Konya BAM 6. Hukuk Dairesinin 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 81/6 maddesi uyarınca kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ve tasfiye memuru atanması davasına ilişkin istinaf kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, davacının davalı kooperatifin üç yıl boyunca olağan genel kurul toplantısı yapmaması nedeniyle münfesih olduğunun tespiti ve tasfiye heyeti atanması talebiyle açtığı davada, davalının genel kurul toplantılarının düzenli yapıldığını, pandemi nedeniyle bazı toplantıların aksadığını ancak kooperatifin zaten tasfiye sürecine girdiğini savunarak davanın reddini istediği; ilk derece mahkemesinin ise Kooperatifler Kanununun üç yıl genel kurul yapmayan kooperatiflerin kendiliğinden dağılacağı ve ilgili bakanlıkça amacına ulaşılamayacağının tespiti halinde mahkeme kararıyla dağılacağı hükümlerini incelediği bir istinaf incelemesidir.
T.C. KONYA BAM 6. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ... - ...
T.C.KONYABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : ... KARAR NO : ...T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ..... (...)ÜYE : ..... (...)ÜYE : ..... (...)KATİP : ..... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ: Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2023NUMARASI : ... Esas- ... KararDAVACI : ........VEKİLİ : Av.....İSTİNAF EDEN DAVALI : ........ VEKİLİ : Av.....DAVA :Kooperatifin Münfesih Olduğunun Tespiti İSTİNAF KARARININKARAR TARİHİ : █████/2026YAZIM TARİHİ : █████/2026 Taraflar arasında görülen davada Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas -... Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten ve üye hakimin görüşleri alındıktan sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:DAVA: Davacı vekili, davalı kooperatifin en son 11.07.2014 tarihinde 2013 yılı olağan genel kurulunu yapmak üzere toplandığını, bu tarihten sonra hiç olağan genel kurul toplantısı yapılmadığını, 1163 s. Kooperatifler Kanunu'nun 81/6. maddesi gereğince 3 yıl olağan genel kurulunu yapmayan kooperatiflerin dağılmış sayılacağını ancak bu durumun kooperatifin tasfiyesi ve ticaret sicilden terkini anlamına gelmediğini, davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ve tasfiyesi için bu davanın açılması mecburiyetinin doğduğunu ileri sürerek, davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespitine ve davalı kooperatife tasfiye heyeti atanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili, davacı tarafından müvekkil kooperatif hakkında 2014 yılından sonra olağan genel kurul toplantısı yapılmadığı yönündeki ithamın gerçeği yansıtmadığını, son olarak 2017 yılı genel kurul toplantısının 27.04.2018 tarihinde yapıldığını, kooperatifin sulama birliği üyesi olması nedeniyle her üç yılda bir toplantı yapma yükümlülüğünün bulunduğunu, Kooperatifler Kanunu'nun 81/6. maddesinde üç yıl genel kurul toplantısı yapılmaması halinde kooperatifin dağılacağı ifadesi kullanılmış olsa da, 2014 yılından 2018 yılına kadar mutat süresi içerisinde toplantıların yapıldığını, 2021 ve 2023 yıllarında da olağan genel kurul yapılacağına dair ilan tutanağının askıya asıldığını, 2018-2021 yıllarına ilişkin olağan genel kurul toplantısının 13.06.2021 tarihinde yapılmasının planlandığını, ilan ve gündemin 15.05.2021 tarihinde askıya çıkarılıp, 10.06.2021 tarihinde askıdan indirildiğini, ancak pandemi süreci nedeniyle kooperatif üyelerinin toplantıya katılımının gerçekleşmediğini ve bu durumun deftere kaydedildiğini, 2021-2023 yıllarına ilişkin olarak da kooperatifin feshine ilişkin genel kurul toplantısının 27.10.2023 tarihinde yapılmasının planlandığını, ilan ve gündemin 15.08.2023 tarihinde askıya çıkarılıp 15.09.2023 tarihinde askıdan indirildiğini, 27.10.2023 tarihinde gerçekleşen toplantı neticesinde kooperatifin tasfiyesine ilişkin karar alındığını, askı ilan tutanağı, temsilci raporu ve toplantı tutanağının eklendiğini, kooperatifin herhangi bir resmi kurum ya da kuruluşa borcunun bulunmadığını, mutat toplantıların kooperatif tarafından yapıldığını ve tasfiye sürecine girdiğini, tasfiye sürecine girmeye ilişkin kararın dava tarihinden çok daha önce alındığını, bu sebeple mevcut davanın reddi gerektiğini, davacı tarafından dava aşamasına kadar müvekkili kooperatife herhangi bir ihtar da gönderilmediğini, davanın süresinde açılmadığını ve hukuki mesnetten yoksun olduğunu savunarak, davanın öncelikle usulden aksi takdirde esastan reddini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece "...Dava; davalı kooperatifin dağıldığının tespiti ve tasfiye memuru atanması istemine ilişkindir.Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin █████/2023 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı ilamı; "... 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 81 nci maddesinde kooperatiflerin dağılma sebepleri düzenlenmiştir. Anılan maddeye 3476 sayılı Kanun ile eklenen 6 ncı bent uyarınca, kooperatifin üç yıl olağan genel kurulunu yapmaması hâlinde, kooperatife genel kurul yapabilmesi için uygun bir süre verilmesine gerek olmaksızın, kooperatif kendiliğinden dağılmış sayılacaktır. Aynı maddenin 7 nci bendinde ise, kooperatifin amacına ulaşma imkânının bulunmadığının ilgili Bakanlıkça tespiti hâlinde, mahkemeden alacağı kararla dağılacağı hükmüne yer verilmiştir. Benzer mahiyette davalı kooperatife ait ana sözleşmenin "Dağılma Sebepleri" başlıklı 110/g bendinde de; kooperatifin amacına ulaşma imkânının bulunmadığının ........ Bakanlığınca tespiti hâlinde mahkemeden alacağı kararla dağılacağı düzenlenmiştir.Öte yandan Kooperatifler Kanununun 86/2 nci maddesinde; Bakanlığın, kooperatifleri teftiş etmeye, denetlemeye ve denetlettirmeye görevli ve yetkili olduğu belirtilmektedir. Bakanlık, kooperatifleri ve üst örgütlerini müfettişleri veya kontrolörleri aracılığıyla denetlettirebilir.Somut olayda, dava dilekçesinde dayanak yasa maddesi bildirilmese dahi hukuki nitelendirme hakime ait olup, kooperatifin iştigal alanına göre tarımsal amaçlı kooperatif olduğu anlaşılmaktadır. Tarımsal amaçlı kooperatifler yönünden 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun Ek Madde 1/2 nci fıkrası uyarınca ilgili Bakanlığın ........ olduğu, davacı Bakanlığın aynı Kanun'un 81 nci maddesinin 7 nci bendine dayanarak davalı kooperatifin feshi için dava açabileceği, dava dilekçesindeki anlatıma göre 81 inci maddenin 7 nci bent hükmüne de dayanıldığı anlaşılmaktadır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 01.03.2023 tarihli, 2022/(15)6-1056 Esas, ████████ Karar sayılı kararı)Yukarıdaki açıklamalar ışığında, mahkemece 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 86/2 nci maddesi uyarınca Bakanlığın kooperatifleri teftiş ve denetim yetkisi de nazara alındığında dava açma hak ve ödevi ile taraf sıfatının ve dava açmakta hukuki yararının bulunduğu gözetilerek işin esasına girilerek sonuca göre karar verilmesi gerekirken..." şeklindedir.Yukarıda yer verilen ve Mahkememizce de benimsenen emsal Yargıtay içtihadı dikkate alınarak, davacı Bakanlığın bu davada, aktif husumet ehliyetinin ve hukuki yararının olduğu neticesine varılmıştır.1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 81. maddesinin 6. bendinde yer alan 3 yıl üst üste olağan genel kurul toplantısının yapılmaması halinde kooperatifin dağılacağı hükmü amir yasal düzenleme niteliğinde olduğundan, kooperatife genel kurul yapabilmesi için uygun bir süre verilmesine gerek bulunmamaktadır. Dosya arasına celp edilen bilgi ve belgelere göre davalı kooperatifte 3 yıl üst üste olagan genel kurulun yapılmadığı, davalı kooperatifin tasfiyeye edilmesine dair alınmış bir genel kurul kararı ve bu genel kurula istinaden kooperatifin tasfiyenin tamamlandığına ilişkin Ticaret Siciline tescil edilmiş bir tescil kaydının bulunmadığı anlaşıldığından, kooperatifin münfesih olduğunun tespitine ve kooperatifin son yönetim kurulu başkanı ........'ın tasfiye memuru olarak atanmasına...." gerekçesiyle, davanın kabulü ile, Konya Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün ..... sicil sırasında kayıtlı davalı ........'nin 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 81/1-6. bent maddesi uyarınca münfesih olduğunun tespitine ve tasfiyesine, davalı kooperatifin tasfiyesini sağlamak üzere son yönetim kurulu başkanı ........'ın münferit tek yetkili tasfiye memuru olarak atanmasına ve karar kesinleşince görevinin başlamasına karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili cevap dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, her ne kadar mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş ise de, bu aşamada en azından müvekkili kooperatifin yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmaması gerektiğini yine, ilgili davanın süresinde açılmadığını ve hukuki mesnetten yoksun olduğunu, bu sebeple davanın reddi yerine kabulünün hatalı olduğunu ileri sürerek, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dava, davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespiti istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.Mahkemece yapılan yargılama sonucunda yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun "Dağılma sebepleri" başlıklı 81. maddesinde "Kooperatif: 1. Anasözleşme gereğince,2. Genel Kurul kararı ile,3. İflasın açılmasıyla,4. Kanunlarda öngörülen diğer hallerde, ilgili bakanlığın mahkemeden alacağı karar üzerine,5. Diğer bir kooperatifle birleşmesi veya devralınması suretiyle,6. Üç yıl olağan genel kurulunu yapmaması halinde,7. Amacına ulaşma imkanının bulunmadığının ilgili Bakanlıkça tespiti halinde mahkemeden alacağı kararla dağılır." hükmü düzenlenmiştir.Kooperatifler Kanunu 81/1-6. bendinde bir kooperatifin üç yıl olağan genel kurul toplantısını yapmaması halinde kendiliğinden dağılacağı hükme bağlanmıştır.Kooperatifler Kanunu'nun 45. maddesinin 1. fıkrasıyla olağan genel kurul toplantılarının her hesap devresi sonundan itibaren 6 ay içinde ve en az yılda bir defa yapılması zorunludur. Bu zorunluluğun amacı, yıllık olağan genel kurul toplantılarının mutlaka yapılmasını, buna rağmen peş peşe üç yıl olağan genel kurul toplantısı yapamayan kooperatifin amacına ulaşma imkânı kalmadığı kabul edilerek hukuki varlığının sonlanmasını sağlamaktır.Kooperatifler Kanunu'nun 45. maddesinin 1. fıkrasında 18.06.2017 tarihinde yapılan değişiklikle, olağan genel kurul toplantılarının en fazla iki hesap dönemini kapsayacak şekilde ve birleştirilerek yapılabileceği kabul edilmiştir.Yukarıda yapılan açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde ise; Davalı kooperatif tarafından 2013 yılı olağan genel kurul toplantısının 11.07.2014 tarihinde yapıldığı, her ne kadar toplantı tutanağında 2017 yılı genel kurul toplantısı yazılmış ise de, alınan kararlar arasında 2014 ile 2017 yılları arasındaki bilanço ve gelir tablosunun ibrasının da bulunduğu, işbu genel kurul toplantısının 27.4.2018 tarihinde yapıldığı ayrıca, 18.12.2023 tarih, ... sayılı Ticaret Sicil Gazetesinin incelenmesinde, 27.04.2018 tarihli genel kurulun, 2014-2015-2016-2017 yıllarına ait olağan genel kurul toplantı tutanağı olduğunun belirtildiği, anılan genel kurulda kooperatifin birliğe üye olması nedeniyle kongrelerin 3 yılda bir yapılmasına da karar verildiği, her ne kadar davalı kooperatifin tasfiyeye girdiği ve 27.10.2023 tarihli tasfiye genel kurul toplantısı da yapıldığı beyan edilmiş ve toplantı tutanağı sunulmuş ise de, Ticaret Sicil Gazetesi'nden yapılan incelemede tasfiye genel kurul toplantısına ve kooperatifin tasfiye olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılmamıştır. Bu durum karşısında, davanın █████/2023 tarihinde açıldığı, genel kurul toplantısının usulsüz olup olmamasının bu davanın konusu da olmadığı anlaşılmakla, Yargıtay 6.HD'nin ... E-... K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere, mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi yerinde görülmediğinden, davalı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile yanılgılı değerlendirmeye dayalı ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1.b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına ve davanın reddine dair aşağıda yazılı şekilde yeniden hüküm kurulmasına karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; A)Davalı vekilinin istinaf başvuru talebinin KABULÜ ile; Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2023 tarih, ... Esas - ... Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,1-İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yatırılan 427,60 TL istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalıya iadesine,2-İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yatırılan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvuru harcının davacı harçtan muaf olduğundan karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalıya iadesine, 3-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına, B) Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi gereğince davacı talebi ile ilgili YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA, 1-Davanın REDDİNE,2-Davacı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,5-Davalı davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince takdir edilen 45.000,00 TL ücret-i vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,6-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333 ve HMKGAT'nin 5/1. maddeleri gereğince yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının gider avansını yatıran tarafa iadesine,C)İlk derece mahkemesince yazılan █████/2025 tarihli harç tahsil müzekkeresinin bila infaz iadesinin istenmesine, iade işleminin ilk derece mahkemesince yapılmasına,D)Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359/4. maddesi gereğince kararın tebliği işlemlerinin Dairemiz tarafından yapılmasına, E)Kararın temyiz edilmeden kesinleşmesi halinde dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda verilen kararın HMK'nın 361/1 maddesi gereğince, taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Dairemize, temyiz edenin bulunduğu yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesine veya İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile temyiz kanun yoluna başvurma talebinde bulunulabileceğine █████/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi. Başkan ...e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdırÜye ... e-imzalıdırKatip ... e-imzalıdır.....