konusu senedin zamanaşımına uğradığını, senedin kambiyo senedi vasfında olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. Mahkemece, davacı vekilinin █████/2015 tarihli 3.000,00.-TL'lik ve █████/2015 tarihli 3.000,00.-TL'lik olmak üzere toplam 6.000,00.-TL'lik iki ayrı bono sebebiyle genel haciz yoluyla davalılar aleyhine Bursa 1. İcra Müdürlüğü’nün. ██████████ sayılı dosyasında genel haciz yoluyla takip yapıldığını, dava konusu senetlerin takip tarihi itibariyle zamanaşımına uğradığı, davacının davasını TTK 732'inci maddesinde belirtilen sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayandırmadığı, genel hükümlere göre alacağın varlığını ispat yükünün davacıda bulunduğu, her ne kadar dava konusu bonolar yazılı delil başlangıcı niteliğinde bulunsa da davacının dava dilekçesinde icra dosyası ve her türlü kanıt dışında delil bildirmediği davasını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde, davacı müvekkilinin 20.05.2015 tarihli 3.000,00.-TL. sı ve █████/2015 tarihli 3.000,00.-TL ödeme tarihli toplamda 6.000,00.-TL lık iki adet senet itibariyle borçlu davalılardan tahsil etmek amacıyla Bursa 1. İcra Müdürlüğü’nün ██████████ esas sayılı dosyası 30.11.2018 tarihinde takibe konulduğunu, davalı borçlulara tebligatın ...'a 11.12.2018 tarihinde tebliğ edildiğini ve yasal süresi içinde itiraz ettiğini, ...’da 17.12.2020 tarihinde itiraz ettiğini, icra takip örnek 7 ilamsız takiplerde ödeme emrine ilişkin olduğunu, alacağa konu ve takibe konu senetler üç yılı aşkın süreden sonra yapıldığı için kambiyo özelliği yönünden zaman aşımına uğradığını, bu nedenle süresinden sonra bir yıl içinde icra takibine geçildiğinin dosya kapsamı ile sabit olduğunu, Yargıtay 19 H.D. Başkanlığı’nın 03.07.2017 tarih 10029 Esas-5507 Karar sayılı ilamında taraflar dava konusu senedin lehtarı ve keşidecisi olup, aralarında temel ilişki bulunduğunun kabulü gerektiğini, zamanaşımına uğramış bononun taraflar arasında yazılı delil başlangıcı niteliğinde olduğunu, ıslah istemi olmaksızın itirazın iptali davasının alacak davası olarak görülmemesi gerektiğini, itirazın iptali davasının icra takip hukuku ile sıkı sıkıya bağlantılı olduğunu, İİK. nün 67. maddesine göre itirazın iptali davası açılabilmesi için; ilamsız takip yapılmış olması, borçlunun bu takibe itiraz etmesi, alacaklının, itirazın kaldırılması için icra tetkik merciine başvurmaması, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurmuş olması şeklinde yasal koşulların gerçekleşmesi gerektiğini beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.Dava, TTK'nun 749. maddesi gereğince zamanaşımına uğramış kambiyo senedinden kaynaklanan itirazın iptali istemine ilişkindir. Somut olayda, davacı, davalıların verdiği bonolar nedeniyle takip başlatmış, davalıların itirazı nedeniyle duran takibe itirazın iptalini talep etmiştir. Davanın açıldığı Bursa 8 Sulh Hukuk Mahkemesi’nin █████/2019 tarih ████████-████████ sayılı kararı ile mahkemenin görevsizliğine dosyanın Bursa Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.Dosyanın gönderildiği Bursa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi █████/2019 tarih ████████-████████ sayılı kararı ile mahkemenin görevsizliğine dosyanın Bursa Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından esas hakkında karar verilmiş ise de, bonoların zamanaşımına uğradıkları ve ilamsız takip nedeniyle itirazın iptali istendiği anlaşılmaktadır. Ticaret Mahkemelerinin görevi TTK'nın 5.maddesinde düzenlenmiş ve maddenin 1.bendinde; "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir." denilmiştir.Bir davanın ticari dava olup olmadığı ise TTK'nın 4. maddesinde gösterilen ilkelere göre belirlenmekte olup, öğretide benimsenen görüşe göre de ticari davalar kendi aralarında mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Mutlak ticari davalar için tarafların sıfatlarına ve dava konusunun ticari işletme ile ilgili olup olmadığına bakılmazken, nispi ticari davalarda dava konusunun ticari işletme ile ilgili olup olmadığı kriter olarak kabul edilmiştir.Bu nedenle uyuşmazlığın çözümü için öncelikle "ticari işletme", "ticari iş", "tacir" ve "ticari dava" kavramları üzerinde kısaca durulmasında yarar vardır. 6102 sayılı TTK’nun hazırlanmasında esas itibariyle "ticari işletme" temelinden hareket edilmiş ve ticaret hukukunun önemli kurumları ticari işletme kavramı ile bağlantı kurularak tanımlanmıştır. Bu hususa TTK'nın 11. maddesinin gerekçesinde de değinilmiş ve "...ticari işletme kanunun temelidir; yani merkez kavramıdır; bu niteliği ile belirleyici, hatta tanımlayıcıdır..." denilmiştir.Ticari işletme, TTK'nın 11/1.maddesindeki tanıma göre; esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir. Esnaf işletmesi ile ticari işletme arasındaki sınırın ise Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak kararname ile belirleneceği hükme bağlanmıştır. Görüleceği üzere ticari işletmenin unsurları; esnaf işletmesi için öngörülen sınırın üzerinde bir gelir sağlamayı hedef tutan faaliyet, devamlılık ve bağımsızlık olarak düzenlenmiştir. Buradaki faaliyet iktisadi faaliyet olup, amacı gelir elde etmektir. Kanunda ticari işletme için herhangi bir miktarda gelir değil, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşar düzeyde gelir sağlama amacı aranmıştır. Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir. Yine TTK’nın 15. maddesinde de; "İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11. maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır." düzenlemesi bulunmaktadır. Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarına göre, bir kimsenin vergi mükellefi olması, TTK yönünden de tacir kabul edilmesini gerektirmez. Ticaret siciline ya da Oda'ya kayıtlı olmamak da tacir olmamanın kesin bir kanıtı olmadığı gibi, vergi mükellefi olup olmamak da tacir ve esnaf ayrımında kesin bir ölçüt olarak kabul edilemez.Mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1463. maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 18.06.2007 tarihinde kararlaştırılıp, 21.07.2007 tarih ve 26589 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, ██████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararında esnaf-tacir ayırımının nasıl yapılacağı belirlenmiştir. 6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 10. maddesinde ticari işletmeler hakkında 6102 sayılı TTK'nın 11/2 madde ve fıkrasında öngörülen Bakanlar Kurulu kararı çıkarılıncaya kadar yürürlükte bulunan düzenlemelerin uygulanacağı belirtildiğinden Bakanlar Kurulu kararının uygulanmasına devam edilerek esnaf ve tacir ayrımının anılan kararda belirtilen kıstasların değerlendirilmesi suretiyle yapılması gerekecektir.TTK'nın 3. maddesinde ise "ticari iş" kavramı açıklanmış ve "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir." denilmiştir.Ticaret hayatının temel süjesi olan "tacir" de yine işletme kavramı bağlamında tanımlanmış ve "bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişiye tacir" deneceği TTK'nın 12/1. maddesinde belirtilmiştir. Türk Ticaret Kanunu tacir kavramını gerçek kişiler ve tüzel kişilerde ayrı ayrı ele almış, gerçek kişilerde tacir sıfatının kazanılması bir ticari işletmenin mevcut olması, bir ticari işletmenin işletilmesi ve ticari işletmenin kısmen de olsa o kişi adına işletilmesi unsurlarına bağlanmıştır. Tüzel kişi tacir kavramının kapsamı ise TTK'nın 16/1.maddesinde düzenlenmiştir.Ticari davalar ise mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın sırf dava konusunun TTK'da düzenlenmesi nedeniyle ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar TTK'nın 4/1.maddesinde bentler hâlinde sayılmıştır. TTK'nın 4-(1).maddesi hükmünde "Her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile, tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın, a-f bentleri arasında sayılan hususlardan doğan hukuk davalarının ticari dava sayılacağı" belirtilmiştir. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra ve İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu gruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1.bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.Nispi ticari davalar ise, tacir tarafların, ticari işletmeleri ile ilgili uyuşmazlıklarından kaynaklanan davalardır. TTK'nın 4/1.maddesine göre her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olmasına bağlıdır.Bu itibarla, tarafların tacir olduğuna dair dosya içinde herhangi bir kayıt bulunmadığı, kambiyo senetleri TTK'da düzenlenmesi nedeniyle aynı Kanunun 3. maddesi yollaması ile 5. maddesi gereğince ticari iş sayılarak ticaret mahkemelerinin görevli kılınmış ise de takip konusu edilen bonoların zamanaşımına uğradıkları kambiyo senedi vasfını yitirdikleri, ticari dava olmaktan çıktığı bu nedenle genel görevli mahkeme olan asliye hukuk mahkemesi tarafından yargılamanın sürdürülerek karar verilmesi gerekmekte olup, görevsizlik kararı ile gönderildiği Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından esasa girilerek karar verilmesi kamu düzenine dair inceleme neticesinde usul ve yasaya uygun bulunmamış kararın kaldırılması gerekmiştir. HMK nun 355. maddesi gereğince istinaf yoluna başvuranın sıfatına, kamu düzenine ve istinaf konusu yapılan nedenlerle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, kamu düzenine dair inceleme sonucunda mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK nun 353/1.a.3 hükmü uyarınca kaldırılmasına, Dairemiz kararı gereğince karar verilmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı vekilinin istinaf talebinin KABULÜ ile Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2021 tarih ████████-████████ sayılı kararının KALDIRILMASINA,Gerekçede yapılan açıklamalar göz önünde bulundurularak yargılama yapılmak üzere dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,2-İstinaf başvurusu aşamasında davacı tarafından yatırılan karar ve ilam harcının yatırana iadesine, 3-Karar tebliğ ve harç iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,4-İstinaf kanun yoluna başvuran davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,5-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,Dair, duruşma açılmadan dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a.3 hükmü uyarınca kesin olmak üzere █████/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi. ...Başkan... ...Üye... ...Üye... ...Katip...