Şirketin elektrik arızasıyla zayi olan e-defter ve berat dosyaları için talep ettiği zayi belgesinin, basiretli tacir yükümlülüklerinin ihlali nedeniyle mahkemece incelenmesi.
Özet: Bir şirketin bilgisayarında meydana gelen elektrik arızası sonucu muhasebe kayıtlarını içeren hard diskin hasar görmesi ve veri kurtarma çabasının başarısızlıkla sonuçlanması üzerine, şirketin belirli dönemlere ait e-defter ve berat dosyaları için zayi belgesi verilmesi talebiyle açılan davada, bilirkişi raporlarıyla, şirketin mevcut jeneratör ve UPS’e rağmen bilgisayarı doğrudan şebekeye bağlayarak, önemli veriler için yedekleme sistemleri kullanmayarak ve e-defter mevzuatındaki muhafaza yükümlülüklerine uymayarak basiretli tacir gibi davranmadığı, dolayısıyla veri kaybında kusurlu ve sorumlu olduğu tespit edilmiştir.
T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
TÜRK MİLLETİ ADINAYARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████........x..............x.......................x................x........x.........x.................xDAVA : Zayi Belgesi VerilmesiDAVA TARİHİ : █████/2024KARAR TARİHİ : █████/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; şirketin muhasebe kayıtlarının tutulduğu bilgisayarda 02.12.2024 tarihinde meydana gelen elektrik arızası sebebiyle bazı bilgisayar ve içeriği donanımın zarar gördüğünü, arızanın meydana geldiği donanım arasında şirketin muhasebe kayıtlarının da yer aldığı hard diskinde bulunduğunu, veri kurtarma amacıyla ...........Bilgi ve İletişim Sistemleri Ltd. Şti’ne başvurulduğunu, ancak adı geçen kurumca 06.12.2024 tarihinde düzenlenen Veri Kurtarma ve Hasar Tespit Tutanağı ile “Ani ve sürekli elektrik kesintilerinden, voltaj düşüklüğü ve yüksekliği nedeniyle elektronik ve/veya hareketli sistemlerin mekanik arızalanması nedeniyle disk arızalanmış ve yaptığımız incelemelerde disk yüzeyindeki hasar nedeniyle verilere erişilmesi mümkün olmamıştır.” şeklinde cevap verildiğini, müvekkili şirketin belirtilen döneme ilişkin verilerinin mücbir sebep nedeniyle zayi olduğundan ilgili dönem e- defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının verilmesi için Gelir İdaresi Başkanlığı'na başvurulduğunu ancak cevap verilmediğini belirterek, müvekkili şirketin 2023/1,2,3,4,5,6,9,10,11,12 dönemlerine ait e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.DELİLLER: █████/2025 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; Bilişim yönünden 22.05.2025 tarihinde ... Holding A.Ş.' de yerinde yapılan inceleme ve tespitlerin değerlendirilmesi neticesinde, binada jeneratör ve ups güç kaynağı hattı olmasına rağmen dava konusu verilerin yüklü olduğu ... marka all in one (tümleşik) bilgisayarın şehir şebeke geriliminin olduğu prize takılarak riske edildiğini, elektriksel sebeplerden kaynaklanacak voltaj dalgalanması, ani elektrik kesintileri ve gelmesi gibi etmenlerden dolayı bilgisayarın .......... marka 4Tb sata sabit disk elektronik ve hareketli sistemlerin mekanik arızalanması sebebiyle verilerin silinmesine neden olduğu, yukarıda bahsedilen yedekleme sistemlerinden herhangi birinin kullanılmamış olduğu, dava konusu önemli verilerin yedeklenmesi yapılmadığı , bu konuda bir önlem alınmamış olduğu, verilerin kurtarılması için Veri Kurtarma Hizmeti sağlayan ...........Bilgi ve İletişim Sistemleri Ltd. Şti’ne 04.12.2024 tarihinde başvurulduğu, 6.12.2024 tarihinde düzenlenen Veri Kurtarma ve Hasar Tespit Tutanağında özetle ".......... marka 4Tb sata sabit disk incelenmiş, ani ve sürekli elektrik kesintilerinden voltaj düşüklüğü ve yüksekliği nedeniyle elektronik ve hareketli sistemlerin mekanik arızalanması sebebiyle disk arızalandığı, yapılan incelemede disk yüzeyindeki hasar nedeniyle verilere erişilmesi mümkün olmamıştır" denilerek verilerin kurtarılamamış olduğu, elektrik idaresine herhangi bir arıza bildirimi ve tazmin başvurusu da yapılmamış olduğu, davacının, █████/2019 tarih ve 30923 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Sıra Numaralı Elektronik Defter Genel Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No:3)’in “4.4. e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı” başlıklı bölümünün 4.4.1. Maddesinin e fıkrasında belirtilen hususları da yerine getirmediği, davacı firmanın basiretli tacir gibi davranmayarak dava konusu verilerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğu bulunduğu yönünde kanaat bildirildiği görülmüştür. Ardından dosya,... 9. ATM'nin ████████-852 Esas sayılı dosyalarında bulunan ve iş bu mahkememiz dosyasına konu Harddisk üzerinden inceleme yapılarak davacı tarafın itirazlarının değerlendirilmesi için kök raporu tanzim eden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından dosyaya sunulan █████/2025 tarihli ek raporda; ... dava konusu zayi olan belgelerin bulunduğu .......... marka Surveillance ST4000VX000 model 4TB kapasiteli harddisk Sayın Mahkeme Kaleminden teslim alınarak data - disk okuma ve aktarma cihazında bilgisayara bağlandığı, ancak diskin elektriksel olarak arızalı olduğu, hiçbir şekilde iletişim yapılamadığı, kök raporda da belirtildiği üzere, davacının, yukarıda ayrıntıları verilen █████/2019 tarih ve 30923 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Sıra Numaralı Elektronik Defter Genel Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No:3)’in “4.4. e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı” başlıklı bölümünün 4.4.1. Maddesinin e fıkrasında belirtilen hususları da yerine getirmediği, davacı firmanın basiretli tacir gibi davranmayarak dava konusu verilerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğu bulunduğu hususlarının bildirildiği görülmüştür,Gelir İdaresi Başkanlığı'na ait █████/2025 tarihli yazı ile; başkanlıklarının kayıtlarının tetkikinden; davacı şirketin █████/2023 tarihinde e-defter uygulamasına kayıtlı olması dolayısıyla dava konusu 2023/1,2,3,4,5,6.dönemlere ait defterlerinin kağıt ortamda tutulmuş olmasının gerektiği, ███████/ dönemi e-defter dosyalarının ikincil kopyalarının davacı şirket tarafından başkanlıkları sistemlerine yüklendiği ancak 2023/9,11 ve 12. Dönem e-defter dosyalarının ikincil kopyalarının davacı tarafından başkanlıkları sistemine yüklenmediği bildirilmiştir.GEREKÇE:Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.30923 Sayılı Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7.1. maddesinde, "E-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen "mücbir sebep" halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir. Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-defter uygulama kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığıyla başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için başkanlık tarafından yazılı izin verilir" hükmünü içermektedir.Aynı Tebliğin "e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı" başlıklı 4.4. maddesinin 1-e bendinde ise "e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-Defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. e-Defter ve beratların teknik yeterliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta saklama izni verilen özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde muhafaza usulü ile muhafaza edilmesi sürecinde e-Defter uygulamasına dâhil olan mükellefler ve özel entegratörler tarafından uyulması gereken genel, gizlilik ve güvenliğe ilişkin usul ve esaslar, Başkanlık tarafından hazırlanarak edefter.gov.tr adresinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kılavuzu ”nda açıklanır. e-Defter ve berat dosyalarına ait ikincil kopyalarının bu fikra uyarınca muhafazası için gerekli yükleme işlemlerinde bu Tebliğin (4.3.4) numaralı fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınır" düzenlemesi yer almaktadır.Yapılan açıklamalar sonucu somut olay ele alındığında; davacı şirkete ait 2023/1 , 2 , 3, 4, 5 , 6, 9, 10 ,11, 12 dönemlerine ait e-defterlerinin bulunduğu hard diskin, meydana gelen elektrik arızası sebebiyle zarar gördüğü, davacının elinde olmayan TTK m. 82/7 hükmünde sınırlı olarak sayılmamış olan nedenlerle belirtilen dönemlere ait e-defterlerin zayi olduğu, hard diskin kurtarılması için veri kurtarma hizmeti sağlayan ...........Bilgi ve İletişim Sistemleri Limited Şirketi'ne başvurulmuş ise de; incelenen hasar tespit tutanağının incelenmesinde; disk yüzeyindeki hasar nedeniyle verilere erişilmesinin mümkün olmadığının bildirildiğinin görüldüğü, bu anlamda bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen kök ve ek rapordaki tespitlere katılmayarak, davacı şirketin belirtilen dönemlerine ait e- defterlerin zayi olduğu anlaşıldığından, davacı yanın davasının kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:1-Davanın KABULÜ İLE; davacı ... Holding A.Ş.'nin 2023/1 , 2 , 3, 4, 5 , 6, 9, 10 ,11 , 12 dönemlerine ait e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin beraat dosyalarının zayi olduğunun tespitine, 2-Alınması gerekli 615,40 TL harçtan peşin olarak alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde iadesine,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025