Danıştay 6. Daire, İzmir Urlada ruhsatsız yapılaşma nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca kesilen idari para cezasının iptaline ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: İzmirin Urla ilçesinde, ruhsatsız yapılar inşa edildiği gerekçesiyle 3194 sayılı İmar Kanununun 42/2. maddesi uyarınca davacılara kesilen kademeli idari para cezalarının iptali talebiyle açılan dava, ilk derece mahkemesince imalatların ruhsatsız olduğu ve ceza hesaplamasının yasalara uygunluğu tespit edilerek reddedilmiş, bu ret kararı bölge idare mahkemesince de onanarak istinaf başvurusu geri çevrilmiş olup, davacılar tarafından temyize götürülen uyuşmazlıkta, tetkik hakimi önceki mahkeme kararlarının hukuka uygun olduğu görüşündedir.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ...VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı/...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İzmir İli, Urla İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar üzerinde ruhsatsız imalatlar yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42/2. maddesi uyarınca 253.996,00-TL ve aynı maddenin (ç) bendinde öngörülen süre sonunda taşınmazların mevzuata uygun hale getirilmemesi halinde tahsil edilmek üzere ilave olarak 243.023,40-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Urla Belediye Encümeni’nin ... tarihli, ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... tarih ve ... sayılı yapı tatil zaptıyla tespit edilen dava konusu ruhsatsız imalatın, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde belirtilen yapı niteliğinde olduğu ve aynı Kanun'un 21. maddesine göre ruhsat gerektirdiği, ruhsata tabi olduğu halde ruhsat alınmadan inşa edildiği, yapı sınıfının ve aykırılıktan etkilenen alanın açık ve tereddüte yer bırakmayacak şekilde tespit edildiği, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42/2. fıkrasının (c) bendinin 5.,8. ve 11. alt bentleri ile (ç) bendi uyarınca artırımların kanuna ve ruhsatsız yapının durumuna uygun olarak uygulandığı anlaşıldığından, taşınmaz üzerinde İmar Kanunu'na aykırı ruhsatsız olarak yapılan yapı için davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42/2-a maddesi uyarınca 253.996,00-TL ve (ç) bendinde öngörülen süre sonunda yasal uygunluk sağlanmadığı taktirde tahsil edilmek üzere ilave olarak 243.023,40-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Urla Belediye Encümeni’nin... tarih ve ... sayılı kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçeyle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının karşı oyda belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : İzmir İli, Urla İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar üzerinde ruhsatsız olarak yapı inşa edildiğinin ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağıyla tespit edilmesi üzerine, Urla Belediye Encümeni’nin... tarihli, ... sayılı kararıyla, davacılara, söz konusu imalatlar nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42/2. maddesi uyarınca 253.996,00-TL ve aynı maddenin (ç) bendinde öngörülen süre sonunda taşınmazların mevzuata uygun hale getirilmemesi halinde tahsil edilmek üzere ilave olarak 243.023,40-TL idari para cezası verilmiştir. Bunun üzerine, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasanın “Suç ve cezalara ilişkin esaslar” kenar başlıklı 38. maddesinin 7. fıkrasında, “Ceza sorumluluğu şahsidir.” hükmü yer almaktadır. 3194 sayılı İmar Kanununun Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasında, ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı; bu fıkranın (a) bendinde, Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılacağı düzenlenmiştir. Aynı fıkranın (c) bendinde artırım sebepleri sayılmış; (ç) bendinde ise, bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının diğer bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği kurala bağlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Anayasa'nın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında herhangi bir ayrım gözetilmeksizin düzenlenen ve ceza hukukunun da temel ilkeleri arasında yer alan ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesiyle amaçlanan, bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulmaması; bir başka anlatımla, işlemediği bir suçtan dolayı cezalandırılamamasıdır. Söz konusu ilke gereğince, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesindeki "yapı sahibi" ifadesinden fiilen ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıyı yapan kişinin anlaşılması gerektiği; bu anlamda, yapı sahibinin her zaman taşınmaz maliki ya da ruhsat sahibiyle aynı kişi olmayabileceği; dolayısıyla Kanun'a aykırı surette inşai faaliyetlerde bulunan kişinin ve söz konusu hukuka aykırı eylemin kapsamının şüpheye mahal bırakmayacak şekilde tespit edilmesi gerektiği açıktır. Dosyanın incelenmesinden; üzerinde ruhsatsız olarak yapı inşa edilen İzmir İli, Urla İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın davacılardan ...'e, komşuluğunda bulunan ... parsel sayılı taşınmazın ise ...'e ait olduğu; dava konusu işlemin dayanağı ... tarih ve ...sayılı yapı tatil tutanağında davacılar tarafından her iki parsele oturacak şekilde ve taşkın olarak iki blok halinde toplam 1.110 m2 alanlı yapının inşa edildiğinin belirtildiği ancak taban ve kapalı alan miktarlarına yer verilmekle birlikte söz konusu blokların ... ve ... sayılı parseller üzerinde ayrı ayrı ne kadar yer kapladığına ve bunlardan ne kadarının davacılardan hangisi tarafından inşa edildiğine ilişkin net bir tespite yer verilmediği; dava konusu işlemin de söz konusu husus gözetilmeksizin her bir davacının hesaplanan idari para cezasının bütününden sorumlu olacak şekilde tesis edildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, davacıların münferiden maliki oldukları ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar üzerindeki yapıların ne kadarının hangi davacı tarafından inşa edildiğinin şüpheye yer bırakmayacak şekilde anlaşılamaması sebebiyle, bu husus dikkate alınmaksızın tesis edilen dava konusu Urla Belediye Encümeni’nin... tarihli, ... sayılı kararının cezaların şahsiliği ilkesine aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, anılan işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken aksi yönde verilen İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY (X) : Bakılan dava İzmir İli, Urla İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar üzerinde ruhsatsız olarak yapı inşa edilmesi sebebiyle 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42/2. maddesi uyarınca davacılara idari para cezası verilmesine ilişkin Urla Belediye Encümeni’nin ... tarihli, ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.Dosyanın incelenmesinden, dava konusu işleme dayanak teşkil eden ...tarihli,... sayılı yapı tatil tutanağında, iki blok halindeki ruhsatsız yapının birbirine komşu durumdaki ... ve ... sayılı parseller üzerine, her bir parselde taşkın olarak, iki parsele de oturacak şekilde ve her iki davacı tarafından inşa edildiğinin açıkça belirtildiği; öte yandan, anılan tutanakta yapının ... ve ... sayılı sokaklara cepheli olan kısımlarının taban, balkon ve kapalı alanlarının da ayrı ayrı gösterildiği anlaşılmış; idari para cezasının hesaplanması açısından gerekli bütün ayrıntıları içerir şekilde ve mevzuata uygun surette düzenlenen yapı tatil tutanağına dayanılarak tesis edilen dava konusu Urla Belediye Encümeni’nin ... tarihli, ... sayılı kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyuyla aksi yöndeki karara katılmıyoruz.