yargıtay 5. ceza dairesinin icbar suretiyle irtikap suçunun rüşvet almaya teşebbüse dönüşen mahkumiyet ve beraat hükümlerine yönelik istinaf başvurularının esastan reddi kararı.

Yargıtay 5. Ceza Dairesinin icbar suretiyle irtikap suçunun rüşvet almaya teşebbüse dönüşen mahkumiyet ve beraat hükümlerine yönelik istinaf başvurularının esastan reddi kararı.

Özet: Başlangıçta iki sanık hakkında icbar suretiyle irtikap, bir sanık hakkında ise beraat hükmü kurulmuşken; istinaf mahkemesi, mağdurun iradesinde cebir bulunmaması ve amacının suçu açığa çıkarmak olması nedeniyle fiilin rüşvet almaya teşebbüs suçunu oluşturduğunu belirterek kararı bozmuş, bu doğrultuda ilk derece mahkemesince iki sanığın rüşvet almaya teşebbüs suçundan mahkumiyetine, bir sanığın beraatine karar verilmiş; bu hükümler, istinaf başvurularının esastan reddi ve hak yoksunluğu yönünden yapılan bir düzeltmeyle onanmıştır.

5. Ceza Dairesi ██████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SAYISI : █████████ Esas, ████████ Karar

SUÇ : İcbar suretiyle irtikap

HÜKÜMLER : Sanıklardan ... ve ... hakkında değişen suç vasfına göre rüşvet almaya teşebbüs suçundan verilen mahkumiyet hükümleri düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddi, ... hakkında verilen beraat hükmüne yönelik istinaf başvurusunun esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma

Yapılan ön inceleme neticesinde; sanıklar hakkında kurulan hükümlerin temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, temyiz istemlerinin süresinde olduğu, temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir.

Sanıklar ... ve ... müdafiilerinin dosya kapsamına nazaran uygun görülmeyen duruşmalı inceleme taleplerinin 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 299. maddesi uyarınca takdiren ayrı ayrı reddine ve incelemenin duruşmasız olarak yapılmasına karar verildikten sonra gereği düşünüldü:

I. HUKUKİ SÜREÇ

A. İlk Derece

Sanıklardan ... ile ...'na yüklenen suçlardan mahkumiyetlerine, ...'ın yüklenen suçtan beraatine dair Diyarbakır 10. Ağır Ceza Mahkemesinin 25.10.2024 tarihli ve ███████ Esas, ████████ sayılı Kararının sanıklar ... ve ... müdafiileri ile katılanlar vekilleri ve O yer Cumhuriyet savcısı tarafından istinaf edilmesi üzerine Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesinin 08.01.2025 tarihli ve █████████ Esas, 2025/6 sayılı Kararı ile "... Yargıtay Ceza Genel Kurulunun █████/2010 tarihli ve 2009/5-167-███████ sayılı Kararında da açıklandığı üzere, icbar suretiyle irtikap suçunda mağdurun iradesini baskı altında tutmaya elverişli olmak koşuluyla, doğrudan doğruya veya dolaylı biçimde yapılan her türlü zorlayıcı hareketin icbar kavramına dahil olduğu, manevi cebirin, belli bir şiddete ulaşması, ciddi olması, mağdurun baskının etkisinden kolaylıkla kurtulma olanağının bulunmaması gerektiği, mevcut delil durumuna ve olayın oluş şekline göre sanıkların öğreti ve uygulamada kabul edildiği üzere Yasa'nın öngördüğü anlamda icbar boyutuna varan bir davranışı bulunmadığından cebri irtikap suçunun yasal unsurlarının oluşmadığı, bu itibarla sübut bulan fiilinin görevinin ifasıyla ilgili olarak yapması gerekli bir işi yapmak için menfaat sağlamak suretiyle rüşvet alma niteliğinde olduğu, ancak taraflar arasında gerçek iradeye dayalı bir rüşvet anlaşması gerçekleşmediğinden (katılanın amacının rüşvet vermek olmayıp olayın ortaya çıkmasını sağlamak ve sanıkları yakalatmak olduğu) sanıkların eyleminin rüşvet almaya teşebbüs suçunu oluşturacağı gözetilmeden yanılgılı değerlendirme ile cebri irtikap suçundan yazılı şekilde mahkumiyet kararı verilmesi ... Yargıtayın yerleşik uygulaması kapsamında; "...tüm hükümler yönünden değerlendirme yapılması yerine dosyanın tefrik edilerek bir kısmının ilk derece mahkemesine bozulmak suretiyle gönderilmesine, bir kısmının ise temyize konu hükümler olup olmamasına bakılmaksızın kesin olmasına rağmen suç vasfı nedeniyle temyizinin mümkün olduğu için farklı uygulamaların önüne geçilmesi bakımından bağlantı nedeniyle deliller hep birlikte değerlendirilip bir karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi..." şeklinde gerekçe gösterilerek esas incelemesi yapılmaksızın bozma kararları verilmekte olup, Bu itibarla, istinaf başvuruları doğrultusunda dosyanın niteliği, suç ve taraf sayısı, usul ve dava ekonomisi ilkeleri birlikte gözetilerek, Dairemizin yukarıda değinilen 1 nolu bozma kararı ile bağlantı bulunması nedeniyle..." gerekçeleriyle 5271 sayılı Kanun 280/1-e ve 289/1. maddeleri uyarınca hükümlerin bozulmasına karar verilmesi sonrasında, İlk Derece Mahkemesince söz konusu bozma kararına uyularak yapılan yargılama neticesinde 26.02.2025 tarihli ve ███████ Esas, ████████ sayılı Karar ile sanıklardan ... ve ...'nun rüşvet almaya teşebbüs suçundan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 252/2-1, 252/4 ve 62. maddeleri uyarınca 2 yıl 11 ay hapis cezasıyla cezalandırılmalarına, haklarında aynı Kanun'un 53/1. maddesi uyarınca hak yoksunlukları uygulanmasına, Sıddık Ayrıl'ın ise beraatine karar verilmiştir.

B. İstinaf

Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesinin 18.04.2025 tarihli ve █████████ Esas, ████████ sayılı Kararı ile sanıklardan ... hakkında verilen beraat hükmüne yönelik O yer Cumhuriyet savcısı ile katılanlar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine, ... ve ... hakkında kurulan mahkumiyet hükümleri 5237 sayılı Kanun'un 53/5. maddesi gereğince hak yoksunluğunun uygulanması yönünden düzeltilerek sanıklar ... ve ... müdafiileri ile katılanlar vekilleri ve O yer Cumhuriyet savcısının istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

II. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Katılan ... Vekilinin Temyiz İstemi

Sanıkların üzerlerine atılı icbar suretiyle irtikap suçunun tüm unsurları ile sübut bulduğuna, mahkeme aksi kanaatte ise üst sınırdan cezalandırılmaları gerektiğine ve sair hususlara ilişkindir.

Sanıklar Müdafiilerinin Temyiz İstemi

Sanıklar hakkındaki hükümlerin eksik incelemeyle ve sübuta yeterli delil bulunmadan kurulduğuna, teşdit uygulamasının yerinde olmadığına, usul ve esasa aykırı olan kararların bozulması gerektiğine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

5271 sayılı Kanun’un 280/1-e-f bentlerinde, Bölge Adliye Mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği haller sınırlı olarak şu şekilde belirlenmiştir:

''Bölge adliye mahkemesi, dosyayı ve dosyayla birlikte sunulmuş olan delilleri inceledikten sonra; e) İlk derece mahkemesinin kararında 289 uncu maddenin birinci fıkrasının (g) ve (h) bentleri hariç (g-Hükmün 230. madde gereğince gerekçeyi içermemesi, h-Hüküm için önemli olan hususlarda mahkeme kararı ile savunma hakkının sınırlandırılmış olması) diğer bentlerinde belirtilen bir hukuka aykırılık nedeninin bulunması hâlinde hükmün bozulmasına ve dosyanın yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere hükmü bozulan ilk derece mahkemesine veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği diğer bir ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

f) Soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmediğinin veya önödeme ve uzlaştırma usulünün uygulanmadığının anlaşılması ya da davanın ilk derece mahkemesinde görülmekte olan bir dava ile birlikte yürütülmesinin zorunlu olması hâlinde hükmün bozulmasına ve dosyanın yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere hükmü bozulan ilk derece mahkemesine veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği diğer bir ilk derece mahkemesine gönderilmesine.... karar verir.''

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 30.04.2025 tarihli ve 2024/6-490 Esas, ████████ sayılı Kararı ile bölge adliye mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle "hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları" gerektiğine hükmolunmuştur.

Belirtilen mevzuat hükümleri ve Yargıtay Ceza Genel Kurulunun içtihadı gözetildiğinde; ilk derece mahkemesi kararlarının hangi hallerde bozulabileceği kanuni düzenleme ile sınırlı şekilde belirlenmiş olup Bölge Adliye Mahkemesince verilen bozma kararının 5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenlerine uygun olmadığı anlaşılmıştır. Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesi tarafından 25.10.2024 tarihli hükümlere yönelik istinaf başvuruları üzerine 5271 sayılı Kanun’un 280/1-g maddesi uyarınca duruşma açılarak ve taraflar çağırılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan maddenin ikinci fıkrasına göre hüküm kurulması gerektiği halde kanunda sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri göz ardı edilerek dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde verilen 08.01.2025 tarihli bozma kararları, 5271 sayılı Kanun’un 284. maddesi uyarınca direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince bu karara uyularak yeniden kurulan 26.02.2025 tarihli hükümler ve bu hükümlere yönelik istinaf incelemesine ilişkin 18.04.2025 tarihli kararlar hukuka aykırı bulunmakla, temyiz incelemesine konu kararın sair yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmiştir.

III. KARAR

Değerlendirme ve gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle katılan ... vekili ile sanıklar ... ve ... müdafiilerinin temyiz istemleri yerinde görüldüğünden, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesinin sair yönleri incelenmeyen Kararlarının, 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi uyarınca Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 25.10.2024 tarihli hükümler yönünden 5271 sayılı Kanun'un 280/1-g maddesi uyarınca istinaf incelemesi yapılmak üzere aynı Kanun'un 304. maddesi uyarınca Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,24.03.2026 tarihinde karar verildi.